I SA/Ke 546/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego C.K. kwotę 221,40 (dwieście dwadzieścia jeden 40/100) złotych, w tym 41,40 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...]nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. –N.z [...] r. nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego S. K. na rok 2017 w kwocie 746 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości objęto za miesiąc styczeń 2017 r. grunt pozostały o pow. 8210 m2. (stawka podatku 0,26 zł/ m2) oraz za miesiące luty - grudzień 2017 r. grunt pozostały o pow. 2310 m2 (stawka podatku 0,26 zł/m2). Opodatkowaniem podatkiem rolnym objęto użytki rolne o pow. 6,7579 ha za miesiąc styczeń i użytki rolne o pow. 7,3479 ha za miesiące luty - grudzień 2017 r. przyjmując, że zostały zwolnione z opodatkowania. Opodatkowaniem podatkiem leśnym objęto las o pow. 0,40 ha. Organ powołał przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz.1629). Wskazał, że użyty w tym przepisie zwrot ,,wymiar podatku" należy interpretować w ten sposób, że przy ustalaniu zobowiązania w podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego powinny zostać uwzględnione zawarte w ewidencji gruntów i budynków elementy przedmiotowe i podmiotowe. Informacje dotyczące funkcji (użytkowego przeznaczenia) zarówno gruntu, jak i budynku mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przez niego samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji. Z dokumentów urzędowych w postaci wypisów z ewidencji gruntów Starosty k. dla jednostki ewidencyjnej S. n. ObrębW.M., jednostka rejestrowa G 192, wynika, że S.K. jest właścicielem działek o nr 38, 39, 115 o łącznej powierzchni 1, 98 ha, sklasyfikowanych w ewidencji jako lasy, pastwiska trwałe, grunty rolne oraz grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych. Wypis dla jednostki ewidencyjnej S. n. ObrębW.M., jednostka rejestrowa G 226, wskazuje, że S.K. jest użytkownikiem wieczystym działek o nr 36/1, 40, 43, 82/1, 82/2 oraz 82/3 o łącznej powierzchni 6,13 ha., sklasyfikowanych jako lasy, łąki i pastwiska trwałe, grunty rolne zabudowane, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, tereny przemysłowe oraz grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi. Wypis z ewidencji gruntów uwzględniał zmiany ewidencyjne dokonane na podstawie wskazanych przez stronę decyzji Starosty K. nr GN-II6623.14.3.2016 z 24 października 2016 r. oraz nr GN-II6623.14.2.2016 z 23 marca 2016 r. Z zawiadomienia o zmianie zapisów ewidencyjnych z dnia 16 stycznia 2017 r. wynika, że dokonano aktualizacji użytków zgodnie z decyzją i operatem klasyfikacyjnym i tak w jednostce rejestrowej G.192 – Tereny przemysłowe Ba uzyskały oznaczenie Lzr-Ł VI grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, w jednostce zaś G. 226 grunty dotychczas sklasyfikowane jako tereny różne Tr uzyskały oznaczenie Lzr-Ł VI grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych. Kolegium stwierdziło, że organ podatkowy dokonując wymiaru podatku jest związany danymi wynikającymi z ww. klasyfikacji w dacie powstania obowiązku podatkowego, a ewentualna zmiana klasyfikacji skutkuje dopiero od momentu zmiany wpisu do ewidencji. W niniejszym postępowaniu organ podatkowy I instancji uwzględnił zmianę w klasyfikacji gruntów dokonaną przez uprawniony organ geodezyjny i od miesiąca lutego 2017 roku opodatkował grunty będące we władaniu strony zgodnie z dokonaną zmianą klasyfikacji. Grunty o pow. 0,4 ha oznaczone w ewidencji jako las – LS podlegają opodatkowaniu podatkiem leśnym, grunty o pow. 7,3479 ha sklasyfikowane jako łąki i pastwiska trwałe, grunty rolne zabudowane, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych podlegają na mocy przepisu art. 12 ust 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym zwolnieniu z opodatkowania. Zaś grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi o pow. 0,13 ha oraz grunty Ba (tereny przemysłowe) o pow. 2310 m2 podlegają na mocy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości. Kolegium wyjaśniło, że organ podatkowy jest związany zapisami ewidencji gruntów i budynków. Jeżeli zobowiązany nie zgadza się z zapisami w ewidencji gruntów (dotyczącymi oznaczenia klasyfikacji gruntów), które są podstawą wymiaru podatków powinien zgłosić swoje wątpliwości do właściwego organu geodezyjnego, którym w przedmiotowej sprawie jest Starostwo Powiatowe K.. Na powyższą decyzję S.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., nie wskazując kierunku rozstrzygnięcia. Podniósł, że zaskarżoną decyzją bezkrytycznie utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ nie zbadał sedna sprawy, mimo zastrzeżeń ze strony skarżącego i jego ojca, zgłaszanych od początku postępowania. Skarżący regularnie wnosi środki zaskarżenia, a mimo to, co roku gmina żąda od niego wygórowanych podatków po 5000 i więcej złotych za nieużytki rolne kat. VI, wodę w rzece, sztuczne baseny z brudną wodą itd. Są przypadki, że gmina po ściągnięciu zawyżonych zaległości później je umarza, ale o zwrocie niesłusznie zabranych kwot (decyzje są zaskarżone, sprzeciwy, itd.) nie chce rozmawiać. Podobnie zachowuje się w innych działaniach urzędniczych. Wójt ustnie obiecuje sprawę wyprostować, a na pismo oficjalne nie ma odpowiedzi. Skarżący wyraził pogląd, że urzędników na szczeblu gminy obowiązuje uczciwe wykonywanie obowiązków. Sposób postępowanie gminy przynosi skarżącemu i jego ojcu duże straty finansowe i zniechęca do jakiejkolwiek pracy w gospodarstwie rolnym. Poprosił o możliwość przedłożenia dokumentów związanych ze sprawą na rozprawie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. 2016.718 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo. Przedmiotem sporu jest ocena zasadności ustalenia przez organy podatkowe dla S.K. wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2017. Przepisy ustawy o podatku rolnym (art. 6c) oraz ustawy o podatku leśnym (art. 6a) przyznają organowi podatkowemu kompetencję do wydania nakazu płatniczego w formie decyzji tylko wówczas, gdy na osobach fizycznych po pierwsze ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego lub podatku leśnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości, a po drugie, gdy można ustalić z tych tytułów wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. W przypadku braku możliwości konkretyzacji zobowiązania podatkowego w podatku rolnym, ewentualnie w podatku leśnym należy przyjąć, że nie zaistniały przesłanki do wydania decyzji w formie łącznego zobowiązania pieniężnego.(por. wyrok NSA z 30 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 397/13, wyrok WSA w Warszawie z 9 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 1487/16 (dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z ustaleń organów wynika, że na wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego składa się podatek od nieruchomości w kwocie 729,03 zł, podatek leśny 16,81 zł. Grunty sklasyfikowane jako łąki i pastwiska trwałe, grunty rolne zabudowane, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych podlegają na mocy przepisu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym zwolnieniu z opodatkowania. Skoro, mimo zwolnienia z opodatkowania gruntów podatkiem rolnym, na podatniku ciąży zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku leśnego oraz podatku od nieruchomości, organ był uprawniony do ustalenia zobowiązania w formie łącznego zobowiązania pieniężnego Organy podatkowe dokonując wymiaru podatku zasadnie wskazały na moc wiążącą danych wynikających z ewidencji gruntów. Przepis art. 1 ustawy o podatku rolnym zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, odsyła bezpośrednio do klasyfikacji zawartej w ewidencji gruntów i budynków. Podobne unormowanie zawarto w art. 1 ust. 2 ustawy z 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U. 2017.1821 tj.). Związanie oznaczeniem gruntów wynikającym z ewidencji gruntów i budynków przy wymiarze podatków wynika także z unormowania art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. 2016.1629) dalej P.g.k. zgodnie z którym podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowany jest pogląd w świetle którego, stosownie do przywołanych regulacji, organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09 (Lex nr 489351). Oznacza to, że co do zasady, o sposobie kwalifikacji gruntu dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, rolnym i leśnym decyduje nie tyle sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Dopóki więc w ewidencji wpisany jest określony sposób klasyfikacji gruntu, dopóty organ jest zobligowany do jego przyjmowania podczas ustalania rodzaju i wysokości podatku od tego gruntu. Odstępstwa od bezwzględnego związania zapisami ewidencji gruntów i budynków mogą dotyczyć wyłącznie informacji o względnej mocy wiążącej, tj. takich, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej), dotyczących przykładowo własności nieruchomości (prawa użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym i leśnym. Drugą grupę stanowią dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności - także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 P.g.k.), którymi organ podatkowy jest bezwzględnie związany. Z powyższego wynika, że organ podatkowy – przy wymiarze podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości w formie łącznego zobowiązania pieniężnego związany jest zawartymi w ewidencji gruntów i budynków informacjami o przeznaczeniu gruntów i danych tych nie może korygować w toku prowadzonego postępowania podatkowego bez stosownej zmiany zapisów ewidencyjnych w odrębnym trybie. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe dokonując wymiaru podatku w formie łącznego zobowiązania pieniężnego zasadnie odwołały się do danych wynikających z ewidencji gruntów, które uwzględniają zarówno zmiany ewidencyjne dokonane na podstawie decyzji Starosty K. z 23 marca 2016 r. nr GN-II6623.14.2.2016 oraz decyzji nr GN-II6623.14.32016, z 24 października 2016 r. Należy wskazać, że zmiany wynikające z decyzji z 24 października 2016 r. nr GN-II6623.14.32016. zostały wprowadzone do ewidencji gruntów 16 stycznia 2017 r. Prawidłowo, zgodnie z normą art. 6 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 6a ust 4 ustawy o podatku rolnym, organ wprowadzoną zmianę uwzględnił, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, przyjmując, że w styczniu opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości przy zastosowaniu stawki 0,26 zł właściwej dla gruntów pozostałych podlegają grunty oznaczone jako Tr i Ba o pow. 8210 m², zaś poczynając od lutego 2017 r., z uwagi na zmianę w klasyfikacji gruntów wprowadzoną w styczniu 2017 r., grunty oznaczone jako Ba o pow. 2310 m². Z powyższych względów zarzuty skargi w dotyczące zastosowania wygórowanych podatków odnośnie opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów sklasyfikowanych w ewidencji jako Ba nie są zasadne. Opodatkowaniem stawką 4,54 zł, co wynika z treści decyzji organu I instancji objęta została powierzchnia 0,1331 m². Z wypisu z ewidencji gruntów z 3 kwietnia 2017 r. (k. 32 akt) wynika, że powierzchnia ta stanowi część działki nr 82/2 o pow. 0,7900, która została sklasyfikowana - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi (Wp) – pow. 0,1311. Skarżący zarzucając, że organy stosują wygórowane podatki wskazuje na opodatkowanie "wody w rzece, w sztucznych basenach z wodą. Przepis art. 2 ust. 3 pkt 2 u.p.o.l. wyłącza z opodatkowania grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, z wyjątkiem gruntów pod wodami jezior lub zbiorników sztucznych. Stosownie do § 68 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tj. Dz. U. 2016.1034) zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych określa załącznik nr 6. W załączniku tym wskazano cechy gruntów i inne przesłanki, które decydują o zaliczaniu gruntów do poszczególnych użytków gruntowych. W pozycji 23, 24, 25 załącznika zawarto opis gruntów pod wodami oznaczony odpowiednio symbolami Wm, Wp, Ws. W pozycji 24: do gruntów pod wodami płynącymi (Wp) zalicza się grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U.2012.145 j.t.). Zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo wodne: Śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na płynące, do których zalicza się wody: a) w ciekach naturalnych, kanałach oraz w źródłach, z których cieki biorą początek, b) znajdujące się w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych o ciągłym bądź okresowym naturalnym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych, c) znajdujące się w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących. Uwzględniając powyższe unormowanie dla opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów stanowiących część działki nr 82/2 o pow. 0,1311 oznaczonej symbolem Wp, koniecznym było wykazanie, że są to grunty pod wodami jezior lub zbiorników sztucznych. Organ dokonując opodatkowania tej części działki (uwzględniając klasyfikacje wynikającą z ewidencji gruntów) był zobowiązany ustalić prawidłowy stan faktyczny w zakresie jego kwalifikacji prawnopodatkowej. Ustalenia w tym zakresie nie zostały dokonane, a uzasadnienie decyzji tak pierwszej instancji jak i Kolegium nie wyjaśnia podstaw dla których część działki nr 82/2 o pow. 0,1311 oznaczona symbolem Wp została opodatkowana stawką 4,54 zł, za m². Uzasadnienie w części dotyczącej opodatkowania części działki nr 82/2 o pow. 0,1311 narusza zatem przepis art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Obowiązkiem organu, dla wypełnienia dyspozycji art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, jest należyte i wyczerpujące przedstawienie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych i prawnych, które legły u podstaw rozstrzygnięcia. Bez zachowania tego elementu decyzji strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów, prowadzenia polemiki z organem zaś Sąd skutecznej kontroli aktu. Reasumując, obowiązkiem organu jest ustalenie podstawy opodatkowania w prawidłowej wysokości, co ma bezpośredni wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego. Brak ustaleń dotyczących części działki ewidencyjnej 82/2 o pow. 0,1311 m² istotnych dla prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania oznacza, że postępowanie podatkowe w omawianym zakresie narusza dyspozycję art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględniając zaprezentowaną ocenę dokona ustaleń pozwalających na prawidłowe ustalenie podstawy opodatkowania i wysokości zobowiązania podatkowego na 2017 r. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 135 ustawy p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji. O przyznaniu wynagrodzenia radcy prawnemu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715).