I SA/Ke 559/09

Dnia 17 lutego 2010 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. G. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 18 grudnia 2009r. w wysokości 100zł od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym W. G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a., wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Skarżący nie dopełnił tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 7 stycznia 2010r. Sąd przesłał skarżącemu urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący w zakreślonym w wezwaniu terminie złożył wniosek na formularzu PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym wniosku skarżący wskazał, że pozostaje w gospodarstwie domowym z żoną i córką w wieku 21 lat. Skarżący nie wykazał żadnych dochodów, jako posiadany majątek wykazał dom wielkości 70m² oraz nieruchomość rolną wielkości 5,80ha. Po dokonaniu wstępnej analizy wniosku co do jego treści, pismem z dnia 2 lutego 2010 r., referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych poprzez wskazanie źródła i wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, jego żonę i córkę P. G. oraz właściwe ich udokumentowanie np. zaświadczenie o dochodach za ostatnie 3 miesiące, odcinek świadczenia rentowego; jeżeli skarżący, jego żona lub córka P. G. jest osobą bezrobotną - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że dana osoba jest bezrobotna z prawem/bez prawa do zasiłku; przedłożenie z właściwego Urzędu Gminy zaświadczenia o dochodach uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego wielkości 5,80ha; jeżeli córka skarżącego P. G. jest uczennicą/studentką przedłożenie zaświadczenia z właściwej uczelni potwierdzającego ten fakt; określenie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu np. opłaty za energię, opał, media, telefon oraz wysokości miesięcznych wydatków związanych z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia; oświadczenie, czy skarżący i jego rodzina korzysta z pomocy społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 10 lutego 2010 r., w którym oświadczył, że nie uzyskuje dochodów, natomiast żona pracuje jako pielęgniarka w Przychodni w P., jednak skarżący nie wskazał dochodów żony, z uwagi na brak komunikacji z żoną, przy czym zasugerował, aby Sąd zwrócił się do żony z zapytaniem o zarobki. Skarżący oświadczył, że córka P. G. studiuje w K., nie przedłożył stosownego zaświadczenia, nie poinformował córki o konieczności uzyskania zaświadczenia z uczelni z uwagi na to, że córka "ma awersję do sądów". Skarżący oświadcza, że on i członkowie jego rodziny nie są zarejestrowani w Urzędzie Pracy. Skarżący podnosi, iż w złożonym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych błędnie podał, że jest właścicielem nieruchomości wielkości 5,80ha. Skarżący jest właścicielem nieruchomości wielkości 4,18ha, bowiem w dniu 4 grudnia 2008r. przekazał synowi nieruchomość wielkości 1,62ha. Jako ponoszone koszty skarżący wykazuje opłaty za energię w kwocie 376,20zł za okres od dnia 22 września 2009r. do dnia 19 stycznia 2010r. oraz za okres od dnia 19 stycznia 2010r. do dnia 15 marca 2010r. w kwocie 227,94zł, oraz opłatę za benzynę do cięcia w kwocie 50zł rocznie. Ponadto skarżący wykazuje, że ponosi wydatki na abonament za telewizję, utrzymanie samochodu, benzynę, dojazdy żony do pracy, opłaty za telefon żony i córki oraz wyżywienie - jednak skarżący nie sprecyzował kwot ponoszonych wydatków. Do pisma z dnia 10 lutego 2010 r. skarżący dołączył kserokopię pisma Burmistrza Miasta i Gminy O., w którym zaświadczono, że W. G. posiada gospodarstwo rolne wielkości 4,18ha, którego dochodowość roczna wynosi 6199,66zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym - czyli w myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 211 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca przez użycie sformułowania "wykaże" przesunął ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy na stronę. Zatem to na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Rola Sądu (referendarza sądowego) sprowadza się zaś do oceny informacji dostarczonych przez stronę w kontekście przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., która - co trzeba podkreślić - ma charakter ekonomiczny. Przepis ten nakłada na Sąd (referendarza sądowego) obowiązek zbadania zasadności wniosku strony w dwóch aspektach: przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych spoczywających na stronie w ramach jej udziału w postępowaniu oraz jej (rzeczywistych) możliwości finansowych. Z kolei w myśl art. 255 P.p.s.a., "jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. [druk PPF - ref.], okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Przepis ten, który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada zatem na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez Sąd [referendarza sądowego] ocenę wniosku o prawo pomocy W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05, z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04, z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II FZ 344/08, niepubl.). Należy podkreślić, że zastosowanie w tej sprawie art. 255 P.p.s.a. było nieodzowne, jako że przez przytoczone wcześniej sformułowanie "możliwości finansowe strony" należy w tym konkretnym przypadku rozumieć dochód wnioskodawcy i członków jego rodziny. Zgodnie chociażby z treścią art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są obowiązani między innymi do wzajemnej pomocy, nie wyłączając z niej partycypacji w niezbędnych kosztach sądowych. Wnioskodawca w złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku oświadczył, iż zamieszkuje wraz z żoną, prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. W obliczu przywołanego wyżej art. 23 K.r.i o. należy krytycznie odnieść się do oświadczenia skarżącego, w którym uwagi na brak komunikacji z żoną nakazał Sądowi pytać żonę o jej zarobki. Należy podkreślić, że jest zasadą, iż wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych może być skierowane tylko i wyłącznie do osoby, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a nie do osób trzecich czy innych podmiotów. Jeśli natomiast osoba trzecia odmówi współpracy z wnioskodawcą bądź sam wnioskodawca nie podejmie starań w celu uzyskania niezbędnych informacji, to wnioskujący o przyznanie prawa pomocy musi się liczyć z negatywnymi konsekwencjami w postaci odmówienia przyznania prawa pomocy. Podobnie skarżący nie pojął próby uzyskania zaświadczenia z właściwej uczelni potwierdzającego, że córka jest studentką. Sam skarżący twierdzi, że nie poinformował córki o konieczności uzyskania zaświadczenia, bo córka ma "awersję do sądów". W toku rozpoznania wniosku stwierdzono nadto inne mankamenty dowodowe. W ramach wezwania z dnia 2 lutego 2010 r. zobligowano skarżącego do określenia wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu oraz miesięcznych wydatków związanych z życiem codziennym. Skarżący wskazał jedynie wysokość opłat za energię oraz opłat za benzynę do cięcia, bo opał ma własny. Pozostałe wydatki skarżący jedynie wymienił tj. - abonament za telewizję, utrzymanie samochodu, benzyna, dojazdy żony do pracy, opłaty za telefon żony i córki oraz wyżywienie - nie precyzując kwot tych wydatków. Ponadto w złożonym pierwotnie wniosku skarżący nie wykazał żadnych dochodów, po czym, na wezwanie przedłożył zaświadczenie, iż z gospodarstwa rolnego rocznie uzyskuje dochód w kwocie 6199,66zł. Reasumując, skarżący nie uczynił zadość obowiązkowi współpracy z Sądem w ramach toczącego się postępowania z wniosku o przyznanie praw pomocy. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącego, co więcej wzmacnia wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że przedstawiona wyżej postawa skarżącego nie pozwala w konsekwencji uwzględnić wniosku; Końcowo zaakcentować należy, że skarżący w piśmie z dnia 2 lutego 2010r. skierowanym do tut. Sądu wykazał się postawą ignorancką, a dodatkowe informacje udzielone zostały przez skarżącego w sposób lekceważący i przy użyciu wulgaryzmów. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji