I SA/Ke 567/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu 25 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia referendarza sądowego z 14 grudnia 2015 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z [....] 2015 r. nr [....] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. [.....] w K. (dalej: spółka) została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 14 lipca 2015 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia, w kwocie 100 zł. W odpowiedzi złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu wniosku spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych 50.000 zł. Nie posiada środków trwałych. Wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu podała w kwocie 40.000 zł. Nie wykazała środków na rachunku bankowym. Ponadto spółka wyjaśniła, że nie ma majątku, jej dochody w skali miesiąca pokrywają się z wydatkami. Wskazała obrót na 31 października 2015 r. w kwocie 650.000 zł, a wydatki na kwotę 700.000 zł - za ten sam okres. Spółka nie posiada środków wolnych umożliwiających jej opłatę od złożonej skargi. Postanowieniem z 14 grudnia 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że kwota obrotu prowadzonej działalności gospodarczej oraz wysokość ponoszonych kosztów nie pozwalają dać wiary, że spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę skalę, na jaką spółka prowadzi działalność gospodarczą, nie do przyjęcia jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych pozostaje poza zasięgiem jej możliwości finansowych lub wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa w związku z nieudzieleniem pomocy w sytuacji, gdy skarżąca nie posiada środków umożliwiających zapłatę wpisu sądowego. Wniosła o zwolnienie z obowiązku uiszczania wpisu sądowego. Skarżąca zakwestionowała dokonaną przez referendarza sądowego ocenę jej sytuacji finansowej. Obrót spółki w kwocie 650.000 zł w zestawieniu z kosztami w wysokości 700.000 zł nie pozwala przyjąć, jak uzasadnił referendarz sądowy, że spółka w chwili złożenia wniosku posiadała zysk i środki na zapłatę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, prawidłowo referendarz sądowy dokonał oceny, że sytuacja finansowa skarżącej spółki nie wskazuje na to, by nie była ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie wprowadził wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale wymóg braku środków - uzależniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania braku efektywnych aktywów (np. gotówki), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Spółka podniosła brak właśnie takich środków, czemu trudno dać wiarę w kontekście twierdzenia o ponoszeniu przez nią wydatków na prowadzenie działalności gospodarczej. Z oświadczenia spółki wynika, że wydatki te w skali miesiąca pokrywają się z dochodami, ale nie jest to argument wystarczający dla uznania, iż spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2008 r. I FZ 87/08, z 25 stycznia 2012 r. II FZ 797/11, z 9 listopada 2011 r. I FZ 343/11, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), na gruncie wykazywanej okoliczności poniesienia straty wyrażono pogląd, że sama w sobie nie jest ona odzwierciedleniem braku możliwości finansowej spółki, w sytuacji, gdy spółka wciąż prowadzi działalność gospodarczą i wykazuje obrót – w niniejszej sprawie 650.000 zł na 31 października 2015 r. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W ocenie Sądu, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, trudno przyjąć, że spółka, która na 31 października 2015 r. wykazuje wydatki w wysokości 700.000 zł nie jest w stanie pokryć wpisu sądowego w kwocie 100 zł, a także innych kosztów, które ewentualnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą wystąpić. Oceniając zaś zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, sytuację majątkową wnioskodawcy należy odnieść także do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowe zatem jest zbadanie zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, zestawiając ze sobą wysokość wpisu i stan majątkowy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2014 r. II FZ 1130/14). Podsumowując, jeśli spółka prowadzi działalność gospodarczą, w której ponosi wydatki relatywnie wysokie do kwoty wpisu od skargi, to nie sposób przyjąć, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnoszony w sprzeciwie zarzut, że spółka nie posiada środków na zapłatę wpisu od skargi stoi w sprzeczności z podanymi we wniosku informacjami. Brak jest więc podstaw do kwestionowania poczynionych przez referendarza sądowego wniosków. Należy przy tym zauważyć, że wbrew zarzutowi skargi, referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu nie uznał, że spółka w chwili złożenia wniosku posiadała zysk. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, działając na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.