I SA/Ke 57/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Banach, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 maja 2008r. sprawy ze skargi T.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia [...] . znak: [...] odmawiającą T.Z. umorzenia II i III raty podatku rolnego za 2007r. w kwocie 94 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podaniem z dnia 19 maja 2007r. T.Z. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy C. o umorzenie podatku za 2007r. , wskazując, że jest inwalidą I grupy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na treść art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa wyjaśniło, że sprawy o umorzenie zaległości podatkowych są rozstrzygane na zasadzie uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet w przypadku zaistnienia ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego, organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową, ale nie jest zobowiązany do jej umorzenia. Ponadto stosownie do treści art. 233 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, organ odwoławczy jakim jest SKO , nie ma uprawnień do umarzania zaległych podatków. Kolegium jest natomiast uprawnione do badania podjętych przez organ pierwszej instancji decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem i w przypadku uwzględnienia odwołania strony, może jedynie uchylić zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa. Przed podjęciem zaskarżonej decyzji organ przeprowadził bowiem postępowanie wyjaśniające w odpowiednim zakresie, zebrał wystarczający w sprawie materiał dowodowy i dokonał jego należytej oceny nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów. Z protokołu o stanie majątkowym wnioskodawcy, spisanego przy jego udziale wynika, że T.Z. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,02 ha, posiada czteroizbowy drewniany budynek mieszkalny kryty eternitem oraz stodołę i oborę częściowo odbudowane po pożarze. Mieszkanie jest umeblowane i wyposażone w podstawowy sprzęt do codziennego użytku. W 2007 r. gospodarstwa rolnego podatnik nie uprawiał, nie posiada inwentarza żywego ani maszyn rolniczych. Posiada natomiast samochód osobowy marki Volkswagen Golf- rok produkcji 1986. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1034,42 zł brutto oraz zasiłku pielęgnacyjnego otrzymywanego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w kwocie 150 zł miesięcznie. Powyższe okoliczności, zdaniem SKO, uprawniały organ I instancji do stwierdzenia, że po stronie podatnika nie zaistniał ważny interes, ani też interes publiczny, uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej z tytułu II i III raty podatku rolnego za 2007r. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego T.Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Ze skargi tej wynika, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu. Skarżący zarzucił, że nie został wezwany na posiedzenie organu. Ponadto zakwestionował ustalenia dotyczące liczby izb w jego domu, wyjaśnił, że znajdują się tam kuchnia, jedna izba, natomiast dwie pozostałe izby są niewykończone. W domu brakuje podstawowych mebli, nie ma ogrzewania, ponadto przecieka dach. Wymaga on remontu, podobnie jak i ogrodzenie. Skarżący choruje na astmę, jest po zawale serca oraz po operacji dwóch stawów kolanowych oraz stawu biodrowego, oczekuje na następne operacje. Brakuje mu środków na leki i na rehabilitację. Kilka lat temu spaleniu uległy budynki gospodarcze, które do aktualnej chwili nie zostały odbudowane. Dwa lata temu była susza, po której skarżącemu nie przysługiwało odszkodowanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie podjęte w warunkach art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oparte na uznaniu administracyjnym. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Oznacza to, iż nawet jeśli w wyniku analizy sytuacji wnioskodawcy okaże się, że zaistnieją powyższe przesłanki organ może, ale nie musi dokonać umorzenia istniejących zaległości. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowym podnosi się, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, sprawiedliwość, itp. Umorzenie jako nieefektywny sposób wygasania zobowiązań podatkowych polega na ostatecznym odstąpieniu przez wierzyciela podatkowego od poboru podatku po upływie terminu płatności. Umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. Instytucja umorzenia traktowana jest jako wyjątek od zasady i winna mieć zastosowanie jedynie do sytuacji szczególnych, odbiegających od przyjętych standardów. Zawarty w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zwrot "może" oznacza, że w każdym przypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Instytucja uznania administracyjnego nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 1999r. sygn. akt. I SA/Wr 1344/ 97, LEX nr 37907). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że jeżeli decyzja została wydana zgodnie z prawem, to choćby w ocenie Sądu administracyjnego była niesłuszna, nie podlega uchyleniu, ponieważ Sąd ten nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji. Ta reguła ma zastosowanie zarówno wtedy, gdy decyzja ma charakter związany, jak i gdy przepis prawa materialnego nie określa wiążąco sposobu załatwienia sprawy, dając organowi administracyjnemu możliwość wyboru sposobu jej załatwienia (por. wyrok SN z 19 marca 1985 r. III ARN 18/83, NP 1987r., nr 2, s.119, a także – J. Orłowski, Uznanie administracyjne w prawie podatkowym, Gdańsk 2005, s. 158 i nast.). Zakres sądowej kontroli decyzji o charakterze uznaniowym jest zawężony do kryterium zgodności z prawem, a jak wyżej wskazano, kontroli nie podlegają kryteria słuszności czy celowości. Sąd zatem nie jest uprawniony do zastępowania organów podatkowych w działaniu przez ocenę celowości ich decyzji (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2000r. III SA 941/99, niepubl.). Ocena czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art.191 Ordynacji podatkowej), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego w sprawie (art.187 § 1 Ordynacji podatkowej), jak również dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 Ordynacji podatkowej). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organy podatkowe obu instancji uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów. Zbadały bowiem sprawę wszechstronnie, w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonały odpowiadającej wymogom prawnym oceny materiału dowodowego. Z przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący T.Z. w dniu 19 maja 2007r. zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy w C. o umorzenie podatku rolnego za 2007r. W celu dokonania oceny aktualnej sytuacji podatnika, w dniu 18 października 2007r. w Urzędzie tym spisany został protokół na okoliczność ustalenia wysokości dochodów, posiadanego majątku oraz stanu rodzinnego T.Z.. Na podstawie oświadczenia wnioskodawcy organy podatkowe ustaliły, że mieszka on w domu drewnianym, w którym zajmuje dwie z czterech izb, pozostałe izby są niewykończone. Budynek wymaga remontu, jest wyposażony w podstawowe sprzęty. Wnioskodawca posiada grunty orne o powierzchni 3,02 ha, które w 2007r. nie były uprawiane. Nie posiada żywego inwentarza. W skład majątku wchodzi samochód osobowy z 1986r. Wnioskodawca utrzymuje się z emerytury w wysokości 1034,42 zł brutto oraz zasiłku pielęgnacyjnego otrzymywanego z MGOPS w C.. Z materiału wynika ponadto, że strona świadczy alimenty na córkę, po potrąceniu których otrzymuje świadczenie w kwocie 622,33 zł netto. Powyższe okoliczności zostały w całości uwzględnione przez organy podatkowe, dokonujące oceny, czy w stosunku do skarżącego uzasadnione jest zastosowanie instytucji umorzenia zaległości podatkowych. Mimo przedstawionej przez wnioskodawcę sytuacji materialnej oraz zdrowotnej organy podatkowe uznały, że sytuacja podatnika, otrzymującego stały dochód w postaci emerytury plus zasiłku pielęgnacyjnego z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., umożliwia zapłacenie mu zaległości podatkowej. Jak słusznie zauważyły organy, w 2006r. T.Z. uzyskał dochód ze sprzedaży gruntów rolnych o powierzchni 1,51 ha. Uzyskanych z tego tytułu środków nie ukończył remontu budynków. Okoliczności tych skarżący nie kwestionował. Po ich uwzględnieniu organy doszły do przekonania, że sytuacja finansowa T.Z. nie uzasadnia umorzenia tych zaległości. Jednocześnie wskazały, że w rozpatrywanej spawie nie zaistniał po stronie podatnika ważny interes prywatny ani interes publiczny uzasadniający umorzenie zaległości z tytułu II i III raty podatku rolnego. Zdaniem Sądu ocena powyższych okoliczności, dokonana przez organy podatkowe w aspekcie przyznania ulgi podatkowej (umorzenia), nie wykracza poza granice przyznanego organom uznania administracyjnego i nie nosi cech dowolności. Oceny tej organy dokonały opierając się na sytuacji majątkowej wnioskodawcy, ustalonej na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w ramach przeprowadzonego postępowania. Powyższe okoliczności, w kontekście normy art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, dają podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organy podatkowe podjęły czynności zmierzające do szczegółowego ustalenia sytuacji finansowej skarżącego. Odniosły się do wszystkich podnoszonych przez T.Z. a argumentów, szczegółowo uzasadniając rozstrzygnięcie. W procesie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, organy podatkowe uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać ważny interes podatnika lub interes publiczny, nie naruszając przy tym przepisów postępowania podatkowego. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.