I SA/Ke 577/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a 1. zwolnić I.B. od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 30 października 2007r. ponad kwotę 50 (pięćdziesiąt) zł; 2. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić; 3. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wezwał skarżącego I.B. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług. W dniu 3 stycznia 2008r. skarżący złożył do WSA w Kielcach wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku oświadczył, że jego jedynym źródłem utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości około 1000 zł. rocznie. Wnioskodawca ubiega się o rentę strukturalną, lecz pomimo pozytywnego wyroku w WSA w Kielcach, NSA odmówił przyznania świadczenia. Działalność gospodarczą zakończył z wynikiem ujemnym w wysokości około 60.000 zł plus odsetki. Pomimo wyroków sądowych nie jest w stanie uzyskać należności od dłużników. Urząd Skarbowy domaga się od dwóch lat zapłaty podatku VAT w wysokości 8.200 zł. Kwoty takiej wnioskodawca nie posiada, jak również i środków na opłaty sądowe. We wniosku wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i córką. W skład majątku wchodzi: mieszkanie o powierzchni 62 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 2,5 ha (0,52 ha przeliczeniowego), działka budowlana o powierzchni 1440 m2, samochód Opel Corsa z 1998r. o wartości 5.000 zł oraz samochód Polonez Trak z 1997r. o wartości 2.500 zł. Żona wnioskodawcy osiąga dochód w wysokości 2.500 zł brutto miesięcznie, natomiast wnioskodawca 100 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2008r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zwolnił I.B. od uiszczania wpisu sądowego od skargi w kwocie powyżej 50 zł, w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił, oddalił również wniosek o ustanowienie adwokata. W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw od postanowienia odnośnie jego II i III punktu, z uwagi na nie uwzględnienie prośby o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W piśmie tym I.B. wyjaśnił, że w 1990r. był bezrobotny. Podjął działalność gospodarczą na terenie [...] i okolic. Za wykonane prace nie otrzymał zapłaty w wysokości obrotu jednego roku. Po wygraniu sprawy w sądzie dłużnicy są zobowiązani do zapłaty 60.000 zł wraz z odsetkami, jednakże czynności komornika sądowego oraz firmy windykacyjnej okazały się bezskuteczne. W tym czasie po wystawieniu faktur wnioskodawca był zobowiązany do zapłaty podatku VAT w wysokości około 10.000 zł od nie osiągniętych dochodów. Dalej I.B. wskazał wydatki: opłaty za mieszkanie - 480 zł, fundusz remontowy – 100 zł, telefon – 120 zł, gaz i prąd – 160 zł, telewizor i internet – 110 zł, ubezpieczenie dodatkowe – 250 zł , podatki od nieruchomości – 30 zł, leki – 200 zł, ubezpieczenie KRUS – 83 zł, utrzymanie córki na studiach w Krakowie – 1300 zł. Od października 2007r. wnioskodawca jest na zwolnieniu lekarskim, leczy się na zwyrodnienie stawów i kręgosłupa, dlatego do jego wydatków należy doliczyć zakup lekarstw oraz koszty prywatnych zabiegów rehabilitacyjnych: 200 zł masaż klasyczny , 70 zł masaż mechaniczny, 70 zł gimnastyka. Odnosząc się do możliwości uzyskiwania płodów rolnych wskazał, że gmina określiła dochód szacunkowy z gruntów przeliczeniowych 0,5 ha w wysokości 900 zł rocznie. Zdaniem strony przedmiotowa sprawa wymaga pomocy profesjonalnego pełnomocnika, gdyż brak takiej pomocy w innych sprawach przyniósł negatywne dla strony skutki. W końcowej części sprzeciwu I.B. podał, że kwota dochodu miesięcznego jego małżonki wynosi 1.800 zł netto miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przed sąd na posiedzeniu niejawnym. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do treści art. 246 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy powinno odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ubiegająca się przed sądem administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie tych okoliczności daje Sądowi podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sytuacja finansowa I.B. nie wskazuje na to, by nie był w stanie ponieść części kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, ale także i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Z przepisu art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika zasada, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy. Z wniosku wynika zaś, że skarżący osiąga dochód w wysokości tylko 100 zł miesięcznie, lecz prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pracującą żoną osiągającą dochód w wysokości 2.500 zł brutto (1.800 zł netto). Dochód ten, w ocenie Sądu, pozwala na wygospodarowanie odpowiedniej kwoty koniecznej do prowadzenia postępowania. Należy w tym miejscu przytoczyć postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002r. ( OZ 862/04, niepubl. ), zgodnie z którym strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. Wnioski te Sąd w całości podziela. Podkreślenia zatem wymaga, że zwolnienie skarżącego od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie powyżej 50 zł i tak stawia stronę w korzystnej sytuacji. Przy wpisie wynoszącym 500 zł skarżący poniesie bowiem tylko 10% wartości tej kwoty. Nie znaleziono natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, co stosownie do żądania strony wiązałoby się z przyznaniem prawa pomocy w całkowitym zakresie. Taki rodzaj zwolnienia ma charakter wyjątkowy i powinien być stosowany w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Całokształt sytuacji finansowej strony oceniany przez pryzmat przesłanek uzasadniających przyznanie oczekiwanej pomocy prawnej w zakresie całkowitym nie uzasadnia uwzględnienia wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.