I SA/Ke 578/11

WyrokWSA w Kielcach2012-02-28

Skład orzekający: Mirosław Surma, Janusz Bociąga, Teresa Kobylecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego prawidłowo odmówił umorzenia zaległości składkowych, biorąc pod uwagę sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną zobowiązanego, a także stan finansów funduszy KRUS?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił umorzenia zaległości składkowych, ponieważ skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie, takich jak ważny interes zainteresowanego czy całkowita nieściągalność. Organ prawidłowo ocenił sytuację materialną i zdrowotną skarżącego, a także stan finansów funduszy KRUS, zgodnie z wytycznymi sądu z poprzedniego postępowania. Decyzja organu mieściła się w granicach uznania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący A.D. wniósł o umorzenie zaległości składkowych wobec Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Organ dwukrotnie odmówił umorzenia, uznając, że skarżący posiada wystarczające dochody z gospodarstwa rolnego i dopłat unijnych, a także nie udokumentował w pełni swoich wydatków ani problemów zdrowotnych. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, organ ponownie rozpoznał sprawę, dokonując szczegółowych ustaleń dotyczących sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów dotyczących umorzenia należności oraz rozporządzenia o pomocy de minimis, a także nieprzeprowadzenie szczegółowej analizy jego sytuacji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Przyznano adwokatowi A. S.-F. wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga, Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lutego 2012r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat A. S.-F. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] nr [... utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. o odmowie umorzenia A. D. zaległości składkowych. 1.2. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że zadłużenie powstało w wyniku nie wywiązania się zobowiązanego z obowiązku opłacenia składek oraz braku spłaty zaległości w zaproponowanej przez organ formie ulgi, tj. dwóch dogodnych układach ratalnych, które z powodu braku wpłat zostały zerwane. Zdaniem organu zobowiązany z gospodarstwa rolnego mógł uzyskiwać szacunkowe dochody w kwocie 268,99 zł miesięcznie. Ponadto na dofinansowanie i rozwój gospodarstwa zobowiązany pobierał dopłaty unijne, które w 2009r. wynosiły około 7 100 zł. Od dnia 12 kwietnia 2010r. zobowiązany uzyskiwał dochody z tytułu prac interwencyjnych zleconych przez Urząd Gminy O.. Organ zwrócił też uwagę na problemy zdrowotne zobowiązanego i jego żony stwierdzając, że z tego tytułu mogą korzystać z bezpłatnej opieki zdrowotnej oraz ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych rolników. Organ stwierdził, że w przypadku zobowiązanego nie zaszły okoliczności dające podstawę do umorzenia należności (art. 41a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). Wdrożone postępowanie egzekucyjne w celu dochodzenia zaległych należności jest w trakcie realizacji przez Urząd Skarbowy. Gospodarstwo rolne zobowiązanego stanowi majątek, z którego można dochodzić w przyszłości zaspokojenia zaległych należności KRUS. W ocenie organu wniosek zobowiązanego nie spełnia też kryteriów do umorzenia zadłużenia w oparciu o rozporządzenie Komisji WE Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej. 1.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 20 stycznia 2011r. sygn. akt I SA/Ke 719/10, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., uchylił decyzje wskazane w pkt 1.1. Sąd stwierdził naruszenie przez organ, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art.107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu brak ustaleń w zakresie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej zobowiązanego, rodzaju i wysokości wydatków ponoszonych przez niego i jego rodzinę nie pozwoliło organowi ustalić możliwości płatniczych zobowiązanego, a tym samym istnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Sąd zobowiązał organ, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, do dokonania ustaleń w zakresie wysokości dochodów i wydatków skarżącego z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej i zdrowotnej, wszechstronnego rozważenia zebranego materiału i dokonania oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego przy uwzględnieniu stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego oraz przedstawienia wyniku w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. 1.4. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Prezes KRUS decyzją z dnia [...]., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...]. nr [...], odmówił A. D. umorzenia należności składkowych. 1.5. W uzasadnieniu decyzji z dnia 21 października 2011r. wskazano, że w związku z wyrokiem WSA w Kielcach (pkt 1.3.) wniosek A. D. o umorzenie zaległości, był przedmiotem ponownego rozpatrzenia. W trakcie ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym wizytacji w gospodarstwie zobowiązanego ustalono, że: aktualnym źródłem utrzymania zobowiązanego i jego trzyosobowej rodziny jest gospodarstwo rolne o powierzchni 4,48 ha fizycznych, z którego można uzyskiwać dochody, na poziomie około 2995,56 zł rocznie, tj. około 250 zł miesięcznie. Zobowiązany pobiera nadto dopłaty z ARiMR na dofinansowanie i rozwój gospodarstwa, w 2011r. wypłacono kwotę 4968,75 zł. W okresie od kwietnia 2010r. do października 2010r. zobowiązany pracował w sektorze pozarolniczym i pobierał z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 1317 zł, wówczas dochody zobowiązanego wynosiły 2176 zł, natomiast w okresie od 30 października 2010r. do 30 kwietnia 2011r., tj. w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych dochody zobowiązanego oszacowano na 1116 zł. W obu okresach dochody znacznie przewyższały miesięczne wydatki zobowiązanego, określone przez jego małżonkę na kwotę ok. 850 zł miesięcznie. Aktualnie dochody zobowiązanego i jego rodziny wynoszą około 664 zł miesięcznie. Bieżące wydatki we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zainteresowany wskazał na kwotę 2045 zł miesięcznie, w tym: wyżywienie 1200 zł, opał 243 zł, prąd 200 zł, gaz 52 zł, środki czystości 50 zł, leki 300 zł, jednak nie udokumentował ich. Przedstawił jedynie fakturę z dnia 13 czerwca 2011r. za energię elektryczną za maj i czerwiec 2011r., w kwocie 306,09 zł, co miesięcznie daje kwotę 153,05 zł, co oznacza, że miesięczne koszty są niższe od przedstawionych. Zobowiązany wskazał też, że pomagają mu finansowo dorosłe dzieci, z których córka przebywa na zasiłku wychowawczym, a dwóch synów pracuje bez umów o pracę. Organ ustalił ponadto, że rodzina zobowiązanego nie korzysta z pomocy społecznej, stan budynków: mieszkalnego i inwentarskiego oraz wyposażenia domu jest dobry. Zobowiązany i jego żona mają problemy zdrowotne (stany zwyrodnieniowe kręgosłupa), jednak nie przedstawiono dokumentacji potwierdzającej ponoszenie z tego tytułu wydatków. Otrzymane zasiłki chorobowe, w okresie od 2002r. do 2009r. w kwocie 5306,53 zł, zostały potrącone na poczet zaległości składkowych. W związku z kwestią oceny niezdolnością do pracy w rolnictwie i sektorze pozarolniczym zobowiązany oświadczył, że o ocenę stanu zdrowia wystąpi do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, czego nie uczynił. 1.6. Organ wskazał, że decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, są rozpatrywane stosownie do postanowień art. 41a ust. 1 pkt. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którymi Prezes KRUS lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadku uzasadnionym ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. W celu ustalenia ww. przesłanek przeprowadza się postępowanie. Zgodnie z przepisami ustawy całkowita nieściągalność zachodzi wtedy, gdy m.in. na podstawie posiadanych dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada źródeł dochodu i majątku, z którego można dochodzić należności. Organ bierze pod uwagę także przepisy prawa unijnego wskazane w pkt 1.2. 1.7. Podejmując decyzję odmowną organ wziął w szczególności pod uwagę fakt, że opłacanie składek jest obowiązkiem zobowiązanego i zadłużenie powstało z jego winy w wyniku zaniedbań, gdyż w okresach uzyskiwania dodatkowych dochodów poza gospodarstwem nie opłacał zaległych składek. Nadto zobowiązany nie udokumentował ponoszonych wydatków, ani pomocy otrzymywanej ze strony dorosłych dzieci (np. umów darowizny czy pożyczki), w związku z tym nie zostało udowodnione, że spłata zaległości w dogodnych ratach spowoduje niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych. Organ podniósł, że bez wniosku zobowiązanego, lekarz orzecznik KRUS nie mógł dokonać oceny wpływu schorzeń zobowiązanego na świadczenie pracy w sektorze rolniczym i pozarolniczym. Istotnym jest również posiadanie przez zobowiązanego gospodarstwa rolnego z domem, który może stanowić zabezpieczenie wierzytelności KRUS. Nadto zobowiązany nie podjął działań mających na celu poprawę sytuacji ekonomicznej, nie korzysta z pomocy społecznej. 1.8. Prezes KRUS wskazał, że z analizy stanu finansów funduszu emerytalno-rentowego wynika, iż wydatki wielokrotnie przekraczają wpływy z tytułu wpłat składek opłacanych przez ubezpieczonych rolników, zaś brakującą kwotę wydatków na realizację gwarantowanych przez KRUS świadczeń emerytalno-rentowych dla ogółu ubezpieczonych, pokrywa budżet Państwa w kwocie określonej ustawą budżetową. Natomiast stan funduszu składkowego uzależniony jest jedynie od wpływów ze składek ubezpieczonych i funkcjonuje bez udziału dotacji budżetowej, zapewniając finansowanie świadczeń gwarantowanych z ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego. W związku z powyższym każde umorzenie należności składkowych pogarsza stan finansów obu funduszy, ograniczając przewidywane wpływy i możliwość ich wydatkowania na świadczenia, co nie leży w interesie ubezpieczonych. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na decyzję Prezesa KRUS A. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 41a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz rozporządzenia Komisji WE Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej, tj. nieprzeprowadzenie szczegółowej analizy: dochodów i wydatków skarżącego i jego rodziny, sytuacji zdrowotnej skarżącego i jego żony oraz ich wpływu na możliwości płatnicze skarżącego; stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego KRUS, i ich wpływu na rozpoznanie wniosku i umorzenie spłaty zaległości. 2.2. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że trudna sytuacja materialna jego rodziny, w przypadku zapłaty zaległych składek spowoduje niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nadto skarżący i jego żona mają problemy zdrowotne. Kwoty z zasiłków chorobowych nie otrzymali, ponieważ została zajęta przez KRUS. Z kolei kwota 4968,70 zł z tytułu wspierania gospodarstw musiała być wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, a przeznaczenie tej kwoty na modernizację gospodarstwa rokuje poprawę sytuacji i wyjście z problemów finansowych. Skarżący podniósł, że podejmował działania w celu poprawy sytuacji finansowej. Jego zdaniem nieumorzenie zaległości lecz ich zabezpieczenie poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na gospodarstwie może doprowadzić do jego odebrania i pozbawienia jakichkolwiek środków do zaspokojenia podstawowych potrzeb. Skarżący wskazał, że dofinansowanie z ARiMR to 240 zł na miesiąc podczas gdy na samo miesięczne wyżywienie rodziny to kwota 1200 zł, poza tym pieniądze z dopłat muszą być wykorzystane na uprawę ziemi. Zdaniem skarżącego, analiza KRUS-u jest pobieżna, powierzchowna i nie uwzględnia wielu czynników mających znaczenie w sprawie. 2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ustawy p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie stosownie do przepisu art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. 3.2. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. 3.3. Na wstępie należy podkreślić, że sprawa była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który prawomocnym wyrokiem z dnia 20 stycznia 2011r. sygn. akt I SA/Ke 719/10 uchylił decyzję ZUS z dnia [...]nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]. nr [...]. Tym samym, ponowny proces decyzyjny organów odbywał się w warunkach związania wyrażoną przez sąd oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania. Również aktualna kontrola sądowa zaskarżonej decyzji odbywa się w kontekście uwzględnienia przez organ tej oceny prawnej oraz prawidłowego wypełnienia wskazań, co do dalszego postępowania. 3.4. Po pierwsze, Sąd podziela, uznając za niewadliwe, ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego, które znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Po drugie, należy przypomnieć, że w wyroku z dnia 20 stycznia 2011r., w ramach wytycznych co do dalszego postępowania, wskazano na konieczność dokonania ustaleń w zakresie wysokości dochodów i wydatków skarżącego z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej i zdrowotnej, wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, dokonania oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego przy uwzględnieniu stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego oraz przedstawienia wyniku w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Tekst jedn. z 2000r. Dz. U. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), określanej dalej jako k.p.a. Jednocześnie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów rozporządzenie Komisji WE Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej, czym Sąd kontrolujący zaskarżoną decyzję jest związany i co czyni zarzut skargi w tym zakresie bezzasadnym. 3.5. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w ramach wypełnienia wskazań co do dalszego postępowania Sąd stwierdził, że organ sprostał stawianym mu wymaganiom. Przesłanka umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie, na wniosek zainteresowanego, przywołana prawidłowo przez organ (pkt 1.6.), została określona w art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008r, Nr 50, poz. 291 ze zm.), określanej dalej jako u.u.s.r. Jest nią ważny interes zainteresowanego. Istnienie tej przesłanki może, zdaniem Sądu, uzasadniać sytuacja materialna i zdrowotna wnioskującego oraz wynikająca z niej niemożność spłaty zadłużenia. Przesłanka ta powinna być wyjaśniona przy uwzględnieniu możliwości płatniczych wnioskodawcy i stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Z kolei przesłanka całkowitej nieściągalności została określona w art. 41a ust. 2 u.u.s.r. i stanowi podstawę do umorzenia z urzędu należności z tytułu składek. W przedmiotowej sprawie organ stwierdził brak okoliczności wskazujących na istnienie przesłanek uzasadniających umorzenie należności A. D. . Ustaleń tych dokonał w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. W związku z tym zarzut naruszenia art. 41a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.u.s.r. jest niezasadny. Oceniając postępowanie organu należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania jest zasada prawdy obiektywnej określona w art. 7 k.p.a., której rozwinięciem jest przepis art. 77 § 1 tej ustawy. Zgodnie z powyższą zasadą organy podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym zobowiązane są zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto oceniając zgromadzony materiał dowodowy muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 k.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy ocenie wiarygodności zgromadzonych dowodów organ nie jest skrępowany żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych rodzajów dowodów i dokonuje tej oceny w sposób swobodny. Swobodna ocena dowodów, by nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny, m.in. logiki, doświadczenia życiowego, wszechstronności, z uwzględnieniem znaczenia i wartości dowodów. W postępowaniu w sprawie wniosku o umorzenie należności składkowych istotnym jest w szczególności ustalenie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej zobowiązanego. 3.6. Sąd stwierdził, że przeprowadzony przez organ proces decyzyjny jest prawidłowy. Ustalona przez organ sytuacja rodzinna, majątkowa i zdrowotna skarżącego, przedstawiona szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 kpa, znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Przedstawiając sytuację materialną organ wskazał na posiadane przez skarżącego gospodarstwo rolne oraz uzyskiwane z niego dochody. Zwrócił także uwagę na otrzymywane dopłaty z ARiMR. Sąd zgadza się ze stwierdzeniem zawartym w skardze o konieczności ich wykorzystania na uprawę ziemi. W aspekcie sytuacji materialnej i przesłanki ważnego interesu zobowiązanego mają one jednak takie znaczenie, że dzięki nim nie zostają uszczuplone środki przeznaczone na zaspakajanie podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny, gdyż skarżący nie musi przeznaczać tych środków na produkcję rolniczą. Prawidłowo zwrócono także uwagę na problemy zdrowotne zobowiązanego. W związku jednak z brakiem koniecznej w takiej sytuacji inicjatywy skarżącego lekarz orzecznik KRUS nie mógł dokonać oceny wpływu schorzeń zainteresowanego na możliwość świadczenia przez niego pracy. Nadto sam skarżący nie wykazywał takiej zależności. Zgodnie z wytycznymi Sądu z wyroku z dnia 20 stycznia 2011r. organ ustalił także wydatki ponoszone przez rodzinę skarżącego. 3.7. Oceniając zebrany materiał dowodowy i dokonując ustaleń faktycznych organ prawidłowo odmówił wiary oświadczeniu skarżącego ujętym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczącym wysokości ponoszonych wydatków. Powyższa ocena organu jest uprawniona w związku z tym, że wydatki eksponowane przez skarżącego są znacznie wyższe (2045 zł) w stosunku do wskazanych przez jego małżonkę podczas wizytacji w dniu 18 lutego 2011r. (850 zł). Ta nowo określona wysokość wydatków znacznie przewyższa też możliwości finansowe rodziny. Ich uzasadnieniem nie może być, jak prawidłowo zauważył organ, nieudokumentowana pomoc finansowa dzieci (pkt 1.5.). Co znamienne, korzystając z przysługującego stronie, na podstawie art. 10 k.p.a. prawa, skarżący zapoznał się w dniu 14 marca 2011r., z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie i oświadczył że nie wnosi żadnych zastrzeżeń do tego materiału, w tym do treści oświadczenia małżonki z dnia 18 lutego 2011r. (wizytacja) w zakresie określenia wydatków. O braku wiarygodności oświadczenia skarżącego świadczy również wskazanie przez niego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że odmówiono mu pomocy społecznej, podczas gdy przeprowadzone przez organ w tym zakresie postępowanie dowiodło, że skarżący o taką pomoc nie występował (informacja z GOPS w O., ujęta w notatce służbowej z dnia 3 sierpnia 2011r.). Ponadto przedstawione wydatki nie zostały w żaden sposób udokumentowane przez skarżącego; również te mające rzekomo wynikać z sytuacji zdrowotnej zobowiązanego oraz jego żony i wpływać na możliwości płatnicze. Co więcej przedłożona faktura za energię elektryczną za maj i czerwiec 2011r. nie potwierdza wydatków za prąd przedstawionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Istotnym jest i wymaga podkreślenia, że w przypadku postępowania w sprawie wniosku o umorzenie, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na zobowiązanego. W interesie strony leży bowiem podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Tym samym, dokonana przez organ ocena ta nie jest dowolną i nie narusza przepisu art. 80 k.p.a. 3.8. W związku z posiadaniem przez skarżącego majątku w postaci gospodarstwa rolnego wraz z domem, gdzie sama wartość gruntów kształtuje się na poziomie 32 155, 20 zł oraz efektywnie prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym organ prawidłowo także ustalił, że nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. 3.9. Zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w wyroku z dnia 20 stycznia 2011r., a wbrew twierdzeniom skargi, organ odmawiając A. D. umorzenia należności składkowych uwzględnił stan funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, co szczegółowo uzasadnił (pkt 1.9.). Dokonana w tym zakresie przez organ ocena nie nosi cech dowolności. 3.10. Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych w sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności ("może umorzyć"). Do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi więc po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek i przejawia się ono w tym, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. Z kolei sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność przyznania ulgi. 3.11. W niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności decyzji, Sąd stwierdził, że organ związany wytycznymi Sądu zawartymi w wyroku z dnia 20 stycznia 2011r. oraz wyrażoną w nim oceną prawną, stosownie do treści art. 153 ustawy p.p.s.a., przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa (pkt 3.5.), a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. i znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniach obu decyzji. Tym samym, organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, odmawiając stronie umorzenia przedmiotowych należności. 3.12. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Stosownie do art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348) Sąd przyznał wynagrodzenie w przedmiotowej sprawie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 295,20 zł w tym 55,20 zł tytułem podatku od towarów i usług.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło