I SA/Ke 6/25

WyrokWSA w Kielcach2025-03-20

Skład orzekający: Mirosław Surma, Krzysztof Armański, Magdalena Stępniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków może określać prawa i obowiązki odbiorców usług oraz formę i treść wniosków dotyczących umów, przekraczając tym samym zakres delegacji ustawowej?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może określać praw i obowiązków odbiorców usług ani formy i treści wniosków dotyczących umów, ponieważ takie zapisy wykraczają poza zakres delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Ustawodawca pozostawił te kwestie do uregulowania w umowach cywilnoprawnych między przedsiębiorstwem a odbiorcą lub w przepisach ustawowych, a rada gminy nie ma kompetencji do ingerowania w te obszary.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Busku-Zdroju zaskarżył uchwałę Rady Gminy Tuczępy z dnia 23 czerwca 2022 r. nr LVII/377/2022 w sprawie uchwalenia "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków", zarzucając jej istotne naruszenie przepisów prawa, w tym przekroczenie delegacji ustawowej. Skarżący wskazał na nieuprawnione określenie w regulaminie praw i obowiązków odbiorców usług oraz kwestii dotyczących formy i treści umów i wniosków. Organ wniósł o oddalenie skargi.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 6 ust. 4 i ust. 5, § 7, § 8, § 9, § 11 ust. 1 i ust. 2, ust. 4 pkt 5 załącznika do uchwały "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie gminy Tuczępy", a w pozostałym zakresie oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Busku- Zdroju na uchwałę Rady Gminy Tuczępy z dnia 23 czerwca 2022 r. nr LVII/377/2022 w sprawie uchwalenia ,,Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków" 1. stwierdza nieważność § 6 ust. 4 i ust. 5, § 7, § 8, § 9, § 11 ust. 1 i ust. 2, ust. 4 pkt 5 załącznika do uchwały "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie gminy Tuczępy"; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę. Rada Gminy w Tuczępy 23 czerwca 2022 r. podjęła uchwałę nr LVII/377/2022 w sprawie "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków". W podstawie prawnej uchwały wskazano art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.) dalej "u.s.g.", art. 19 ust. 3 - 6 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 2028 ze zm.) dalej "u.z.z.w." Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego 1 lipca 2022 r. pod poz. 2405. W § 1 tej uchwały postanowiono, że "Uchwala się regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków w brzmieniu stanowiącym załącznik do niniejszej uchwały" – "Regulamin". Na powyższą uchwałę Prokurator Rejonowy w Busku - Zdroju złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości. Zarzucił istotne naruszenie przepisów prawa, a to: I. art. 6 ust. 3, art. 19 u.z.z.w. i art. 94 Konstytucji RP oraz § 135 w zw. z § 143 załącznika do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej ("załącznik") polegające na przekroczeniu delegacji ustawowej i określenie w § 6 pkt 4 i 5 oraz w § 7 Regulaminu, wskazań ingerujących w treść umowy cywilnoprawnej dotyczącej zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków; II. art. 19 u.z.z.w. oraz § 135 w zw. z § 143 załącznika i art. 40 ust. 1 u.s.g. polegające na przekroczeniu delegacji ustawowej, poprzez nieposiadające upoważnienia ustawowego, nałożenie w drodze uchwały obowiązków na odbiorców usług wodno - kanalizacyjnych, o czym mowa w § 7 Regulaminu; III. art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w. oraz art. 40 ust. 1 u.s.g. poprzez przekroczenie delegacji ustawowej wskazanej w wymienionych przepisach, polegające na określeniu w § 9 ust. 1 i 2 pisemnej formy umowy, podczas, gdy okoliczność, że dostarczanie wody lub odprowadzania ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy Została unormowana w art. 6 ust. 1 u.z.z.w., wobec czego dyspozycja zawarta w § 9 ust. 1 i 2 Regulaminu jest powieleniem wymienionego przepisu; IV. art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w. oraz art. 40 ust. 1 u.s.g. poprzez przekroczenie delegacji ustawowej wskazanej w wymienionych przepisach, polegające na określeniu w § 9 pkt. 3, 5 i 7 oraz w § 11 Regulaminu elementów oraz wzoru wniosku o zawarcie umowy o dostarczenie wody i odprowadzanie ścieków, wniosku o przepisanie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenie ścieków oraz wniosku o rozwiązanie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenie ścieków, a także zamieszczeniu zapisów określających elementy, jakie powinien zawierać wniosek złożony przez osobę ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, podczas, gdy Rada nie miała do tego kompetencji. W uzasadnieniu podniósł, że art. 19 u.z.z.w. stanowi delegację ustawową do wydania aktu prawa miejscowego i ściśle określa zakres spraw, które powinny stać się przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Jednocześnie wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności. Zgodnie z § 135 załącznika w uchwale zamieszcza się przepisy prawne regulujące wyłącznie sprawy z zakresu przekazanego w przepisie, o którym mowa w § 134 pkt 1 oraz sprawy należące do zadań lub kompetencji podmiotu, o których mowa w § 134 pkt 2. W myśl § 134 załącznika podstawą wydania uchwały jest przepis prawa, który upoważnia dany podmiot do uregulowania określonego zakresu spraw i wyznacza zadania lub kompetencje danego podmiotu. Akty prawa miejscowego nie mogą zatem przekraczać upoważnienia ustawowego. Stosownie do § 137 w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw. Zaskarżona uchwala zaś w sposób nieuprawniony określa w treści w § 6 pkt 4 i 5 oraz w § 7 Regulaminu kwestie dotyczące przyszłej umowy. Wymienione zapisy uznać należało za niezgodne z przepisami ustawy. Rada Gminy bowiem uchwalając regulamin, nie jest władna normować treści przyszłych umów cywilnoprawnych. Kolejne obowiązki zostały w sposób nieuprawniony nałożone w treści § 6 pkt 4 i 5, w § 7 oraz w § 8 Regulaminu na odbiorców usług. Przepis art. 19 u.z.z.w. precyzuje zagadnienia, jakie powinny być zawarte w uchwalanym regulaminie, przy czym akt ten nie może wykraczać poza te kwestie, jak i normować tego co zostało już uregulowane w innych przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Do tego ustawodawca określił w treści art. 6 ust. 3 u.z.z.w. jakie postanowienia powinna zawierać umowa o zaopatrzenie w wodę, nie pozostawiając w tym zakresie decyzyjności dla organów samorządu. Zaskarżona uchwała narusza art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w. oraz art. 40 ust. 1 u.s.g. albowiem przekracza delegację ustawową wskazaną w wymienionych przepisach, polegającą na określeniu w § 9 ust. 1 i 2 pisemnej formy umowy, podczas, gdy okoliczność ta została unormowana w art. 6 ust. 1 u.z.z.w., wobec czego dyspozycja zawarta w § 9 ust. 1 i 2 Regulaminu jest powieleniem wymienionego przepisu. Organ stanowiący nie jest władny powtarzać w treści uchwały zapisów ustawowych, gdyż jest to sprzeczne z zasadami legislacji. Nadto, należy uznać, iż tego typu materia winna zostać uregulowana w umowie pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym a odbiorcą. Ponadto, zaskarżona uchwała narusza art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w. oraz art. 40 ust. 1 u.s.g., gdyż przekracza delegację ustawową wskazaną w wymienionych przepisach, a polegającą na określeniu w § 9 pkt. 3, 5 i 7 oraz w § 11 Regulaminu elementów oraz wzoru wniosku o zawarcie umowy o dostarczenie wody i odprowadzanie ścieków, wniosku o przepisanie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenie ścieków oraz wniosku o rozwiązanie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenie ścieków, a także zamieszczeniu zapisów określających elementy, jakie powinien zawierać wniosek złożony przez osobę ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, podczas gdy Rada nie miała do tego kompetencji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu zarzucił, że skarżący nie dokonał pełnej wykładni art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w. Przepisy art. 19 ust. 5 pkt 1 – 9 określają minimalny zakres treści Regulaminu. Nie można jednak pominąć zdania pierwszego art. 19 ust. 5 ustawy, nakazującego określenie w regulaminie "praw i obowiązków przedsiębiorstwa wodno – kanalizacyjnego oraz odbiorców usług". Tymczasem z treści skargi wynika, że w świetle art. 6 u.z.z.w. regulamin nie może określać żadnych obowiązków odbiorców usług, bowiem te określać może wyłącznie umowa stron. Powstaje zatem pytanie, jaki zakres praw i obowiązków stron powinien określać regulamin. W ocenie organu zarzut powielania przepisów art. 6 ust. 1 ustawy również jest niezasadny. Zapis w regulaminie, że umowa winna mieć formę pisemną był podyktowany względami zapewnienia komunikatywności tekstu prawnego i w tym sensie za dopuszczalne można uznać dokonanie powtórzeń regulacji ustawowej w akcie prawa miejscowego. W zakresie formy umowy, to przepisy Regulaminu mają charakter instrukcyjny, a nie prawotwórczy i nie mogą przesądzać o nieważności całego Regulaminu. Ponadto zgodnie z obowiązująca linią orzeczniczą dopuszcza się możliwość ujednolicania wzorów wniosków i umów. Zdaniem organu, w przypadku stwierdzenia nieważności załącznika do uchwały, w uwzględnieniu niektórych bądź nawet wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze, uchwała bez kwestionowanych postanowień może funkcjonować w obrocie prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje skargi na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.). Upoważnienie do podjęcia uchwały w sprawie regulaminu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków zostało umieszczone w art. 19 ust. 1 i 3 u.z.z.w. Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 5 u.z.z.w., Regulamin, który uchwalany jest na podstawie upoważnienia ustawowego, powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: 1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; 2) warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; 3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach; 4) warunki przyłączania do sieci; 5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych; 6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza; 7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; 8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków; 9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Wskazany katalog ma charakter wyczerpujący i zamknięty. Określając zakres zagadnień, które mają być objęte regulaminem, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej posłużył się sformułowaniem "regulamin określa", co oznacza, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej. Jednocześnie, wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości, bądź w części. Tą samą wadą dotknięte są te przepisy prawa miejscowego, które wprawdzie odnoszą się do materii wskazanej w art. 19 u.z.z.w., ale w zakresie uregulowanym już wyczerpująco w ustawie, bądź rozporządzeniu i powtarzają rozwiązania ustawowe lub regulują te same kwestie w sposób odmienny. W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący zasadnie zarzucił, że zakwestionowane w skardze przepisy Regulaminu zostały podjęte z istotnym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności. Za zasadny sąd uznał zarzut braku podstaw do określenia przez radę gminy w § 6 ust. 4 i 5, § 7 oraz § 8 (zarzut podniesiony w uzasadnieniu skargi) Regulaminu praw i obowiązków odbiorcy usług, co stanowi pośrednio ingerencję w treść umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym a odbiorcą usług, o której mowa w art. 6 ust. 1 u.z.z.w. Wymienione przepisy postanowienia zawierają następujące zapisy: § 6 ust. 4 - Jeżeli w trakcie eksploatacji przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego, będącego w posiadaniu Odbiorcy usług, powstanie istotne obniżenie poziomu usług świadczonych przez Przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne, Odbiorca usług jest zobowiązany do niezwłocznego usunięcia przyczyn zagrożenia. § 6 ust. 5 - W przypadku, gdy Odbiorca usług nie usunie zagrożenia, o którym mowa w ust. 3, pomimo wezwania ze strony Przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego, ma ono prawo podjąć wszelkie działania zmierzające do usunięcia zagrożenia, włącznie z wyłączeniem dostawy wody lub odbioru ścieków. § 7 Odbiorca usług ma obowiązek: 1) zapewnić na własny koszt realizację budowy przyłącza do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego; 2) korzystać z instalacji wodociągowej w sposób uniemożliwiający występowanie zakłóceń w funkcjonowaniu sieci, a w szczególności eliminować możliwości wystąpienia skażenia wody w sieci; 3) korzystać z instalacji kanalizacyjnej w sposób uniemożliwiający występowanie zakłóceń w funkcjonowaniu sieci oraz nie wprowadzać do urządzeń kanalizacyjnych odpadów i substancji wskazanych w art. 9 ust. 2 ustawy, a w przypadku dostarczania ścieków przemysłowych spełniać warunki wskazane w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 11 ustawy; 4) umożliwiać realizację uprawnień przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, o których mowa w art. 7 ustawy. § 8. Odbiorca usług ma prawo do: 1) odbierania wody o odpowiednim ciśnieniu i jakości; 2) nieprzerwanego odprowadzania ścieków; 3) bezpłatnego korzystania z zastępczych punktów poboru wody w przypadku przerw w dostawie wody, wskazanych w rozdziale 8; 4) zgłaszania przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu reklamacji, o których mowa w rozdziale 9. Przepis art. 6 ust. 3 pkt 3 u.z.z.w. stanowi natomiast, że umowa, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności postanowienia dotyczące praw i obowiązków stron umowy, w tym odbiorcy usług. Z przepisu tego wynika zatem, że ustawodawca zdecydował, że to wola stron umowy ma decydujące znaczenie dla wyznaczenia zakresu "praw i obowiązków" w szczególności odbiorców usług świadczonych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. Intencją ustawodawcy było pozostawienie stronom umowy o przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej swobody w ustalaniu treści tej umowy, z uwzględnieniem pozostałych zasad ustawy. Oznacza to więc, że kwestie dotyczące m.in. określenia szczegółowych praw i obowiązków stron umowy, winny być uregulowane w umowie o świadczenie usług, a nie w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, będącym aktem prawa miejscowego. Określenie tych elementów przez radę gminy stanowi ingerencję w treść umowy pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, do czego organ stanowiący zaskarżony akt nie jest upoważniony. Treść takiej umowy podlega przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny, jakim jest rada gminy uchwalająca regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, nie ma podstaw prawnych, aby na zapisy tej umowy wpływać. Jak to już wyżej stwierdzono źródłem praw i obowiązków stron powinna być przede wszystkim umowa, a regulamin winien określać jedynie te kwestie, które zostały wskazane w art. 19 u.z.z.w. Odnosząc się do argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę należy wskazać, że zawarcie w art. 19 ust. 5 w zdaniu pierwszym zwrotu, nakazującego określenie w regulaminie "praw i obowiązków przedsiębiorstwa wodno – kanalizacyjnego oraz odbiorców" usług nie oznacza możliwości określania praw i obowiązków tych podmiotów innych, niż konkretnie wskazane w tym przepisie. W konsekwencji zdaniem sądu, § 6 ust. 4 i 5, § 7 oraz § 8 Regulaminu przekracza zakres upoważnienia ustawowego określonego w art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Z kolei w kwestionowanym § 9 Regulaminu postanowiono, że: 1. Dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług, która powinna być zawarta w siedzibie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. 2. Podpisanie umowy z odbiorcą usług następuje po złożeniu przez niego pisemnego wniosku o zawarcie umowy. 3. Wniosek o zawarcie umowy stanowi załącznik do niniejszego regulaminu. 4. W przypadku konieczności zmiany podmiotu / odbiorcy usług zaopatrzenia w wodę lub odprowadzenia ścieków należy złożyć pisemny wniosek o przepisanie umowy. 5. Wniosek o przepisanie umowy o zaopatrzenia w wodę lub odprowadzenia ścieków stanowi załącznik do regulaminu. 6. W przypadku konieczności rozwiązania umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenia ścieków Odbiorca usług składa pisemny wniosek do przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego o rozwiązanie umowy. 7. Wniosek o rozwiązanie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenia ścieków stanowi załącznik do regulaminu. Zaskarżone zapisy regulaminu znalazły się w rozdziale 3. zatytułowanym "Warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług". Sąd stwierdza, że zapisy w takiej treści stanowią przekroczenie delegacji ustawowej wynikającej z art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. i naruszają art. 6 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 3 pkt 3 i 6 tej ustawy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.z.z.w. dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorca usług. Przedsiębiorstwo to jest obowiązane do zawarcia ww. umowy z osoba, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy (art. 6 ust. 2). Umowa natomiast zawiera w szczególności postanowienia dotyczące praw i obowiązków stron umowy oraz okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia (art. 6 ust. 3 pkt 3 i pkt 6). W związku z powyższym lokalny prawodawca nie może już wkraczać w tę materię. Podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2364/18. Postanowienia dotyczące formy umowy, czy strony podmiotowej umowy nie mogą być utożsamiane z warunkami ani trybem zawierania umów, do których określenia ustawodawca zobowiązał lokalnego prawodawcę. Rada gminy nie ma zatem uprawnienia do określenia w regulaminie formy, w jakiej winny być zawarte umowy, a także formy wniosku o zawarcie umowy. W § 9 ust. 4 Regulaminu ponadto na odbiorcę usług nałożono kolejny obowiązek, który nie ma oparcia w treści art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. Taki obowiązek może być nałożony, ale na podstawie art. 6 ust. 3 pkt 3 u.z.z.w. w stosownej umowie. Rada nie może również sama określać elementów wzoru wniosku o zawarcie umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, przepisanie umowy czy jej rozwiązanie, gdyż w delegacji ustawowej nie zostało wskazane określenie wzorów takich wniosków. Dlatego za istotnie naruszający prawo należy uznać § 9 Regulaminu. Analogiczny zarzut dotyczy części postanowień § 11 Regulaminu (zarzut podniesiony w uzasadnieniu skargi). W tym zakresie organ również przekroczył delegację ustawową zawartą w art. 19 ust. 5 pkt 4 u.z.z.w. – warunki przyłączenia do sieci oraz naruszył postanowienia przepisu art. 19a ust. 1, ust. 4 i ust. 7 u.z.z.w. Wymienione przepisy art. 19a wskazują na pisemną formę wniosku o wydanie warunków przyłączenia, elementy tego wniosku oraz określają okres ważności warunków przyłączenia (2 lata od dnia ich wydania). Tymczasem Regulamin zawiera w § 11 następujące zapisy: 1. Podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci składa do przedsiębiorstwa wodociągowokanalizacyjnego pisemny wniosek o wydanie warunków przyłączenia. 2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1 zawiera: 1) oznaczenie wnioskodawcy, wraz z danymi umożliwiającymi kontakt z wnioskodawcą; 2) wskazanie rodzaju i parametrów instalacji odbiorczych; 3) określenie wielkości przewidywanego poboru wody; 4) wskazanie przewidywanej ilości odprowadzanych ścieków i ich rodzaju, a w przypadku dostawców ścieków przemysłowych, również jakości odprowadzanych ścieków oraz zastosowanych lub planowanych do zastosowania urządzeń podczyszczających; 5) opis nieruchomości, do której będzie dostarczana woda, lub z której będą odprowadzane ścieki, w szczególności określenie jej lokalizacji, powierzchni, sposobu zagospodarowania, a także przeznaczenia; 6) wskazanie planowanego terminu rozpoczęcia poboru wody lub dostarczania ścieków. 4. Warunki, o których mowa w ust. 3, określają co najmniej: 5) okres ważności wydanych warunków przyłączenia, który nie może być krótszy niż 2 lata. Wymaga wyjaśnienia, że od momentu wejścia w życie przepisu art. 19a u.z.z.w., tj. od 19 września 2020 r., brak jest podstawy prawnej dla określania w aktach prawa miejscowego wymogów co do treści lub formy wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci. Przepisy aktu prawa miejscowego nie mogą bowiem, jak już wskazano powtarzać lub modyfikować przepisów w randze ustawy. Stanowi to bowiem istotne naruszenie prawa, gdyż taką wadą dotknięte są te przepisy prawa miejscowego, które odnoszą się do materii uregulowanej wyczerpująco w ustawie i powtarzają rozwiązania ustawowe lub regulują te same kwestie w sposób odmienny. Tymczasem w § 11 ust. 1 Regulaminu rada określiła formę wniosku, w § 11 ust. 2 Regulaminu - co powinien zawierać taki wniosek przez osobę ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, a w § 11 ust. 4 pkt 5 Regulaminu określiła okres ważności wydanych warunków przyłączenia. Taka ingerencja rady w treść stosunków umownych pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług przekracza delegację wskazaną w art. 19 u.z.z.w., gdyż jest to materia, której regulacja nie spoczywa na radzie. Zdaniem sądu, nieprawidłowości stwierdzone w niniejszej sprawie nie uzasadniają wyeliminowania zaskarżonego aktu w całości. Wyeliminowane przepisy stanowią jedynie część regulacji Regulaminu, ich brak nie dezintegruje pozostałych jego postanowień. W konsekwencji stwierdzenie uchybień we wskazanych przepisach nie niesie za sobą konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego całego Regulaminu. Z tych względów sąd w punkcie 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność § 6 ust. 4 i ust. 5, § 7, § 8, § 9, § 11 ust. 1 i ust. 2, ust. 4 pkt 5 załącznika do uchwały "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie gminy Tuczępy". W punkcie drugim wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w pozostałej części.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło