I SA/Ke 697/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu 7 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T.-P. sp. z o.o. w K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 21 kwietnia 2016 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.-P. sp. z o.o. w K na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. T.-P.sp. z o.o. w K. (dalej: spółka) została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w kwocie 100 zł. W odpowiedzi złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu wniosku spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych 51.000 zł. Nie posiada środków trwałych. Wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu podała w kwocie 4.835,15 zł. Nie wykazała środków na rachunku bankowym. Podniosła, że nie posiada środków finansowych. Referendarz sądowy zarządzeniem z 10 lutego 2016 r. wezwał spółkę do złożenia sprawozdania finansowego spółki za 2015 r., rachunku zysków i strat oraz zestawienia obrotów i sald spółki za 2015 r., bilansu na dzień 31 grudnia 2015 r., zeznania podatkowego z tytułu podatku dochodowego za 2015 r., wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie dokumentów potwierdzających zamknięcie rachunków bankowych spółki. Na wniosek spółki, referendarz sądowy przedłużył termin sądowy do złożenia powyższych dokumentów do 14 kwietnia 2016 r. Spółka przedłożyła kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r., w którym wykazano: przychody: 794.000 zł, koszty uzyskania przychodów 791.877,18 zł, dochód 2.122,82 zł. Oświadczyła, że pozostałe dokumenty wymienione w wezwaniu Sądu są w toku przygotowania przez biuro rachunkowe, gdyż termin ich złożenia upływa w dniu 30 czerwca 2016 r. Postanowieniem z 21 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek spółki o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że kwoty, jakie spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie pozwalają dać wiary, że nie jest ona w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę skalę, na jaką spółka prowadzi działalność gospodarczą, nie do przyjęcia jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa w związku z nieudzieleniem pomocy w sytuacji, gdy skarżąca nie posiada środków umożliwiających zapłatę wpisu sądowego. Podniosła, że przychód uzyskany w 2015 r. przez skarżącą nie jest dochodem lecz obrotem spółki, który należy pomniejszyć o koszty uzyskania przychodu. To powoduje, że dochód spółki w 2015 r. wyniósł jedynie 2.122,82 zł. Wydatkowała go na zapłacenie kosztów w 2016 r. i nie stać jej na zapłacenie wpisu. W związku z tym wniosła o zwolnienie z obowiązku jego uiszczania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Spółka nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów w sprawie, niemniej dane wynikające z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r. pozwalają dokonać oceny, że sytuacja finansowa skarżącej spółki nie wskazuje na to, by nie była ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie wprowadził wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale wymóg braku środków - uzależniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania braku efektywnych aktywów (np. gotówki), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Spółka podniosła brak właśnie takich środków, czemu trudno dać wiarę w kontekście podanej kwoty obrotu - 794.000 zł. Spółka wskazała przy tym na koszty uzyskania przychodu w kwocie 791.877,18 zł, wskazując przy tym na zysk w kwocie jedynie 2.122,82 zł. Nie jest to jednak argument wystarczający dla uznania, iż spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2008 r. I FZ 87/08, z 25 stycznia 2012 r. II FZ 797/11, z 9 listopada 2011 r. I FZ 343/11, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), na gruncie wykazywanej okoliczności poniesienia straty wyrażono pogląd, że sama w sobie nie jest ona odzwierciedleniem braku możliwości finansowej spółki, w sytuacji, gdy spółka wciąż prowadzi działalność gospodarczą i wykazuje obrót. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jeśli więc strata nie jest odzwierciedleniem braku możliwości finansowej spółki, to tym bardziej nie może o tym świadczyć uzyskanie dochodu – w przedmiotowej sprawie 2.122,83 zł. W ocenie Sądu, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, trudno przyjąć, że spółka, która wykazuje obrót w wysokości prawie 800.000 zł nie jest w stanie pokryć wpisu sądowego w kwocie 100 zł, a także innych kosztów, które ewentualnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą wystąpić. Oceniając zaś zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, sytuację majątkową wnioskodawcy należy odnieść także do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowe zatem jest zbadanie zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, zestawiając ze sobą wysokość wpisu i stan majątkowy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2014 r. II FZ 1130/14). Podsumowując, jeśli spółka prowadzi działalność gospodarczą, w której obraca środkami wielokroć większymi od kwoty wpisu od skargi, to nie sposób przyjąć, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnoszony w sprzeciwie zarzut, że spółka nie posiada środków na zapłatę wpisu od skargi stoi w sprzeczności z podanymi we wniosku i w zeznaniu podatkowym informacjami. Powyższe pozwala stwierdzić, że dokonana przez starszego referendarza sądowego ocena sytuacji spółki jest w pełni prawidłowa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.