I SA/Ke 70/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 lutego 2011r. sprawy ze skargi A. G. – O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne od 30 listopada 2001r. do 30 grudnia 2001r. oddala skargę. 1.1 Decyzją z dnia [...]. nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. nr [...]w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 30 listopada 2001 r. do 30 grudnia 2001 r. 1.2 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 25 listopada 2009 r. wpłynął wniosek A. G.-O., w którym wystąpiła m.in. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 30 listopada 2001 r. do 30 grudnia 2001 r. tj. za okres przebywania na urlopie wychowawczym ze stosunku pracy i prowadzenia w tym czasie jednoosobowej działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za ten okres. 1.3 Pismem z dnia 30 marca 2010r. A. G.-O. wniosła odwołanie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 1.4 Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. 1.5 Na decyzję z dnia [...]. A. G.- O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., który wyrokiem z dnia 22 lipca 2010r. sygn. akt I SA/Ke 402/10 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd w uzasadnieniu wyroku zarzucił naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., który stanowi, iż pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji. Ponieważ w niniejszej sprawie decyzję wydaną w pierwszej instancji podpisał Dyrektor Oddziału ZUS w K. J. D., a następnie zaskarżoną decyzję wydał, z upoważnienia Prezesa ZUS, również Dyrektor Oddziału ZUS w K. J. D., uchylenie zaskarżonej decyzji było uzasadnione. 1.6 Dalej organ podniósł, że Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS w K., działający w imieniu Prezesa ZUS, który reprezentuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ponownie przeanalizował sprawę, biorąc pod uwagę treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Dz. U. Nr 71, poz. 609). Zgodnie z ww. przepisem, na wniosek płatnika składek, który w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 sierpnia 2009r. zgłaszał ubezpieczonego podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej działalności i jednocześnie przebywającego na urlopie wychowawczym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych umarza w całości lub w części należności z tytułu nieopłaconych składek na te ubezpieczenia należnych za tego ubezpieczonego w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej dzielności za okres, w którym ubezpieczony przebywał na urlopie wychowawczym. Na podstawie art. 4 ust. 2 ww. ustawy, na wniosek płatnika składek, pobrane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia jej wejścia w życie, odsetki za zwłokę z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, podlegają umorzeniu. 1.7 W przypadku A. G.-O., należności składkowe za okres od 30 listopada 2001 r. do 30 grudnia 2001 r. tj. okres przebywania na urlopie wychowawczym ze stosunku pracy i prowadzenia w tym czasie jednoosobowej działalności gospodarczej zostały przez nią opłacone po obowiązującym terminie. Zatem przedmiotem postępowania mogły być tylko odsetki za zwłokę od opłaconych za ten okres składek. Natomiast postępowanie w sprawie umorzenia opłaconych składek należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, bowiem cytowane wyżej przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r. nie mają zastosowania do składek opłaconych przez stronę za okres przebywania na urlopie wychowawczym. 2.1 Na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych A. G.-O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że przez cały okres przebywania na urlopie wychowawczym była zatrudniona na pełnym etacie w Ośrodku Zdrowia w Ć. na stanowisku lekarza stomatologa. Zgłoszenia przebywania na urlopie wychowawczym nie były kwestionowane przez ZUS. Skarżąca wiele miesięcy po porodach była chora i nie mogła korzystać z zasiłku chorobowego, ponieważ przebywała na urlopie wychowawczym. Po sześciu latach skarżąca otrzymała wezwanie do wpłat pod rygorem skierowania wniosku o ukaranie do sądu grodzkiego (wezwanie z dnia 29 września 2007r.). Było to wynikiem niewydolności programów komputerowych wprowadzonych przez ZUS w 1999r. Wyrokiem z dnia 24 maja 2006r. sygn. akt VI U 1179/06 Sąd Okręgowy w K. uznał, że A. G. – O. nie podlega ubezpieczeniom społecznym: emerytalnym, rentowym i wypadkowym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999r. do 30 grudnia 2001r. Skarżąca wskazała, że została tym samym pokrzywdzona i w związku z tym wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie składek od 30 listopada 2001 r. do 30 grudnia 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 3.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2 Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Została ona wydana na skutek wniosku A. G. – O. o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne, złożonego w oparciu o przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Nr 71 poz. 609 z późn. zm.), dalej: ustawy zmieniającej. Przepis ten stanowi, że na wniosek płatnika składek, który w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zgłaszał ubezpieczonego podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, z późn. zm.) i jednocześnie przebywającego na urlopie wychowawczym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych umarza w całości lub w części należności z tytułu nieopłaconych składek na te ubezpieczenia należnych za tego ubezpieczonego w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej działalności za okres, w którym ubezpieczony przebywał na urlopie wychowawczym. 3.3 Brzmienie powyższego przepisu nie powinno budzić wątpliwości, że dotyczy on tylko tych składek, które nie zostały jeszcze uiszczone. Wskazuje na to ta część przepisu, w której mowa o umorzeniu "należności z tytułu nieopłaconych składek". Oznacza to, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stosując niniejsze unormowanie, nie może umorzyć tych składek na ubezpieczenia społeczne, które już zostały opłacone. Wniosek taki znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści pozostałych przepisów ustawy zmieniającej. Zastrzeżenia o nieopłaconych należnościach nie ma bowiem w art. 3 ustawy zmieniającej, który daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych możliwość umorzenia składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, należnych od osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą i jednocześnie pobierającej zasiłek macierzyński. Zastrzeżenia takiego nie ma także w art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, który dotyczy umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, o których mowa w ust. 1. 3.4 Bezsporna jest okoliczność, że składki, których umorzenia domaga się A. G. – O., zostały przed złożeniem wniosku opłacone. Skarżąca nie kwestionowała tego faktu, a i do wniosku o umorzenie załączyła dowód ich opłacenia. Skoro zatem wniosek nie dotyczył składek nieopłaconych, nie istniała podstawa prawna do zastosowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych cytowanego wyżej art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej. 3.5 W sytuacji jak niniejsza, kiedy Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że żądanie strony jest bezpodstawne, uzasadnionym było umorzenie postępowania dotyczącego umorzenia należności składkowych. Podstawą umorzenia był art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 stycznia 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którymi organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie przesłanka bezprzedmiotowości polegała właśnie na braku podstaw prawnych do umorzenie należności składkowych. 3.6 Ze względu na zarzuty skargi należy wyjaśnić, że sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należą do sądów administracyjnych na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie przejmuje sprawy administracyjnej, jako takiej do końcowego załatwienia, lecz jedynie kontroluje (ocenia) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie może odnieść skutku wniosek skarżącej o umorzenie składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe za okres objęty przedmiotową skargą. 3.7 Nie ma też znaczenia dla sprawy powołany przez skarżącą wyrok z dnia 24 maja 2006r. sygn. akt VI U 1179/06 Sądu Okręgowego w K.. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu jest prawidłowość decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego umorzenia należności składkowych. Natomiast kwestie związane z tym, czy skarżąca podlegała w okresie objętym zaskarżoną decyzją obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, wychodzą poza zakres sprawy sądowoadministracyjnej. 3.8 W związku z powyższym, Sąd, w pełni podzielając stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową. Uzasadniało to uznanie skargi za bezzasadną i jej oddalenie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.