I SA/Ke 717/10

Dnia 15 kwietnia 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na zarządzenie z dnia 10 marca 2011r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100zł od zażalenia na postanowienie WSA w Kielcach z dnia 21 lutego 2011r. sygn. akt ISA/Ke 717/10 w przedmiocie przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku WSA w Kielcach z dnia 27 stycznia 2011r. sygn. akt ISA/Ke 717/10 z uzasadnieniem, skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą "p.p.s.a." wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Skarżąca nie dopełniła tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 21 marca 2011r. Sąd przesłał skarżącej urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżąca w zakreślonym w wezwaniu terminie złożyła wniosek na formularzu PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że od sierpnia 2009r. po wypadku i operacji kręgosłupa przebywa na zasiłku rehabilitacyjnym z KRUS. Pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem i córką jako posiadany majątek wykazuje dom wielkości 100m² oraz nieruchomość rolną wielkości 1,10ha zajętą przez komornika. Skarżąca wykazała, że jej rodzina utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez jej męża w wysokości ok. 1380zł miesięcznie oraz z zasiłku rehabilitacyjnego uzyskiwanego przez skarżąca w wysokości 280zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że zaciągnęła kredyt na budowę domu w wysokości 200.000,00zł. Po dokonaniu wstępnej analizy wniosku, co do jego treści dane w nim zawarte okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i zdolności płatniczych skarżącej, dlatego pismem z dnia 31 marca 2011r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia w/w wniosku poprzez: - udokumentowanie dochodów uzyskanych przez skarżącą oraz przez jej męża w 2010r; - przedłożenie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą oraz jej męża rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za okres ostatnich 3 miesięcy; - udokumentowanie zaciągnięcia kredytów na budowę domu – wykazanie dat udzielenia kredytów, ich wysokości oraz wysokości rat kredytowych; - udokumentowanie zajęcia przez komornika nieruchomości rolnej wielkości 1,40ha. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła za pismem z dnia 6 kwietnia 2011r., kserokopie dokumentów potwierdzających zaciągnięcie kredytów między innymi w Santander Consumer Bank, Real Finanse, Praktiker, PKO Bank Polski, Eurobank, kserokopię decyzji Prezesa KRUS z dnia 12 stycznia 2011r. w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku chorobowego z tytułu czasowej niezdolności do pracy na okres od dnia 1 listopada 2010r. do dnia 14 kwietnia 2011r., kserokopię obwieszczenia o licytacji nieruchomości należącej do skarżącej w dniu 21 kwietnia 2011r., podsumowanie ewidencji przychodów za rok 2010r z prowadzonej przez męża działalności gospodarczej w kwocie 165.936,46zł oraz wyciągi z rachunku bankowego męża z dnia 31 stycznia 2011r. z saldem końcowym 249,20zł, z dnia 28 lutego 2011r. z saldem końcowym 6.599,20zł, z dnia 16 marca 2011r. z saldem końcowym 1,43zł, z dnia 31 marca 2011r. z saldem końcowym 5.989,43zł. Ponadto skarżąca oświadczyła, że nie posiada konta bankowego. Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych obowiązuje zasada, według której koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny. Strona ubiegająca się przed sądem administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji, czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w zakresie pełnym lub częściowym. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy ustawa p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma jednak charakteru swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej. Z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych Tymczasem badając sytuację majątkową skarżącej nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest ona w stanie opłacić kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżąca, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżąca nie należy, bowiem jak wynika z przedłożonych przez skarżącą na etapie postępowania sądowego oświadczeń skarżąca choć w złożonym wniosku jako dochód rodziny wykazuje zasiłek rehabilitacyjny w kwocie 280zł miesięcznie raz dochód uzyskiwany przez męża w kwocie 1380zł miesięcznie, to jednak mąż skarżącej z prowadzonej działalności za 2010r. osiągnął przychód w kwocie 165.936,46zł, przy czym skarżąca nie wykazała kwoty dochodu za 2010r. osiągniętego przez nią samą. Ponadto z przedłożonych wyciągów bankowych z rachunku bankowego męża skarżącej wynika, że saldo końcowe na dzień 31 stycznia 2011r. stanowiło kwotę 249,20zł, na dzień 28 lutego 2011r. kwotę 6.599,20zł, na dzień 16 marca 2011r. kwotę 1,43złoraz na dzień 31 marca 2011r. kwotę 5.989,43zł. Uwzględniając powyższe miesięczne salda rachunku bankowego męża trudno dać wiarę oświadczeniom skarżącej, że nie jest w stanie zdobyć środków finansowych na uiszczenie wpisu od zażalenia w kwocie 100zł. Argumentem za przyznaniem prawa pomocy nie może być również fakt zaciągnięcia kilku kredytów m.in. w Santander Consumer Bank, Real Finanse, Praktiker, PKO Bank Polski, Eurobank. Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych i nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle istotna jest wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Przedstawione okoliczności stanowią przeszkodę w udzieleniu pomocy finansowej z budżetu Państwa, nie można bowiem uznać w tej sytuacji, iż skarżąca jest osobą na tyle ubogą, iż nie może ponieść obciążeń związanych z kosztami sądowymi, które aktualnie stanowią kwotę 100zł (wpis sądowy od zażalenia). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2, art. 258 § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.