I SA/Ke 724/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku X o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 października 2014 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia: oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek X o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia 29 października 2014 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Wraz z zażaleniem na to postanowienie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłaty od zażalenia. Uzasadniając wniosek wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i córką. W rubryce nr 6 (Stan rodzinny) i nr 10 wniosku (Dochody), skarżący wymienił natomiast żonę i dwie córki, z których jedna jest studentką III roku studiów w Warszawie, a druga osobą bezrobotną. Podniósł, że wraz z żoną i córką utrzymuje się z prowadzonego przez żonę sklepu. Sam skarżący jest bezrobotny. Dochód rodziny kształtuje się na poziomie 5000 zł miesięcznie. Z tego dochodu pokrywane są wydatki: kredyt na dom (rata – 860 zł), kredyt na sklep (rata – 930 zł), kredyt gotówkowy (rata – 930 zł), utrzymanie domu i sklepu, media (ok. 500 zł), koszty utrzymania córki w Warszawie (mieszkanie, media – 800 zł). Łączne obciążenie to kwota 4020 zł. Reszta kwoty (około 1000 zł) przeznaczona jest na wyżywienie rodziny. Skarżący podniósł, że nie posiada oszczędności. W skład jego majątku wchodzi dom o powierzchni 104 m², sklep o powierzchni 150 m² oraz samochód osobowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Sąd rozpatrzył wniosek mając na uwadze treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2012.270 ze zm.) dalej "ustawa p.p.s.a.", zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wymaga bowiem wyjaśnienia, że skarżący w sprawie składał już w dniu 23 stycznia 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, który prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 lutego 2015 r. został oddalony. Z uwagi na treść art. 165 ustawy p.p.s.a istotnym było zbadanie czy dane przedstawione przez skarżącego w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 31 lipca 2015 r. skutkują zmianą okoliczności w zakresie sytuacji majątkowej wnioskodawcy uzasadniającą zmianę prawomocnego orzeczenia. Analizując oba wnioski o przyznanie prawa pomocy Sąd stwierdził, że wnioski te różnią się. W ponownym wniosku z dnia 31 lipca 2015 r. w zakresie stanu rodzinnego wnioskodawca wskazał bowiem, że w gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz córkami E i W, która jest bezrobotna. Podczas gdy w poprzednim wniosku nie wymienił córki W. Z kolei w zakresie posiadanego majątku, w ponownym wniosku skarżący wskazał na dom o powierzchni 104 m², sklep o powierzchni 150 m² oraz samochód osobowy. W pierwotnym wniosku skarżący wykazywał natomiast dom o powierzchni 120 m², sklep oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,33 ha. W zakresie ponoszonych wydatków obecnie skarżący wskazał na raty trzech kredytów (2720 zł), utrzymanie domu i sklepu, media (ok. 500 zł), koszty utrzymania córki w Warszawie (mieszkanie, media – 800 zł), wyżywienie (ok. 1000 zł). Poprzednio skarżący wykazał natomiast wydatki miesięczne na 2 kredyty hipoteczne, prąd (około 250 zł), wodę (około 100 zł), telefony (około 500 zł) oraz opał – 5000 zł rocznie. W ponownym wniosku ponadto skarżący wskazał, że dochód z prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej wynosi miesięcznie 5000 zł netto, natomiast w pierwotnym wniosku 4500 zł. Zdaniem Sądu wskazane różnice nie mają jednak wpływu na zmianę oceny sytuacji materialnej skarżącego, a w konsekwencji zmianę stanowiska zawartego w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 4 lutego 205 r. o braku przesłanek do przyznania X prawa pomocy. Wymaga przypomnienia, że stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, może być zastosowane kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie wnioskodawca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, we wnioskowanym zakresie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzenie takie potwierdza porównanie będących do dyspozycji wnioskodawcy dochodów oraz ciążących na nim comiesięcznych wydatków. Istotne przy tym jest, że dla oceny możliwości finansowych skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie mają jedynie wydatki niezbędne (konieczne), tj. związane z bieżącym zaspokojeniem potrzeb egzystencjalnych (mieszkanie, wyżywienie itp.), które skarżący wykazał na poziomie około 2300 zł miesięcznie. Wydatków takich nie stanowią natomiast spłacane przez skarżącego raty trzech kredytów. Spłata kredytu ponadto nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu), niezależnie jakiemu celowi służą, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r. I GZ 587/14; z 19 listopada 2014 r. I OZ 1036/14; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem, gdy skarżący terminowo reguluje należności kredytowe, może także ponosić koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania nie są znaczne (100 zł - wpis od zażalenia), podczas gdy raty kredytu wynoszą łącznie 2720 zł. Źródło utrzymania rodziny skarżącego stanowi natomiast dochód uzyskiwany z prowadzonej przez jego żonę działalności gospodarczej w postaci sklepu. Na podstawie informacji przedstawionych przez wnioskodawcę (według wniosku ze stycznia dochód wynosił 4500 zł, a z lipca - 5000 zł;) dochód ten można określić jako stały i stabilny. Zdaniem Sądu dysponowanie stałym źródłem dochodu umożliwia planowanie i racjonalne gospodarowanie środkami. Biorąc pod uwagę relację dochodów rodziny do wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem, należy stwierdzić, że po uregulowaniu kosztów sądowych, skarżącemu pozostaną do dyspozycji wolne środki, zapewniające mu co najmniej minimum warunków socjalnych. Podsumowując zdaniem Sądu nie nastąpiła zmiana okoliczności sprawy pozwalająca na uznanie, że skarżący wykazał spełnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, w związku z czym nieuzasadniona jest zmiana rozstrzygnięcia referendarza sądowego z dnia 4 lutego 2015 r. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.