I SA/Ke 91/12

Dnia 9 marca 2012 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej p o s t a n a w i a oddalić wniosek. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 20 lutego 2012r. od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej M. H. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną, jako posiadany majątek wykazuje 2,5% udziału w domu o pow. 194m² oraz w nieruchomości o pow. 0,14ha. Źródłem utrzymania skarżącego i jego żony są dochody uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę z tytułu emerytury oraz wynagrodzeń za pracę w łącznej wysokości 5.469,65zł miesięcznie. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący podnosi, że jego sytuacja finansowa jest trudna. Wskazuje, że nie otrzymał wynagrodzenia za pracę w spółce "B.-K." za rok miesiące III-XII 2004 roku i za miesiące VIII-XII 2005 roku, musiał zaciągnąć kredyty w bankach, których skutki odczuwa do chwili obecnej. Wskazuje, iż aktualnie spłaca kredyt na karcie kredytowej w kwocie 950zł miesięcznie oraz odsetki w kwocie ok. 200zł miesięcznie od kredytu odnawialnego na rachunkach osobistych. Ponadto żona skarżącego na leki wydaje ok. 200zł miesięcznie. Skarżący oświadcza, że od dnia 22 grudnia 2005r. do dnia 21 czerwca 2006r. otrzymywał zasiłek chorobowy w kwocie ok. 530zł miesięcznie, a od miesiąca lipca 2006r. do miesiąca marca 2007r. przebywał na zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący miesięczny koszt utrzymania domu obejmujący remonty, konserwację, ogrzewanie, energię elektryczną, wodę, gaz, telefon, wywóz nieczystości szacuje na kwotę ok. 1300zł miesięcznie. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Stosownie do regulacji art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) oraz w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Analizując natomiast przesłanki przyznania prawa pomocy, pamiętać trzeba o zasadzie wynikającej z art. 199 ustawy p.p.s.a., według której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie zatem prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów ze strony na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem jako posiadany majątek wykazał udział w domu o pow. 194m² oraz udział w nieruchomości rolnej wielkości 0,14ha, ponadto zarówno skarżący jak i jego żona uzyskują stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 5.469,65zł, co umożliwia planowanie wydatków, a racjonalne gospodarowanie uzyskiwanym dochodem oraz oszczędności w ponoszonych wydatkach pozwolą na poniesienie przez skarżącego kosztów związanych z postępowaniem sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Argumentem za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych nie może być również fakt spłaty kredytu na kartach kredytowych oraz kredytu odnawialnego na rachunkach osobistych. Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację finansową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy i okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Spłata kredytu nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skarżący i jego żona posiadają miesięczne dochody, które w ocenie orzekającego pozwalają na wygospodarowanie środków na uiszczenie kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy uznano, że skarżący nie spełnia przesłanek uzasadniających częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a.