I SA/Ke 93/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Jagiełło (spr.),, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 maja 2009r. sprawy ze skargi R. K.i T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A. M. kwotę 309,80zł (słownie: trzysta dziewięć 80/100), w tym 52,80zł (słownie: pięćdziesiąt dwa 80/100) podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydane przez ten organ postanowienie z dnia [...] o odmowie przywrócenia R. i T. małż. K. terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło R. K. i T. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta z dnia [...] znak: [...]. Organ uznał, że podane przez wnioskodawców okoliczności nie uprawdopodabniają, iż uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnili, że termin został uchybiony z uwagi na przeziębienie R. K., pod opieką której znajdują się dwie osoby niepełnosprawne. W dalszej części zażalenia skarżący przedstawili swoje problemy lokalowe i osobiste. W wyniku rozpatrzenia powyższego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołało się na treść art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa – dalej Ord. pod.- i zważyło, że w myśl tego przepisu, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, przy czym z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 Ord. pod.). Na tej podstawie Kolegium stwierdziło, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Jak podniósł organ drugiej instancji, skarżący jako przyczynę uchybienia wskazali przeziębienie R. K. oraz opiekę nad osobami niepełnosprawnymi. Na potwierdzenie tych okoliczności tj. przeziębienia nie przedstawili jednak żadnego zaświadczenia uprawdopodobniającego niemożność spełnienia uprawnienia w czasie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie SKO skarżący nie wykazali, że przeszkoda uniemożliwiająca dochowanie terminu, czyli przeziębienie i pogorszenie stanu zdrowia podopiecznych, istniała do czasu złożenia wniosku o jego przywrócenie. Nie wykazali, że istniała niemożność usunięcia przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się, zdaniem organu drugiej instancji, z obowiązkiem szczególnej staranności, której można było dochować poprzez pomoc osób trzecich w nadaniu odwołania przez pocztę. Nawet samo posiadanie zwolnienia lekarskiego nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono, bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, np. sporządzenia odwołania i nadania go przez pocztę osobiście lub przez domownika. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu ważny jest też rodzaj choroby na który skarżący się powołują. Organ drugiej instancji na poparcie powyższych twierdzeń wskazał na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i stwierdził w konkluzji, że w jego ocenie w niniejszej sprawie stan przeziębienia skarżącej nie wymagający interwencji lekarskiej był na tyle lekki, że nie wykluczył możliwości sporządzenia odwołania przez stronę i nadania go nawet za pośrednictwem poczty w terminie. Odnośnie argumentów skarżących dotyczących spraw lokalowych oraz prawidłowego sposobu naliczenia podatku, Kolegium wskazało, że nie mają one znaczenia dla przedmiotowej sprawy. W końcowej części uzasadnienia, Kolegium zauważyło, że podatnik ma prawo złożyć ponowny wniosek o zastosowanie ulgi uznaniowej w sytuacji, gdy wystąpiły jakiekolwiek nowe okoliczności w stosunku do stanu faktycznego istniejącego w dniu podejmowania decyzji odmawiającej przyznania tej ulgi. R. i T. K. wywiedli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że R. K. była w stanie grypy, miała katar, bóle mięśni, bóle głowy, wysoką temperaturę, była zestresowana, a w skład rodziny w 50% wchodzą osoby niepełnosprawne. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, nie korzysta, zatem ze zwolnień lekarskich, gdyż nie są jej potrzebne. W związku z powyższym wnieśli o uwzględnienie ich argumentacji przedstawionej w pismach z dnia [...] i z dnia [...] kierowanych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej, podtrzymując stanowisko w sprawie zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższy zakres kognicji Sądu wyznacza przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Kontrola sądowoadministracyjna , sprowadza się tym samym do zbadania, czy organy w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ramach powyższej kontroli sąd może bowiem wyeliminować z obrotu prawnego akt administracyjny jedynie wówczas, gdy narusza on prawo: bądź materialne i miało to wpływ na wynik sprawy, bądź procesowe - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a.). W wyniku kontroli zakreślonej powyższymi przepisami prawa stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostawało to, że strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] Zostało to stwierdzone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. T. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na to postanowienie, który wyrokiem z dnia 12 marca 2009r. w sprawie sygn. akt I SA/Ke 466/08, skargę oddalił. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się, zatem do oceny, czy strona skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania, a w rezultacie, czy zasadnie organ drugiej instancji odmówił stronie przywrócenia terminu do jego wniesienia. Termin do wniesienia odwołania, określony przepisem art. 223 § 1 i 2 pkt 1 Ord. pod. jest terminem procesowym albowiem określa on termin do dokonania czynności procesowej - wniesienia odwołania. Gdy czynność procesowa nie została przez stronę dokonana w terminie, wówczas zachodzi uchybienie terminu w postępowaniu podatkowym, co powoduje jej bezskuteczność prawną Przepisy przewidują jednak instytucję procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej tzw. instytucję przywrócenia terminu. Reguluje ją przepis art. 162 § 1 Ord. pod. stanowiąc, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin . Analizując zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego przez pryzmat powołanych wyżej przepisów prawa, stwierdzić należy, że organ ten dokonał właściwych ustaleń faktycznych w sprawie i prawidłowo przeprowadził subsumpcję ustalonych okoliczności faktycznych do przepisów obowiązującego prawa. Organ drugiej instancji zważył na przyczyny uchybienia terminu wskazane przez stronę skarżącą i przy zastosowaniu właściwych przepisów prawa ocenił je jako nie uprawdopodabniające braku winy małżonków K. w złożeniu odwołania po terminie. Z treści powołanych wyżej przepisów prawa wynika bowiem, że przywrócenie terminu uzależnione jest w szczególności od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie to środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) o jakimś fakcie (S. Babiarz i inni, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2007, Wydanie 4, str. 578). Na stronie spoczywa ciężar wykazania w stopniu graniczącym z pewnością, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej. Dla oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. Dlatego zgodzić należy się z organem, że wówczas można mówić o braku winy, gdy nawet przy użyciu przez stronę największego w określonym stanie faktycznym wysiłku, nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie. Stanowisko to, jak słusznie zauważył organ, znajduje swoje już ugruntowane odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 11.04. 1997r., sygn. III SA 1581/95 i z dnia 18.08.2000r., sygn. III SA 1716/99). Ponadto zauważyć należy, że przepis art. 162 Ord. pod. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji (wyrok NSA z dnia 21.12. 2006r., sygn. I FSK 374/06). Przyczyny, na które wskazała strona skarżąca, i które miały uniemożliwić jej zachowanie terminu do wniesienia odwołania to przede wszystkim jej przeziębienie i konieczność sprawowania opieki nad rodziną, zwłaszcza niepełnosprawnymi jej członkami, z uwagi na ich ciężki stan zdrowia. Stan chorobowy strony wnioskującej o przywrócenie terminu może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, ale, jak potwierdza to ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, z którą zgadza się również ten Sąd, wówczas, gdy jest to nagła choroba obiektywnie całkowicie uniemożliwiająca odebranie decyzji i wniesienie odwołania albo wyręczenie się inną osobą do nadania przesyłki pocztowej (zob. wyrok WSA z dnia 29 .10. 2004r., sygn. III SA 2967/03). Dlatego, nie negując faktu przeziębienia skarżącej w czasie, kiedy strona mogła w terminie złożyć przedmiotowe odwołanie, okoliczność ta nie daje stopnia prawdopodobieństwa graniczącego z pewnością, że wskazana sytuacja faktyczna całkowicie uniemożliwiła stronie nadanie przesyłki na poczcie. Skarżący na uprawdopodobnienia braku zawinienia w uchybieniu terminu nie poparli swojego wniosku żadnym dokumentem wprost wskazującym na przebytą przez skarżącą chorobę. Kolegium stwierdziło, iż stan przeziębienia skarżącej był na tyle lekki, że nie wymagał interwencji lekarskiej. Niewątpliwie jednak, jak zasadnie podniósł organ drugiej instancji, nawet choroba poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Bowiem, jak wskazuje także Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 10.03.1998r., I SA/Po 865/97), posiadanie zwolnienia lekarskiego nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, sporządzenia i nadania go przez pocztę osobiście lub przez domownika. Nie sposób zaprzeczyć, że skarżący znajdują się w trudnej sytuacji życiowej spowodowanej ciężką chorobą skarżącego i ich syna. Niemniej jednak postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie toczy się w konsekwencji złożenia przez stronę po terminie odwołania od decyzji organu podatkowego w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości, które z kolei zainicjowane zostało wnioskiem małżonków K. o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości. Składając wskazany wniosek, stali się stroną postępowania. Powinni, zatem liczyć się z koniecznością dokonywania czynności w tym postępowaniu, dla których ustawa przewiduje określone wymogi prawne, w tym dotyczące terminów ich dokonywania i podjąć takie działania, które umożliwiłyby wypełnienie obowiązków procesowych. Trudna sytuacja rodzinna, na którą się powołują, sama w sobie nie może uzasadniać braku winy w uchybieniu terminu, gdyż utrzymuje się ona od dłuższego czasu i istniała również wówczas, kiedy skarżący zainicjowali postępowanie. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zasadnie organ drugiej instancji odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jako że przytoczona przez nią argumentacja nie wskazuje na istnienie niezawinionej przyczyny uchybienia terminu. Okoliczności faktyczne sprawy nie wskazują, bowiem na to, że strona skarżąca użyła możliwie największego wysiłku umożliwiającego zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale zadaniem strony jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej z pewnością co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wydając zaskarżone postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze Kielcach nie naruszyło prawa, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.