I SO/Ke 10/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. W. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 11 października 2018 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. J. W. złożyła w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w osobie S. P.. W złożonym wniosku oświadczyła, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem, jako posiadany majątek wykazała nieruchomości wielkości 0,2896 ha wartości ok. 400 tys. zł (hipoteka) oraz 1,06 ha wartości ok. 160 tys. zł – zajęta przez Urząd Skarbowy Jako uzyskiwane dochody skarżąca wykazała wynagrodzenie za pracę w kwocie 1530 zł netto miesięcznie. Jako zobowiązania i stałe wydatki wykazała 742 CHF – kredyt dom, 1.000 zł – spłata zaległości z działalności gospodarczej, ok. 4.500 zł – opał sezon, ok. 300 zł woda miesięcznie, 350 – energia, ok. 400 zł ubezpieczenie domu rocznie, 300 zł – miesięcznie spłata długu. Oświadczyła, że z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej od 21 września 2012 r. Stosownie do art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) dalej: ustawa p.p.s.a., zarządzeniem z 14 września 2018 r. starszy referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma sądowego do uzupełnienia braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem ujemnych skutków procesowych. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła część wymaganych dokumentów i oświadczając, że z mężem ma zawartą umowę o rozdzielności majątkowej wskazała, że mąż przebywa od kilku tygodni za granicą, nie ma dostępu do jego danych finansowych. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 11 października 2018 r. oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podniósł, że skarżąca wezwana do przedstawienia oświadczeń i dokumentów pozwalających na pozbawioną wątpliwości ocenę, obowiązek ten wykonała jedynie częściowo i w taki sposób, który nie ujawnia jej rzeczywistej kondycji majątkowej. Skarżąca nie uzupełniła braków wniosku o przyznanie prawa pomocy, a takie działanie uniemożliwia orzekającemu ocenę, czy istotnie - w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń - skarżąca jest osobą, nie mogącą ponieść kosztów postępowania. Skarżąca wywiodła sprzeciw od niniejszego postanowienia. Wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, że w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy dostarczyła niepełną dokumentację, gdyż mąż od kilku tygodni przebywał za granicą i nie miała fizycznej możliwości uzyskania części dokumentów. Do sprzeciwu dołączyła: kopię zeznania podatkowego męża za 2017 r., kopię umowy kredytu oraz kopie wyciągów bankowy z kont należących do męża. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W ocenie Sądu, prawidłowe jest postanowienie referendarza sądowego. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym służy natomiast osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności winny pozwolić sądowi dokonać analizy sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W ocenie Sądu referendarz sądowy zbadał przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, zasadnie uznając, że skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem jej prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżąca nie wywiązała się z obowiązku udokumentowania okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., skarżąca wykonała w ograniczonym zakresie. Skarżąca pomimo wezwania, przede wszystkim nie przedstawiła i nie udokumentowała sytuacji materialnej i finansowej męża zgodnie z wymogami urzędowego formularza PPF; nie przedłożyła odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego męża za rok 2017, w przypadku prowadzenia przez męża wnioskodawczyni działalności gospodarczej nie przedłożyła stosownych dokumentów księgowych, wskazujących wysokość przychodów, kosztów ich uzyskania oraz osiągniętego dochodu/poniesionej straty za 2017 r. oraz za miesiące od 1 stycznia 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r., nie przedłożyła wyciągu lub wykazu z posiadanych przez nią oraz jej męża rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy, nie przedłożyła dokumentów potwierdzających datę zaciągnięcia wskazanego we wniosku kredytu, cel kredytu, kwotę kredytu oraz wysokość rat spłacanego kredytu; Przekazane w odpowiedzi na wezwanie referendarza cząstkowe informacje niewątpliwie nie stanowiły realizacji wskazywanego wezwania. Nie może być bowiem tak, że to strona wnioskująca o przyznanie jej prawa pomocy, a zatem oczekująca, iż to Skarb Państwa pokryje za nią koszty sądowe, decyduje jakie informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i rodzinnej przekaże na żądanie rozstrzygającego jej wniosek. Brak precyzyjnych i pełnych informacji o stanie majątkowym strony skarżącej może zatem w takiej sytuacji stanowić o odmowie przyznania jej prawa pomocy, na co wskazywał wielokrotnie NSA w swoim orzecznictwie. Niedopełnienie w całości lub choćby w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. m.in. postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). W niniejszej sprawie wystąpiła taka właśnie sytuacja. Z uwagi więc na nieprzedstawienie żądanych przez orzekającego dokumentów rzetelnie obrazujących sytuację finansową skarżącej i jej rodziny, nie istniała możliwość ustalenia jej rzeczywistej sytuacji materialnej, a zatem dokonania oceny przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego Sąd za prawidłowe uznał stanowisko starszego referendarza sądowego, iż na podstawie szczątkowych danych referendarz sądowy nie był w stanie odtworzyć sytuacji majątkowej skarżącej. Tym samym nie posiadał materiału dowodowego, na podstawie którego mógłby ocenić stan finansowy i możliwości płatnicze skarżącej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, o czym orzekł w sentencji postanowienia.