II SA/Ke 1021/15

WyrokWSA w Kielcach2016-02-17

Skład orzekający: Dorota Chobian, Renata Detka, Dorota Pędziwilk-Moskal

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozwolenie na użytkowanie budynku gospodarczego, wybudowanego samowolnie przed 1 stycznia 1995 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, może zostać udzielone, jeśli obiekt narusza przepisy dotyczące odległości od granicy działki sąsiedniej, a prawo własności skarżących zostało naruszone?
Ratio decidendi
Pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego wybudowanego samowolnie przed 1 stycznia 1995 r. może zostać udzielone, jeśli spełnione są przesłanki z art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., nawet jeśli obiekt narusza przepisy dotyczące odległości od granicy działki sąsiedniej. Kwestie naruszenia prawa własności i rozgraniczenia działek mają charakter cywilnoprawny i nie stanowią przeszkody do legalizacji samowoli budowlanej w postępowaniu administracyjnym, jeśli nie zachodzą przesłanki do przymusowej rozbiórki.
Stan faktyczny
Skarżący E. D. i S. D. zaskarżyli decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Busku-Zdroju i orzekając co do istoty sprawy, udzieliła pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego B. i Z. D. Skarżący zarzucili niewłaściwe ustalenia faktyczne dotyczące daty budowy obiektu, naruszenie prawa własności oraz przepisów postępowania administracyjnego. Budynek został wybudowany przed 1995 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2016r. sprawy ze skargi E. D. i S. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego oddala skargę. II SA/Ke 1021/15 UZASADNIENIE Decyzją z [...] r., znak: [...] , [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po rozpatrzeniu odwołania S. D. i E. D. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Busku-Zdroju z 6 maja 2015 r. udzielającej B. i Z. D. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego wybudowanego na działkach nr ewid. [...] i [...] w m. Z., gm. S., przed dniem 1 stycznia 1995 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekając co do istoty sprawy, na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 § 1 i 2 kpa udzielił B. D. i Z. D. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr ewid. [...] w m. Zborów. W uzasadnieniu Świętokrzyski Inspektor wyjaśnił, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji S. D. i E. D. zakwestionowali ustalenia faktyczne odnośnie daty budowy przedmiotowego obiektu, wywodząc przy tym, że obiekt ten nie powstał w 1992 r., jak twierdzi organ I instancji, tylko w 1996 r. Podnieśli, że brak jest dokumentu potwierdzającego spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974r. — Prawo budowlane. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ ustalił, że B. D. i Z. D. podaniem z 20 grudnia 2013 r. wystąpili do organu I instancji o udzielenie pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego wybudowanego w 1992 r. na działkach nr ewid. [...] i [...] w m. Zborów, gm. Solec-Zdrój. Do wniosku wnioskodawcy przedłożyli opracowanie zatytułowane "Ocena techniczna i inwentaryzacja budynku gospodarczego", z którego wynika, że budynek gospodarczy, usytuowany na ww. działkach, został wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną oraz zasadami wiedzy technicznej oraz, że nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia jego użytkowników oraz osób będących w jego sąsiedztwie. Decyzją z 7 kwietnia 2014 r., PINB w B. udzielił pozwolenia na użytkowanie powyższego budynku gospodarczego. Decyzją z dnia 27 maja 2014 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. działając w trybie odwoławczym uchylił powyższą decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W toku ponownego postępowania wyjaśniającego organ I instancji przeprowadził dowód z przesłuchania w charakterze świadka A. C. oraz J. G., którzy zgodnie zeznali, że obiekt budowlany został wybudowany w 1992 r. Decyzją z dnia 6 maja 2015 r. (będącą przedmiotem niniejszego postępowania) PINB w B. udzielił B. i Z. D. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego wybudowanego na działkach nr ewid. [...] i [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę. W toku dodatkowego postępowania wyjaśniającego, zleconego przez organ odwoławczy, organ I instancji przeprowadził dowód z przesłuchania w charakterze świadka J. J., który zeznał, że obiekt budowlany nadaje się do użytkowania. W dniu 6 lipca 2015 r. przedstawiciele organu I instancji przeprowadzili kontrolę w niniejszej sprawie, w toku której ustalili, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 6 października 2014 r., przywracającego B. D. i Z. D. naruszone im przez pozwanych S. D. i E. D. posiadanie nieruchomości położonej we wsi Z., stanowiącej pas gruntu u styku działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,0453 ha, o długości 256,50m i szerokości od 0,10m do 2,43m, szczegółowo oznaczony na załączniku nr 2 opinii biegłego - przedmiotowy budynek znajduje się w całości na działce nr ewid. [...] w m. Zborów, gm. Solec-Zdrój. W ocenie Świętokrzyskiego Inspektora odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 kpa podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, rozpatrując w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy, zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 kpa, przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 kpa. Organ I instancji dokonał przy tym prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego i wydał zasadne rozstrzygnięcie, które jednak wobec poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych w toku postępowania odwoławczego, wymaga zreformowania rozstrzygnięcia organu I instancji, skutkującego koniecznością zastosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji, które legły u podstaw wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak i ocenę prawną wyrażoną przez ten organ. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w ocenie organu, wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że obiekt budowlany został wybudowany samowolnie pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Świadczą bowiem o tym dowody zgromadzone w aktach, tj. oświadczenia inwestorów oraz zeznania świadków. Zdaniem organu brak jest podstaw do podważenia wiarygodności zeznań świadków, którzy w toku postępowania zgodnie zeznali, że budynek został wybudowany w 1992 r. Skarżący nie przedłożyli przy tym żadnych dowodów, które potwierdziłyby ich twierdzenia co do daty budowy tego obiektu w roku 1996. Organ zauważył, że do usunięcia skutków powstałych na gruncie tej sprawy naruszeń przepisów Prawa budowlanego, będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane stosownie do intertemporalnego przepisu art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania zarówno przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 i art. 37 ust. 2, jak również art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. bowiem obiekt budowlany swym usytuowaniem nie narusza obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego Uchwałą Nr XXI/96/2008 Rady Gminy w Solcu - Zdroju z dnia 29 sierpnia 2008 r. wraz ze zmianą Nr 1 miejscowego planu, uchwalonego Uchwałą Nr XXXVIII/184/2010 Rady Gminy w Solcu - Zdroju z dnia 4 maja 2010 r., jak również nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ podniósł, że B. D. i Z. D. dopełnili wszelkich formalności obligujących organ nadzoru budowlanego do udzielenia im pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego. Wystąpili oni bowiem do organu I instancji, który jest organem właściwym do udzielenia pozwolenia na użytkowanie, ze stosownym wnioskiem, przedkładając przy tym opinię techniczną potwierdzającą, że budynek nadaje się do użytkowania. Z uwagi zaś na fakt, że zaistniała konieczność zreformowania rozstrzygnięcia organu I instancji, należało orzec jak w rozstrzygnięciu na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skardze S. D. i E. D. wnieśli o uchylenie decyzji z 7 października 2015 r. w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucając niewłaściwe ustalenia poczynione przez organ odwoławczy, a w szczególności "zaniedbanie art. 8, 9, 10 § 1" kpa. W ich ocenie, ustalenia te nie odnoszą się do rzeczywistego stanu rzeczy. Skarżący podnieśli, że naruszenie przepisów postępowania administracyjnego spowodowało jawne naruszenie konstytucyjnego prawa do obrony i usankcjonowało w drodze decyzji ustalenia naruszające prawo własności skarżących. Zarzucili, że nie zostali przez organ powiadomieni o przysługujących im prawach, przez co nie mieli szansy na odniesienie się do twierdzeń w rozumieniu art. 10 § 1 kpa. Skarżący zauważyli, że obecny stan podziału nieruchomości pomiędzy stronami jest nieusankcjonowany administracyjnie, co jedynie pozwala stwierdzić, że w drodze zapadłej decyzji mogą zostać zalegalizowane budynki umieszczone na nieruchomości nienależącej do państwa D.. Jeżeli na drodze ustaleń postępowania administracyjnego związanego z rozgraniczeniem okaże się, że naruszono czyjąś własność, to samowola budowlana spełniająca wymogi techniczne w tym wypadku i tak nie może się utrzymać jako budowla, gdyż została wykonana przez inwestorów z rażącym naruszeniem prawa własności, tj. nie mieli oni prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane i tego organy nie zbadały we właściwy sposób. Posiadanie nie uprawnia, ich zdaniem, do dysponowania nieruchomością dla celów budowlanych. Wskazali, że brak przesłuchania świadków z ich strony powoduje, że przyjęto czysto hipotetyczną datę budowy budynku, a nie poczyniono ustaleń faktycznych co do rzeczywistej daty jego powstania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Ustalenia poczynione przez organ w zaskarżonej decyzji Sąd uznał za prawidłowe i odpowiadające zebranym w sprawie dowodom. Oceniając zgromadzony materiał dowodowy w granicach swobody zakreślonej art. 80 kpa Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. ustalił, że obiekt objęty postępowaniem zrealizowany został samowolnie przez B. i Z. D. przed rokiem 1995. O dacie budowy świadczą zeznania świadków A. C. i J. D., oświadczenia inwestorów oraz znajdujące się w aktach zdjęcie satelitarne działek nr [...] i [...] położonych w Z. wykonane przed 1 stycznia 1995r., o które zwrócił się do Głównego Geodety Kraju Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w B. Na zdjęciu tym uwidoczniony jest budynek gospodarczy będący przedmiotem postępowania, co niewątpliwie potwierdza prawidłowość ustalenia, że został on zrealizowany przed tą datą. W takim stanie faktycznym słusznie organ przyjął, że zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229). Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) przepisu art. 48 (dotyczącego obiektów budowlanych lub ich części wybudowanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. przed 1 stycznia 1995 r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie zaś z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekt budowlany wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy podlega przymusowej rozbiórce, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że: 1. znajduje się on na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, 2. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z kolei art. 37 ust. 2 tej ustawy stanowi, że organ może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 tego artykułu. Jak widać zatem z treści zacytowanego przepisu, przymusowa rozbiórka obiektu wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przed 1 stycznia 1995r. może nastąpić jedynie w razie stwierdzenia przez organ, że zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974r., bądź inne ważne przyczyny, o których mowa w art. 37 ust. 2. W stanie faktycznym sprawy prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji, że żaden z opisanych wyżej przypadków nie zachodzi. Obiekt nie narusza bowiem swoim usytuowaniem ani charakterem obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Solec – Zdrój z wyłączeniem sołectwa Solec - Zdrój, uchwalonego uchwałą Nr XXI/96/2008 Rady Gminy Solec – Zdrój z dnia 29 sierpnia 2008r. (Święt.08.219.2925) oraz uchwałą Nr XXXVIII/184/2010 z dnia 4 maja 2010 r. (Święt.10.197.1906), zgodnie z którym działki nr [...] i [...] w Z. położone są na obszarze oznaczonym symbolem 17RM/MN-8, dla którego w § 57 ust. 6 przewidziano przeznaczenie podstawowe: zabudowa zagrodowa, a przeznaczenie uzupełniające i dopuszczalne: usługi komercyjne i publiczne, zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Nie ma także żadnych podstaw do przyjęcia, że budynek gospodarczy zrealizowany przez B. i Z. D. powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, bądź też zachodzą inne ważne przyczyny z art. 37 ust. 2. Z treści znajdującej się w aktach oceny technicznej i inwentaryzacji tego budynku opracowanej przez mgr inż. J. J. wynika bowiem, że "roboty budowlane związane z budową obiektu zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną oraz wiedzą techniczną z zastosowaniem materiałów dopuszczonych do ogólnego stosowania w budownictwie. Ich wykonanie nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia użytkowników oraz osób będących w jego sąsiedztwie." Wnioski wypływające z tej oceny, potwierdzone zeznaniami J. J.złożonymi 6 lipca 2015 r., wskazują także na to, że organ nie miał podstaw do zastosowania w sprawie art. 40 ustawy Prawo budowlanego z 1974r. i wydania decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego lub terenu nieruchomości do stanu zgodnego z przepisami. W tej sytuacji postępowanie legalizacyjne prowadzone w trybie przepisów dotychczasowych musiało zostać zakończone decyzją o pozwoleniu na użytkowanie na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., przy czym zgodnie z ust. 3 tego przepisu, podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Zdatność tę stwierdził organ nadzoru budowlanego w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 6 lipca 2015 r., po przesłuchaniu mgr inż. J. J.– autora oceny technicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa jednocześnie, że – wbrew ocenie organu zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - budynek gospodarczy na działce nr [...] w Z., zrealizowany w zabudowie zagrodowej, narusza swoim usytuowaniem przepis § 12 ust. 1 i 2 obecnie obowiązującego Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690 ze zm.), gdyż ściana południowa tego obiektu znajduje się w odległości 15 cm od ogrodzenia z działką sąsiednią nr [...] należącą do skarżących. Stosownie do § 12 ust. 1, jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (ust. 2). Podkreślenia przy tym wymaga, że proces legalizacyjny mający na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, polega generalnie na zaakceptowaniu tylko takiej samowoli, która odpowiada przepisom budowlanym obowiązującym w dacie orzekania przez organ nadzoru budowlanego, choć nie można w konkretnych stanach faktycznych wykluczyć wyjątków od tej reguły. Skład orzekający w sprawie uznał jednak, że kwestia odległości zrealizowanego już obiektu budowlanego od granicy z sąsiednią działką, pomimo, że jest o niej mowa w rozporządzeniu wykonawczym do aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w ogóle nie ma charakteru przepisów techniczno - budowlanych, określonych w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy, lecz dotyczy prawa sąsiedzkiego, z którego właściciele sąsiadujących ze sobą nieruchomości mogą wywodzić swoje roszczenia o charakterze cywilno-prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2011r., sygn. akt II OSK 5/10, zgodnie z którym, jeżeli odstąpienie od warunków technicznych nie wiąże się z powstaniem zagrożenia dóbr chronionych prawem publicznym np. wprowadzeniem groźby pożaru, choroby, uszkodzenia mienia, to wadliwym byłoby uznanie - na gruncie publiczno-prawnym wynikającym z przepisów Prawa budowlanego - o naruszeniu przepisów techniczno-budowlanych, uniemożliwiającym zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego (por. również wyroki NSA: z 5 stycznia 2012r., sygn. akt II OSK 1846/10 i z 27 marca 2012r., sygn. akt II OSK 42/11). Skarżący mają przy tym możliwość obrony swoich praw wynikających z prawa sąsiedzkiego, jednak winno się to odbywać na gruncie postępowania cywilnego, toczącego się przed sądem powszechnym. Kwestie te, z dziedziny prawa cywilnego, a nie natury techniczno-budowlanej, mogą być wyłącznie regulowane ustawą, a nie rozporządzeniem określającym przepisy techniczno-budowlane o charakterze wykonawczym (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 1846/10). Na poparcie przedstawionego wyżej poglądu przywołać wypada wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r. sygn. akt P 11/2000, OTK 2001/223, w uzasadnieniu którego Trybunał rozpatrujący pytanie prawne postawione przez skład orzekający NSA w kwestii usytuowania obiektu budowlanego względem granicy działki - przepis § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zajął stanowisko, że art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, zawierający upoważnienie do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia wykonawczego, uprawnia do określenia wyłącznie warunków techniczno-budowlanych, zaś kwestia budowy względem granicy z działką sąsiednią do tej materii nie należy, bowiem wkracza w materię zastrzeżoną dla prawa sąsiedzkiego, a więc należącą do dziedziny prawa cywilnego. Także w uzasadnieniu wyroku z 11 maja 1999 r., sygn. akt P 9/98 Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że ustawa Prawo budowlane w art. 7 ust. 1 wyraźnie określa, że za przepisy techniczno-budowlane uważa się przepisy określające warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, oraz przepisy określające warunki techniczne użytkowania obiektów budowlanych. W ocenie Trybunału, materia dotycząca budowy przy granicy nieruchomości nie należy do przepisów techniczno-budowlanych. W uzasadnieniu wyroku podkreślono również, że delegacja określona w art. 7 ustawy Prawo budowlane zezwala wyłącznie na uregulowanie warunków technicznych, a więc przepisów techniczno-budowlanych, nie zawiera natomiast, tak jak żaden inny przepis Prawa budowlanego, upoważnienia do jakiegokolwiek doprecyzowania, czy też uzupełnienia procedury określonej w art. 9 ustawy. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przepis rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wskazujący na sposób usytuowania budynku względem działki sąsiedniej, ogranicza konstytucyjne prawo własności. Jak wynika z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw osób, nie mogą przy tym naruszać istoty wolności i praw. Tymczasem, żaden z przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie wskazuje na ograniczenie prawa własności poprzez określenie odległości od granicy nieruchomości, w której nie jest możliwe usytuowanie budynku. Takiego ograniczenia w szczególności nie zawiera ani art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, w którym sformułowano delegację do wydania rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, ani przepis art. 5 tej ustawy określający wymagania dotyczące inwestycji budowlanych (por. przytoczony już wyżej wyrok NSA w sprawie II OSK 42/11). Okoliczności rozpatrywanej sprawy wskazują na to, że usytuowanie spornego budynku w odległości 15 cm od granicy z działką skarżących, nie powoduje zagrożenia dla żadnego ze wskazanych wyżej dóbr chronionych prawem publicznym. Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, że postępowanie w niniejszej sprawie nie dotyczy obiektu mającego powstać w przyszłości (jak w przypadku postępowań w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę), lecz toczy się wobec budynku już istniejącego. Nie można przy tym nie zwrócić uwagi na fakt, że sporny obiekt zrealizowany został 20 lat temu i przez wiele lat pełnił funkcję użytkową, zaś po drugiej stronie ogrodzenia, także bezpośrednio przy siatce oddzielającej działki [...] i [...] znajduje się duży budynek gospodarczy należący do skarżących. Reasumując stwierdzić trzeba, iż wprawdzie organ błędnie przyjął, że budynek gospodarczy B. i Z. D. nie narusza przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jednak ostatecznie zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W okolicznościach sprawy spełnione zostały bowiem wszystkie przesłanki umożliwiające udzielenie pozwolenia na użytkowanie samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego, zgodnie z art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Co do zarzutu dotyczącego naruszenia prawa własności skarżących podkreślić należy, że obiekt budowlany bądź inne prace budowlane wykonane w ramach samowoli budowlanej, które nie spełniają przesłanek orzeczenia przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., podlegają wyłącznie rygorom przewidzianym w art. 40 tej ustawy, które umożliwiają legalizację niezależnie od tego, czy obiekt bądź prace budowlane zostały zrealizowane na gruncie w całości pozostającym w wyłącznej dyspozycji inwestora. Warunkiem legalizacji samowoli budowlanej ocenianej na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. nie jest zatem uzyskanie zgody współwłaściciela gruntu bądź przedłożenie dowodu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane przewiduje odmienne niż aktualnie obowiązujący w tym przedmiocie art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przesłanki usankcjonowania samowoli inwestora. Podkreślić również trzeba, że udzielnie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego na podstawie art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie przesądza o prawie własności gruntu i nie ma bezpośredniego wpływu na ustalenie tego prawa (por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt 1389/12 oraz z 18 lutego 2014r., sygn. akt II OSK 2231/12). Jeśli zaś chodzi o kwestię rozgraniczenia działek nr [...] i [...] , to dołączone do skargi postanowienie Sądu Rejonowego w Busku – Zdroju z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt [...] dotyczy odrzucenia wniosku o rozgraniczenie. Akta administracyjne przedstawione Sądowi nie zawierają natomiast żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że przed organem administracji bądź przed sądem powszechnym toczyło się postępowanie rozgraniczeniowe. Problem istniejącego pomiędzy stronami sporu w zakresie ustalenia granicy prawnej działek nr [...] i [...] nie mógł mieć zatem wpływu na wynik sprawy, zaś ewentualne roszczenia z tego tytułu mają charakter cywilnoprawny. Za nieuzasadniony uznać także należy zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 8, 9 i 10 § 1 kpa. Jak wynika bowiem z akt sprawy, Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w B. dnia 11 marca 2015 r. skierował do skarżących zawiadomienie w trybie art. 10 § 1 kpa pouczając o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wniosków. Zawiadomienie to doręczone zostało 30 marca 2015 r. Organ odwoławczy natomiast pismem z 2 czerwca 2015r., doręczonym skarżącym 11 i 18 czerwca 2015 r. poinformował o przesłaniu akt sprawy do organu I instancji celem uzupełnienia postępowania dowodowego na podstawie art. 136 kpa oraz o zobowiązaniu tego organu do zawiadomienia stron o przesłaniu uzupełnionych akt sprawy do organu II instancji oraz stosownie do art. 10 § 1 kpa o możliwości zapoznania się stron z aktami w siedzibie organu odwoławczego. Zawiadomienie o przekazaniu akt do Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. po uzupełnieniu postępowania, skarżący otrzymali 22 września 2015 r. Odbiór wszystkich zawiadomień pokwitował S. D.. Nie można zatem uznać za zasadny zarzut skargi, że skarżący nie zostali pouczeni o możliwości składania wniosków dowodowych na poparcie swoich twierdzeń. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło