II SA/Ke 1038/16

WyrokWSA w Kielcach2017-02-22

Skład orzekający: Dorota Pędziwilk-Moskal, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Jacek Kuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu o wymeldowanie, gdy organ pierwszej instancji umorzył postępowanie z powodu niewykazania przez wnioskodawcę tytułu własności do budynku, a organ odwoławczy dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania i konieczności wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1 kpa), nie wyjaśniając w sposób należyty kluczowych okoliczności faktycznych sprawy, takich jak tytuł własności wnioskodawcy do nieruchomości, numer porządkowy budynku oraz jego faktyczne usytuowanie. Ustalenie tych faktów jest konieczne do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie i nie mogło zostać przeprowadzone przez organ odwoławczy bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi S. F. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Burmistrza o umorzeniu postępowania w sprawie wymeldowania S. F. z pobytu stałego. Burmistrz umorzył postępowanie, uznając, że wnioskodawca W. D. nie wykazał tytułu własności do budynku. Wojewoda uznał to za przedwczesne, wskazując na rozbieżności w dokumentacji dotyczące własności nieruchomości i usytuowania budynku, a także na potrzebę wyjaśnienia numeru porządkowego budynku. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i błędne uznanie, że istnieje spór co do własności nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania W. D. od decyzji Burmistrza z dnia [...] orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego S. F. z lokalu położonego w [...] nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustalił, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek W. D., który w dniu 6 lipca 2016 r. zwrócił się o wymeldowanie z opisanego wyżej lokalu S. F. argumentując, że został on zameldowany w spornym budynku bez zgody właściciela tj. wnioskodawcy. Do wniosku zostały dołączone dokumenty, tj. kserokopia aktu własności ziemi oraz kserokopia odpisu księgi wieczystej, wskazujące - zdaniem wnioskodawcy - na tytuł własności do spornej nieruchomości. Umarzając postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kpa Burmistrz wskazał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ wnioskodawca nie wykazał, że jest właścicielem budynku mieszkalnego o numerze porządkowym [...] w [...]. Organ odwoławczy przytoczył następnie treść art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz.U. z 2015r., poz. 388) i stwierdził, że przepis ten służy eliminowaniu fikcji meldunkowej, tj. stanu, w którym ewidencja meldunkowa potwierdza zameldowanie w danym lokalu osoby, która faktycznie miejsce to opuściła. Oceniając powód umorzenia postępowania przez organ I instancji, tj. brak wykazania przez wnioskodawcę, że jest właścicielem budynku nr [...], Wojewoda zauważył, że na poparcie odwrotnych twierdzeń W. D. załączył do akt sprawy odpis księgi wieczystej [...] z której wynika, że właścicielem nieruchomości oznaczonej numerem [...] o pow. 300 m.kw. jest W. D., jak również przedłożył akt własności ziemi tej samej działki, będący podstawą wpisu w ww. księdze wieczystej. Ponadto oświadczył, iż z dokumentacji jaką posiada wynika, że na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny o numerze [...]. Na istnienie budynku na działce nr [...] wskazuje załączona przez wnioskodawcę mapa sporządzona przez geodetę uprawnionego dnia 17.02.2014 r. Z drugiej strony w odpowiedzi na pytanie organu I instancji Starostwo Powiatowe wskazało, że w bazie ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla gminy [...], na działce nr [...] o pow. 300 m.kw., położonej w [...] ujawniono użytek B - tereny mieszkaniowe. Jednakże na przedmiotowej działce brak danych ewidencyjnych dotyczących budynku. Dodatkowo brak wpisów określających adres przedmiotowej działki. Dlatego w ocenie Wojewody, twierdzenie że "wnioskodawca nie wykazał że jest właścicielem budynku mieszkalnego o numerze porządkowym [...] w [...]" i umorzenie z tego powodu postępowania jest przedwczesne. Mimo wskazanych rozbieżności dotyczących również dołączonych do akt sprawy map geodezyjnych, organ I instancji nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego sprawy. Nie wyjaśnił w szczególności, choć należy to do jego kompetencji, niejasności w określeniu numery porządkowego dla działki nr [...] i [...]. Kwestie związane z nadawaniem numeru porządkowego nieruchomości zostały uregulowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U.2016.1629). Zgodnie z treścią art. 47a ust. 1 pkt 1 tej ustawy, do zadań gminy należy ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów. W myśl zaś ust. 5 tego artykułu wójt (burmistrz, prezydent miasta) ustala numery porządkowe, o których mowa w ust. 4 pkt 5 lit. a, z urzędu lub na wniosek zainteresowanych i zawiadamia o tych ustaleniach właścicieli nieruchomości lub inne podmioty uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków, które tymi nieruchomościami władają. Organ II instancji powołał się również na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 238/12, że "celem postępowania prowadzonego w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (obecnie art. 35 ustawy o ewidencji ludności), nie jest usunięcie nieprawidłowości w danych adresowych nieruchomości, czy zmiana nadanego przez właściwy organ w innym trybie, jej numeru porządkowego". Ponadto biorąc pod uwagę fakt, iż wymeldowanie następuje z miejsca pobytu stałego, a w formularzu pobytu stałego określa się m.in. adres miejsca pobytu stałego (art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy), przez który rozumiemy nazwy miejscowości, ulicy, jeżeli w miejscowości występuje podział na ulice, numer domu i lokalu - jeżeli jest wydzielony, nazwy gminy, nazwy województwa oraz kod pocztowy (art. 26 ust. pkt 2 ustawy), wyjaśnienie wątpliwości dotyczących numeru porządkowego spornej nieruchomości jest konieczne, gdyż determinuje sposób procedowanie w sprawie wymeldowania. Mimo podjętych przez organ odwoławczy działań tj. zwrócenie się do organu I instancji z konkretnymi pytaniami, które mogłyby wyjaśnić przedmiotową sprawę, organ odwoławczy nie uzyskał odpowiedzi, które przybliżyłyby go do ustalenia prawdy materialnej. Na koniec organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji zobowiązany jest również wyjaśnić rozbieżności pomiędzy ewidencją gruntów, a mapą z 17 lutego 2014 r. sporządzoną przez geodetę uprawnionego, a także w jaki sposób nastąpiło zameldowanie pod adresem [...] nr [...] S. F. i czy to zameldowanie było prawidłowe. Jako zdumiewające organ odwoławczy uznał, że syn skarżącego S. D., został w 2015 r. zameldowany pod spornym adresem decyzją administracyjną. Wówczas bowiem organ meldunkowy nie miał wątpliwości co do adresu i tytułu własności spornej nieruchomości. Do akt organu II instancji już po wydaniu zaskarżonej decyzji dołączono pisma Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru Starostwa Powiatowego w [...] z dnia 24 października 2016 r., skierowane do UMiG w [...], z którego wynika, że zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, działka nr [...] położona w obrębie [...], gm. [...] nie jest zabudowana budynkiem mieszkalnym. Udostępnione przez Geoportal Powiatu [...] informacje są w tym zakresie zgodne z danymi ewidencyjnymi. Operat techniczny włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 25 marca 2014 r. za nr [...] określa jedynie propozycję zmiany zasięgu prawa własności przedstawioną przez zleceniodawcę tego opracowania. Obecnie nie stanowi on podstawy do wprowadzenia jakichkolwiek zmian w ewidencji gruntów i budynków, a będzie to mogło nastąpić dopiero po wydaniu orzeczenia sądu, potwierdzającego nabycie prawa własności w drodze zasiedzenia. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych organu II instancji zawiadomienia z dnia 8 listopada 2016 r. wynika, że Burmistrz, na podstawie art. 47a ust. 5 Prawa geodezyjnego zawiadomił Starostwo Powiatowe w [...] Wydział Geodezji, Kartografii i Katastru, że dla budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] został nadany z urzędu numer porządkowy [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Skargę na powyższą decyzję Wojewody złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach S. F., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez nieutrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy i uznanie, że istnieje spór co do tego, na jakiej działce posadowiony jest budynek mieszkalny, podczas gdy budynek ten stoi na działce nr [...], która nie jest własnością W. D., lecz P. C. Skarżący wniósł też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z uwierzytelnionej kopii mapy zasadniczej na okoliczność, że budynek, w którym zamieszkuje S. F. położony jest na działce nr [...], a nie [...], a tym samym na działce nie należącej do W. D. W uzasadnieniu skargi jej autor stwierdził, że organ II instancji nie zauważył, że na działce nr [...] nie ma budynku, gdyż stoi on na należącej do P. C. działce nr [...], co przedstawia załączona do skargi kopia mapy zasadniczej. Skoro więc W. D. nie jest właścicielem nieruchomości, a tym samym i przedmiotowego budynku, to nie ma interesu prawnego, by ubiegać się o wymeldowanie osoby z pobytu stałego, pomijając już kwestię, że osoba ta nadal tam zamieszkuje. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016.718 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia była wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa decyzja o charakterze kasacyjnym, tzn. uchylająca decyzję organu I instancji i przekazująca mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie z przywołanym przepisem art.138 § 2 kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W przepisie tym wyraźnie zatem wyodrębniono dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Po pierwsze - stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie - uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w przepisie przeciwstawnego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą, niezbędne jest także dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 2279/13 . Określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem niejasnym i nieprecyzyjnym. Należy przyjąć, że stwierdzenie "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W orzecznictwie i piśmiennictwie trafnie podkreśla się, że rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art.15 k.p.a., a doprecyzowaną w art. 27 k.p.a., zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji I instancji. Przepis art. 136 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości, co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu, ma obowiązek przeprowadzić ten dowód w ramach swoich uprawnień z art. 136 k. p. a. zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do dokonania oceny, czy organ odwoławczy wydający decyzję, nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art.138 § 1 k.p.a., a w przypadku uznania, iż uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić skargę. Innymi słowy, Sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji wydanej na podstawie art.138 § 1 k.p.a. ma za zadanie odpowiedzieć na pytanie, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, w szczególności uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który - z uwagi na obowiązek dochowania zasady dwuinstancyjności postępowania - uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne. W rozpatrywanej sprawie zostało, w ocenie Sądu, dowiedzione, że organ I instancji na skutek naruszenia przepisów postępowania nie wyjaśnił sprawy "w koniecznym zakresie". Mimo tego, że przedmiotem sprawy było wymeldowanie z pobytu stałego, to zasadnicza wątpliwość ujawniona w sprawie nie dotyczyła tego, czy odnośnie S. F. została spełniona określona w art. 35 ustawy o ewidencji ludności zasadnicza przesłanka jego wymeldowania z pobytu stałego pod adresem [...] nr [...] w gminie [...] (tj. fakt opuszczenia przez niego miejsca pobytu stałego i nie dopełnienia obowiązku wymeldowania), ale to, czy wnioskodawca postępowania W. D. był uprawniony do zainicjowania tego postępowania, co z kolei zależało od wyjaśnienia, czy jest on właścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, z którego wymeldowanie było przedmiotem postępowania. Kolejna ujawniona w sprawie wątpliwość dotyczyła tego, czy w celu rozstrzygnięcia sprawy konieczne było wyjaśnienie, jaki numer porządkowy ma budynek mieszkalny, z którego wymeldowanie było przedmiotem sprawy. Organ I instancji nie wyjaśnił powyższych wątpliwości, których rozstrzygnięcie ma istotny wpływ na wynik sprawy, naruszając w ten sposób przepisy postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 kpa. Rodzaj i skala koniecznych dla rozstrzygnięcia ustaleń powoduje przy tym, że nie było dopuszczalne ich dokonywanie przez organ II instancji w trybie art. 136 kpa, gdyż prowadziłoby to do naruszenia podstawowej zasady postępowania administracyjnego uregulowanej w art. 15 kpa, tj. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Według art. 28 ust. 2 tej ustawy natomiast, obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu (...). Z przytoczonych przepisów wynika, że ten, kto nie jest właścicielem lokalu, ani też innym podmiotem dysponującym tytułem prawnym do lokalu, nie może zainicjować postępowania w sprawie wymeldowania obywatela polskiego z danego lokalu. Oznacza to, że ustalenie tej okoliczności jest konieczne dla rozstrzygnięcia takiej sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji uznał, że wnioskodawca W. D. nie wykazał, aby był właścicielem budynku mieszkalnego o numerze porządkowym [...] w [...], ani też nie wykazał, że przedmiotowy budynek usytuowany jest na działce nr [...] w [...], przez co postępowanie o wymeldowanie kogokolwiek z tego budynku jest bezprzedmiotowe. Organ II instancji uznał te ustalenia organu I instancji za przedwczesne, z czym należy się zgodzić. Trzeba bowiem zauważyć, że zgodnie z wynikającą z art. 48 kc zasadą superficies solo cedit, wszystko, co znajduje się na gruncie, w tym i budynki, jest jego częścią składową (z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych), co oznacza, że dzieli los prawny gruntu. Wspomniane wyjątki od przywołanej zasady dotyczą stanowiących odrębną własność budynków trwale z gruntem związanych lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności, co dotyczy w szczególności odrębnej własności lokali (por. art. 46 § 1 kc i ustawę z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali Dz.U.2015.1892 ze zm.). Z powyższego wynika, że wykazanie prawa własności do zabudowanej budynkiem mieszkalnym nieruchomości gruntowej może oznaczać, że właściciel tej nieruchomości jest też właścicielem znajdującego się na niej budynku mieszkalnego, a także znajdującego się w nim lokalu mieszkalnego. Przedwczesne w związku z tym było uznanie przez organ I instancji, że wnioskodawca, dysponujący tytułem własności do nieruchomości oznaczonej numerem [...] o pow. 300 m² położonej w [...], nie wykazał przymiotu strony uprawnionej do złożenia wniosku o wymeldowanie z pobytu stałego osoby, która w znajdującym się na takiej nieruchomości budynku została zameldowana na pobyt stały, a następnie opuściła to miejsce pobytu stałego. Sprawa miała jednak jeszcze istotny aspekt przedmiotowy. Ujawnione bowiem zostały w niej wątpliwości co do tego, czy rzeczywiście na nieruchomości oznaczonej numerem [...] o pow. 300 m² znajduje się budynek mieszkalny, z którego wymeldowanie jest przedmiotem sprawy, a także czy rzeczywiście budynek ten oznaczony jest numerem porządkowym [...]. Wątpliwości te istotnie są uzasadnione, co trafnie wyjaśnił Wojewoda wskazując na różne mapy znajdujące się w aktach sprawy. Choć przy tym mapa sporządzona w dniu 17 lutego 2014 r. przez geodetę I. K. została wykonana dla potrzeb sądu celem uzyskania tytułu własności przez zasiedzenie, co oznacza, że nie może przesądzać usytuowania przedmiotowego budynku mieszkalnego (bo dopiero prawomocne postanowienie sądu stwierdzające to zasiedzenie wyjaśni, czy budynek mieszkalny, z którego wymeldowanie jest przedmiotem sprawy rzeczywiście znajduje się na działce nr [...] stanowiącej własność W. D.), to wątpliwości co do tego kto jest właścicielem przedmiotowej działki bez wątpienia w sprawie występują. Wątpliwości te potwierdza dodatkowo dołączona do skargi kopia mapy zasadniczej, z której wynika, że na działce [...] nie ma żadnego budynku, a znajduje się on na sąsiedniej działce nr [...]. Wspomniana wcześniej mapa wykonana dla potrzeb sądu celem uzyskania tytułu własności przez zasiedzenie powoduje również, że koniecznym dla wyjaśnienia wskazanej wyżej wątpliwości co do własności przedmiotowego budynku, a w konsekwencji i uprawnienia W. D. do złożenia przedmiotowego wniosku o wymeldowanie, jest wyjaśnienie losów tego zasiedzenia, co zostało przeoczone zarówno przez organ I, jak i II instancji. Zasadnie również Wojewoda zauważył, że rolą organu I instancji będzie ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości numeru porządkowego budynku, z którego wymeldowanie jest przedmiotem sprawy. W tym zakresie Sąd wyraża pogląd, że koniecznym elementem identyfikującym przedmiot postępowania meldunkowego, a także postępowania, o jakim mowa w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, jest adres miejsca pobytu stałego, spod którego ma nastąpić wymeldowanie. Bez wyjaśnienia wątpliwości dotyczących tego adresu, a w szczególności numeru porządkowego budynku, z którego ma nastąpić wymeldowanie, nie da się rozstrzygnąć zasadności wniosku o wymeldowanie. Sposób określania adresu w postępowaniu meldunkowym uregulowany został w art. 26 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Jednym z koniecznych składników adresu jest numer domu. Sposób ustalania numeru domu, (który – mimo użycia przez ustawodawcę w różnych aktach prawnych różnych określeń - należy utożsamiać z numerem porządkowym budynku mieszkalnego), nie jest uregulowany w ustawie o ewidencji ludności, lecz w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne – Dz.U.2016.1629 ze zm.). Zgodnie z art. 47a ust. 4 pkt 5) lit. a i ust. 5 tej ustawy, wójt (burmistrz, prezydent miasta) ustala numery porządkowe, o których mowa w ust. 4 pkt 5 lit. a, tj. numery porządkowe budynków mieszkalnych oraz innych budynków przeznaczonych do stałego lub czasowego przebywania ludzi, które to numery porządkowe stanowią jeden z elementów danych adresowych. Skoro więc w sprawie ujawniły się wątpliwości co do tego, czy przedmiotowy budynek mieszkalny ma nadany numer porządkowy, to bez wyjaśnienia tej kwestii również nie jest możliwe rozstrzygnięcie wniosku o wymeldowanie z pobytu stałego. Aby bowiem mogło dojść do rozpatrzenia takiego wniosku, konieczne jest ustalenie, spod jakiego adresu to wymeldowanie ma ewentualnie nastąpić. Pobytem stałym jest bowiem zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem (art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). Nie jest więc możliwe zameldowanie, czy wymeldowanie z miejsca pobytu stałego, które nie jest oznaczone adresem, zawierającym między innymi numer domu i lokalu, jeżeli jest wydzielony. Ze względu na to, że sąd administracyjny rozstrzyga skargę na dany akt według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania tego aktu, ubocznie tylko można dodać, że zgodnie z zawiadomieniem Burmistrza Gminy [...] z dnia 8 listopada 2016 r. dołączonym do akt administracyjnych organu I instancji już po wydaniu zaskarżonej decyzji, organ ten na podstawie art. 47a ust. 5 Prawa geodezyjnego poinformował, że dla budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości oznaczonej działkami numer ewidencyjny [...] w miejscowości [...], gmina [...], został nadany z urzędu numer porządkowy [...]. Rozstrzygnięcia sprawy nie mogły zmienić zawarte w skardze zarzuty. Dotyczyły one głównie tego, że budynek mieszkalny, z którego wymeldowanie jest przedmiotem sprawy, posadowiony jest na działce nr [...], która nie jest własnością W. D., ale P. C. Odnosząc się do takiego zarzutu należy zauważyć, że zasygnalizowana kwestia nie została w sprawie definitywnie wyjaśniona, skoro nie są znane losy ewentualnego postępowania o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości oznaczonej numerem [...]. Deklaratoryjny charakter stwierdzenia zasiedzenia powoduje bowiem, że dopiero z treści postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia można się dowiedzieć, z jaką datą ewentualnie nastąpiło nabycie własności nieruchomości. Nie da się więc wykluczyć, że nabycie to na rzecz W. D. nastąpiło jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji, co czyniłoby omawiany zarzut skargi niezasadnym. Ponadto należy zauważyć, że podmiotem uprawnionym w myśl art. 35 ustawy o ewidencji ludności, do złożenia wniosku o wymeldowanie obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, oprócz właściciela jest również podmiot wskazany w art. 28 ust. 2 tej ustawy, tj. inny niż właściciel podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Nawet przy uwzględnieniu wyrażonych w doktrynie wątpliwości co do zakresu podmiotowego postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego (por. Czarnik Zbigniew, Maciejko Wojciech, Zaborniak Paweł, Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, wyd. II. Opublikowano: WK 2016), nie można wykluczyć, że W. D. nawet nie będąc właścicielem nieruchomości, na której położony jest przedmiotowy budynek mieszkalny, może dysponować innym niż własność tytułem prawnym do lokalu, z którego wymeldowanie S. F. zawnioskował. Nie można w związku z tym zgodzić się ze skarżącym, że kwestia uprawnienia W. D. do zainicjowania postępowania wnioskowego w sprawie wymeldowania S. F. z pobytu stałego w przedmiotowym budynku mieszkalnym, jest przesądzona. Również podnoszone w skardze twierdzenie, że W. D. nadal zamieszkuje w przedmiotowym budynku mieszkalnym nie mogła uzasadniać uchylenia decyzji kasacyjnej Wojewody. Wspomniane zagadnienie bowiem, w ogóle nie było przedmiotem dociekań organu I instancji, przez co nie mógł się nim zająć również organ II instancji bez narażenia się na zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 kpa). Kwestia ta, powinna być przedmiotem ustaleń organu I instancji, o ile pozostałe wskazane wyżej wątpliwości zostaną wyjaśnione w sposób pozwalający na ocenę tej koniecznej przesłanki wymeldowania osoby z pobytu stałego. Mając powyższe na uwadze Sąd, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, oddalił skargę na mocy art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło