II SA/Ke 1052/20
WyrokWSA w Kielcach2021-02-11
Skład orzekający: Jacek Kuza, Dorota Pędziwilk-Moskal, Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych jest prawidłowe, jeśli nie zawiera szczegółowego uzasadnienia, dlaczego plan ten wymagał przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko?Ratio decidendi
Rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały organu samorządu terytorialnego musi zawierać prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Wojewoda, stwierdzając nieważność uchwały w sprawie wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych z powodu braku strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, nie wykazał w sposób wystarczający, dlaczego projekt planu wymagał takiej oceny zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Brak szczegółowych wyjaśnień motywów rozstrzygnięcia, w tym kwalifikacji konkretnych przedsięwzięć jako mogących znacząco oddziaływać na środowisko, stanowi naruszenie art. 91 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, co uzasadnia uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego.Stan faktyczny
Gmina Pińczów wniosła skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Świętokrzyskiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych. Wojewoda uznał, że uchwała została podjęta z naruszeniem prawa, ponieważ nie przeprowadzono strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, mimo że plan dotyczył przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Gmina zarzuciła Wojewodzie błędną interpretację przepisów dotyczących obowiązku przeprowadzenia oceny środowiskowej oraz naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym poprzez brak prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Świętokrzyskiego w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Gminy Pińczów na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 14 października 2020 r. znak: PNK.I.4130.47.2020 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze w całości.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 14 października 2020 r. znak: PNK.I.4130.47.2020 Wojewoda Świętokrzyski, działając na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 713 ze zm., zwanej dalej "u.s.g."), stwierdził nieważność uchwały nr XXII/222/2020 Rady Miejskiej w Pińczowie z dnia 16 września 2020 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych na lata 2021-2023 w całości.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda wskazał, że powyższa uchwała została podjęta na podstawie art. 21 ust. 5 ustawy z dnia
7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1437 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą"), przy czym organ powołał się na treść art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283 z późn. zm.) i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839, zwanego dalej "rozporządzeniem"). Wojewoda podniósł, że z pisma Rady Miejskiej w Pińczowie z dnia 24 września 2020 r. wynika, że nie przeprowadzono ani nie odstąpiono od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdy plan przyjęty na mocy uchwały, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie, wyznacza ramy dla realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a więc powinien być uzgodniony z właściwym organem. Podjęcie uchwały dotyczącej gospodarki wodnej i gospodarki odpadami (niezależnie od tego, czy do tego typu przedsięwzięć mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2017 r. Prawo wodne, czy też nie) bez dopełnienia obowiązku uzgodnienia z właściwym organem uzasadnia uznanie jej za sprzeczną z prawem.
W ocenie Wojewody, w niniejszej sprawie zostało ustalone w sposób niebudzący wątpliwości podjęcie powyższej uchwały z pominięciem ww. oceny, a więc istnienie jej sprzeczności z przepisami prawa, co uzasadnia stwierdzenie nieważności tego aktu w całości biorąc pod uwagę, że stwierdzenie jego nieważności jedynie w części, w okolicznościach sprawy nie jest możliwe.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze wniosła Gmina Pińczów, domagając się jego uchylenia
w całości i zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie następujących przepisów:
- art. 21 ust. 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 ustawy, polegające na błędnym uznaniu, że przed podjęciem uchwały przyjmującej opracowany przez przedsiębiorstwo wodociągowe wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych Gmina powinna sprawdzić, czy plan ten posiada strategiczną ocenę oddziaływania na środowisko;
- art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez przyjęcie, że przepis ten dotyczy także planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, w sytuacji gdy w przepisie tym jest mowa o "projekcie" planu; nadto poprzez błędne przyjęcie, że wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych należy do katalogu wymienionych w art. 46 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy projektów polityk, strategii, planów i programów w dziedzinie gospodarki wodnej i gospodarki odpadami;
- art. 91 ust. 1 u.s.g. przez przyjęcie, że przedmiotowa uchwała jest sprzeczna z prawem.
W uzasadnieniu skargi organ podniósł, że wieloletni plan rozwoju jest wewnętrznym planem przedsiębiorstwa, a nie planem publicznym gminy, bowiem ustawa stwierdza, że przedsiębiorstwo opracowuje plan, a nie projekt planu. Podjęcie zatem uchwały przez radę gminy jest aktem zatwierdzenia planu, nie zaś formą jego kreacji, co potwierdza art. 21 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym niepodjęcie uchwały przez zaniechanie nie podważa istnienia planu i jego ważności dla innych czynności przedsiębiorstwa.
W ocenie Gminy, organ nadzoru naruszył art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy, poprzez przyjęcie, że przepis ten obejmuje plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, w sytuacji gdy z jego brzmienia wynika, że dotyczy projektów planów, a nie planów. Organ podniósł, że przedmiotowy plan nie dotyczy gospodarki wodnej, którą definiuje art. 8 Prawa wodnego, zaś przy wdrażaniu w życie tego planu, czyli realizacji konkretnych inwestycji, przedsiębiorca będzie zobowiązany do przestrzegania obowiązujących przepisów o ochronie środowiska, gdyż inaczej nie uzyska stosownego pozwolenia na ich realizację.
Skarżąca podkreśliła, że żaden przepis wskazanych wcześniej ustaw nie nakłada na gminę obowiązku sprawdzenia, czy wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych posiada ocenę oddziaływania na środowisko.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym. Dodał, że z planu przyjętego na mocy przedmiotowej uchwały wynika, że dotyczy on budowy nowych sieci wodociągowych w miejscowościach Pasturka-Bogucice, Pasturka-Krzywda, Skrzypiów i w Pińczowie przy ul. Piaskowej, wykonania studni awaryjnej dla ujęcia wody w Młodzawach oraz studni awaryjnej i zbiornika wody pitnej na ujęciu Marzęcin, modernizacji ujęcia wody w Skowronnie Dolnym i Oczyszczalni Ścieków w Gackach, a w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków budowy nowych sieci kanalizacji sanitarnej w miejscowościach: Skrzypiów, Bogucice I, Bogucice II, Włochy, Brzeście, Skowronno Górne i Pińczów, które stanowią przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), o czym strony zostały zawiadomione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej poddane zostało w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 14 października 2020 r. stwierdzające nieważność uchwały Rady Miejskiej w Pińczowie z dnia 16 września 2020 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych na lata 2021-2023 (dalej powoływany w skrócie jako "Plan").
W wyniku rozpoznania tej skargi (spełniającej warunki formalne) Sąd dopatrzył się takich uchybień w kwestionowanym rozstrzygnięciu nadzorczym, które uzasadniały jej uwzględnienie.
Podstawę prawną ww. uchwały Rady Miejskiej w Pińczowie stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713 z późn. zm.), dalej jako "u.s.g." i art. 21 ust. 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2019 r. poz. 1437 ze zm.), dalej jako "ustawa".
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne opracowuje wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych będących w jego posiadaniu, zwany dalej "planem".
W myśl art. 21 ust. 2 ustawy, plan określa w szczególności:
1) planowany zakres usług wodociągowo-kanalizacyjnych;
2) przedsięwzięcia rozwojowo-modernizacyjne w poszczególnych latach;
3) przedsięwzięcia racjonalizujące zużycie wody oraz wprowadzanie ścieków;
4) nakłady inwestycyjne w poszczególnych latach;
5) sposoby finansowania planowanych inwestycji.
Plan powinien być zgodny z kierunkami rozwoju gminy określonymi w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz ustaleniami zezwolenia wydanego temu przedsiębiorstwu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków (art. 21 ust. 3 ustawy). Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne przedkłada plan wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), który sprawdza, czy spełnia on warunki określone w ust. 3 (art. 21 ust. 4 ustawy). Plan spełniający warunki określone w ust. 3 rada gminy uchwala w terminie 3 miesięcy od dnia przedłożenia planu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) – art. 21 ust. 5 ustawy. W przypadku niepodjęcia uchwały w terminie, o którym mowa w ust. 5, plan stanowi podstawę do określenia i jednorazowego zatwierdzenia taryf (art. 21 ust. 6 ustawy). Obowiązek opracowania planu nie dotyczy przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, które nie planują budowy urządzeń wodociągowych lub urządzeń kanalizacyjnych (art. 21 ust. 7 ustawy).
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda stwierdził, że ww. uchwała Rady Miejskiej w Pińczowie jest sprzeczna z prawem z powodu podjęcia tej uchwały bez dopełnienia obowiązku uzgodnienia z właściwym organem kwestii przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, pomimo, że plan przyjęty na mocy ww. uchwały wyznacza, zdaniem Wojewody, ramy dla realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Organ nadzoru powołał się przy tym na przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283 z późn. zm.), dalej jako "ustawa środowiskowa".
Stosownie bowiem do art. 46 ust. 1 ustawy środowiskowej, przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko wymaga projekt:
1) studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz planu zagospodarowania przestrzennego, wyznaczający ramy dla późniejszej realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a także koncepcji rozwoju kraju, strategii rozwoju, programu, polityki publicznej i dokumentu programowego, z zakresu polityki rozwoju, wyznaczający ramy dla późniejszej realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko;
2) polityki, strategii, planu i programu w dziedzinie przemysłu, energetyki, transportu, telekomunikacji, gospodarki wodnej, gospodarki odpadami, leśnictwa, rolnictwa, rybołówstwa, turystyki i wykorzystywania terenu, opracowywany lub przyjmowany przez organy administracji, wyznaczający ramy dla późniejszej realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko;
3) polityki, strategii, planu i programu innego niż wymienione w pkt 1 i 2, którego realizacja może spowodować znaczące oddziaływanie na obszar Natura 2000, jeżeli nie jest on bezpośrednio związany z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony.
Przeprowadzenie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko jest też wymagane w przypadku projektu zmiany dokumentu, o którym mowa w ust. 1 (art. 46 ust. 2 ustawy środowiskowej). Przepis art. 47 ust. 1 ustawy środowiskowej przewiduje, że przeprowadzenie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko jest wymagane także w przypadku projektu dokumentu innego niż wymieniony w art. 46 ust. 1 oraz w przypadku projektu zmiany takiego dokumentu, jeżeli w uzgodnieniu z właściwym organem, o którym mowa w art. 57, organ opracowujący projekt stwierdzi, że realizacja postanowień danego dokumentu albo jego zmiany może spowodować znaczące oddziaływanie na środowisko. Przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko nie wymaga projekt dokumentu, o którym mowa w art. 46 ust. 1 pkt 1 i 2, oraz projekt zmiany takiego dokumentu, a także projekt, o którym mowa w art. 47 ust. 1: przygotowywany wyłącznie dla celów obrony narodowej lub obrony cywilnej (pkt 1), finansowy lub budżetowy (pkt 2) - z wyłączeniem projektu, którego realizacja może spowodować znaczące oddziaływanie na obszar Natura 2000.
Przepisy ustawy środowiskowej przewidują sytuacje, w których możliwe jest nieprzeprowadzanie bądź odstąpienie od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, niemniej wówczas konieczne jest uzgodnienie takiej możliwości z właściwymi organami, o których mowa w art. 57 i art. 58 ustawy środowiskowej (zob. art. 48 tej ustawy).
Z treści art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej wynika zatem, że przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko wymagać będą projekty dokumentów (polityki, strategii, planu i programu), przy spełnieniu łącznie następujących warunków:
- opracowuje je lub przyjmuje organ administracji (definiowany w art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy środowiskowej),
- dotyczą one jednej z dziedzin wymienionych w ustawie tj. przemysłu, energetyki, transportu, telekomunikacji, gospodarki wodnej, gospodarki odpadami, leśnictwa, rolnictwa, rybołówstwa, turystyki i wykorzystywania terenu,
- ustalają ramy dla później realizowanych przedsięwzięć kwalifikowanych jako przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko.
W niniejszej sprawie, zdaniem organu nadzoru, organ stanowiący Gminy Pińczów naruszył art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej, bowiem przed podjęciem zaskarżonej uchwały nie przeprowadzono ani nie odstąpiono od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko projektu przyjętego Planu.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, Wojewoda uznał, że przyjęty unieważnioną uchwałą Rady Miejskiej w Pińczowie Plan (jego projekt) należy do jednego z dokumentów, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej. Niemniej organ nadzoru w istocie nie wyjaśnił motywów takiej oceny, w każdym razie nie jest w tej kwestii wystarczające powołanie się w kontrolowanym akcie nadzoru na przepisy prawa, czyli art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz § 3 pkt 73-74 i pkt 81 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839).
Zdaniem Sądu, bez pogłębionej analizy - w kontekście powołanych przez Wojewodę przepisów prawa – rodzaju i zakresu zaplanowanych do realizacji przedsięwzięć w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych nie można jednoznacznie wykluczyć, że projekt takiego planu powinien zostać poddany określonym w ustawie środowiskowej uzgodnieniom w trybie art. 46 i nast. tej ustawy. Nie sposób bowiem nie zauważyć, choć nie zostało to wyeksponowane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego, że wieloletni planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych jest przyjmowany przez organ administracji (o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy środowiskowej), a jego projekt może być poddany określonym w ustawie środowiskowej uzgodnieniom również przez samo przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne (art. 56 ustawy środowiskowej).
Niemniej organ nadzoru w uzasadnieniu kontrolowanego aktu nie przedstawił wyjaśnienia spełnienia łącznie wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej, co warunkowało uznanie przyjętego ww. uchwałą Planu jako wymagającego poddania jego projektu procedurze przewidzianej w art. 46 i nast. ustawy środowiskowej. Organ nadzoru nie wyjaśnił bowiem, której konkretnie dziedziny wymienionej w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej dotyczy każde z zaplanowanych przedsięwzięć ocenianych jako mogące znacząco oddziaływać na środowisko i z jakich przyczyn tak to ocenia, a co najistotniejsze - Wojewoda nie uzasadnił, które konkretnie przedsięwzięcia objęte tym Planem uznał jako przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko i z jakich powodów tak je zakwalifikował.
Otóż nie sposób nie dostrzegać, że przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie zawierają wymogu uzgodnienia wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, o jakim mowa w art. 21 tej ustawy, z organami właściwymi w sprawie przeprowadzania strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, ani nie wprowadzają obowiązku przeprowadzenia takiej oceny. Podstawy prawnej obowiązku dokonania takiego uzgodnienia organ nadzoru upatruje w ustawie środowiskowej.
Reguły wykładni systemowej uzasadniają taką interpretację powołanych wyżej przepisów obowiązującego prawa, zgodnie z którą nie sposób wykluczyć sytuacji, w której rada gminy (miasta) podejmie uchwałę przyjmującą wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, a projekt tego planu będzie wymagał przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko (ewentualnie uzgodnienia możliwości odstąpienia od przeprowadzenia takiej oceny). Niemniej w kontekście uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego nie sposób jednoznacznie stwierdzić, że w tej sytuacji mamy do czynienia z dokumentem, o którym mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej, ponieważ zabrakło szczegółowego wyjaśnienia motywów takiego ustalenia, przyjętego następnie za podstawę uznania uchwały Rady Miejskiej w Pińczowie za sprzeczną z prawem.
Przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. Niewątpliwie do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Niemniej o tym, że zachodzi którakolwiek z tych wad uchwały musi przekonywać uzasadnienie rozstrzygnięcia nadzorczego. Jak stanowi art. 91 ust. 3 u.s.g., rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wymóg uzasadnienia rozstrzygnięcia nadzorczego wiąże się z zachowaniem standardów sprawiedliwości proceduralnej, której zasadniczymi elementami są prawo do wysłuchania i obowiązek przedstawienia w czytelny sposób motywów rozstrzygnięcia. Uzasadnienie rozstrzygnięcia przede wszystkim pozwala uniknąć arbitralności działania organów władzy i umożliwia obronę praw podmiotu dotkniętego działaniem tych organów. Nie znając uzasadnienia rozstrzygnięcia albo znając jedynie część jego motywów, trudno się przed takim rozstrzygnięciem bronić. Jedynie wyjątkowo, w oczywistych sytuacjach można by uznać, że sąd administracyjny może oddalić skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze, które mimo błędnego (niepełnego) uzasadnia odpowiada prawu (wyrok NSA z dnia 6 października 2016 r., II OSK 1889/16, lex nr 2169053).
Z podanych wyżej powodów nie jest prawidłową praktyką, gdy dopiero w odpowiedzi na skargę organ podejmuje polemikę ze skarżącą Gminą, dążąc do wykazania, że naruszenie prawa wskazane w rozstrzygnięciu nadzorczym jest istotne, dlatego musiało prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały organu stanowiącego tej Gminy, podczas gdy w samym rozstrzygnięciu nadzorczym brak jest kluczowych wyjaśnień dotyczących motywów wydanego aktu. Rozstrzygnięcie nadzorcze skierowane jest przede wszystkim do organów gminy i te organy powinno przekonywać o zasadności powodów unieważnienia uchwał czy zarządzeń podjętych przez te organy. Niemniej nawet wyjaśnienia zawarte w odpowiedzi na skargę nie mogły konwalidować wadliwie sporządzonego uzasadnienia zaskarżonego aktu nadzoru, skoro – jak wyżej podniesiono - nie zostały w sposób wnikliwy wyjaśnione przesłanki uznania przyjętego przez Radę Miejską w Pińczowie Planu za dokument, o którym mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej. Nie zostało uzasadnione, które z zaplanowanych w Gminie Pińczów przedsięwzięcia objęte Planem Wojewoda kwalifikuje do wskazanych w akcie nadzoru dziedzin i dlaczego dokonuje takiej kwalifikacji, zwłaszcza, że ustawa środowiskowa nie zawiera definicji "gospodarki wodnej" czy "gospodarki odpadami". Rozważania w tym zakresie powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu skarżonego aktu. Ponadto nie zostało wyjaśnione, jakiego konkretnie rodzaju przedsięwzięć dotyczy Plan. Nie wystarczy - wobec treści Planu i dyspozycji art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej - zbiorcze wskazanie przepisów rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a potem tylko stwierdzenie, że Plan takich dotyczy (bądź jak w odpowiedzi na skargę - zbiorcze wskazanie inwestycji, których Plan dotyczy). Chodzi o wyjaśnienie, które konkretnie i z jakich przyczyn przedsięwzięcie zaplanowane w przedmiotowym Planie jest:
- urządzeniem lub zespołem urządzeń umożliwiających pobór wód podziemnych lub sztuczne systemy zasilania wód podziemnych, innymi niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 37 tego rozporządzenia, o zdolności poboru wody nie mniejszej niż 10 m3 na godzinę (§ 3 ust. 1 pkt 73 rozporządzenia), czy też
- urządzeniem lub zespołem urządzeń umożliwiającym pobór wód podziemnych z tej samej warstwy wodonośnej, o zdolności poboru wody nie mniejszej niż 1 m3 na godzinę, inne niż wymienione w pkt 73, jeżeli w odległości mniejszej niż 500 m znajdują się inne urządzenia lub inny zespół urządzeń umożliwiający pobór wód podziemnych o zdolności poboru wody nie mniejszej niż 1 m3 na godzinę, z wyłączeniem zwykłego korzystania z wód (§ 3 ust. 1 pkt 74 rozporządzenia), czy też
- siecią kanalizacyjną o całkowitej długości przedsięwzięcia nie mniejszą niż 1 km, z wyłączeniem: a) przebudowy tych sieci metodą bezwykopową, b) sieci kanalizacji deszczowej zlokalizowanych w pasie drogowym i obszarze kolejowym, c) przyłączy do budynków (§ 3 ust. 1 pkt 81 rozporządzenia).
Na tego rodzaju przedsięwzięcia (§ 3 ust. 1 pkt 73, 74 i 81 rozporządzenia) powołał się Wojewoda, uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.
Podsumowując, nie zostało wykazane przez organ nadzoru, że projekt Planu przyjęty uchwałą Rady Miejskiej w Pińczowie wymagał uprzedniego przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko (ewentualnie uzgodnienia konieczności jej przeprowadzenia). W konsekwencji nie poddaje się kontroli - jako przedwczesne - twierdzenie Wojewody Świętokrzyskiego, że uchwała Rady Miejskiej w Pińczowie jest sprzeczna z prawem, a co za tym idzie, ocenić należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie zawierało prawidłowego uzasadnienia podstawy faktycznej i prawnej dla stwierdzenia nieważności ww. uchwały organu stanowiącego Gminy Pińczów.
Z tych wszystkich powodów Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygniecie nadzorcze wydane zostało z naruszeniem art. 91 ust. 3 u.s.g. i dlatego na zasadzie art. 148 p.p.s.a. należało ten akt uchylić w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło