II SA/Ke 109/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2007r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. R. Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] nakazującą Z. R. dokonanie rozbiórki: 1/.dobudowanej od strony drogi części budynku mieszkalnego o wymiarach zewnętrznych 3,98 x 9,04 m obejmującej pomieszczenia: sieni, kuchni, łazienki i pokoju, 2/. tarasu wejściowego o wymiarach zewnętrznych 4,10 x 1,60 m ze schodami o wymiarach 0,50 x 1,69 m - prowadzącymi do dobudowanej części, 3/. piwnic wraz z fundamentami pod dobudowaną częścią o wymiarach zewnętrznych 5,21 x 4,59 m i 3,97 x 2,60 m, w których znajduje się pomieszczenie gospodarcze i kotłownia ze składem opału - zlokalizowanych na terenie działki nr 208 w R. B. oraz uprzątnięcie i uporządkowanie terenu po zakończeniu robót rozbiórkowych, z zastrzeżeniem, że usunięcie eternitu falistego z pokrycia dachu samowolnie wykonanej dobudowy musi być wykonane zgodnie z warunkami rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 1998r. w sprawie sposobów bezpiecznego użytkowania oraz warunków usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. Nr 138, poz. 895) tj. przez wykonawców posiadających odpowiednie wyposażenie techniczne do prowadzenia takich prac oraz zatrudniających pracowników przeszkolonych w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przy usuwaniu i wymianie materiałów zawierających azbest, a wykonawcy prac powinni posiadać pozwolenie na prowadzenie działalności, w wyniku której powstają odpady niebezpieczne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w wyniku postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek K. D., po dokonaniu w dniu 28.04.2005r. oględzin na działce nr 208 w R. B. nr [...] będącej własnością M. B. oraz po przeprowadzeniu w dniu 23.06.2005r. rozprawy administracyjnej mającej na celu ustalenie faktów dotyczących dobudowanych pomieszczeń, Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [..] wydał decyzję znak: [...] podjętą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. Po przedłożeniu przez zobowiązaną wymaganej ekspertyzy technicznej organ I instancji wydał w dniu [...] decyzję Znak: [...], którą Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] uchylił w całości i umorzył postępowanie administracyjne prowadzone przez organ I instancji w trybie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] Znak: [...] wstrzymał roboty budowlane realizowane przez Z. R. przy rozbudowie budynku mieszkalnego obejmującej dobudowę pomieszczeń: pokoju, kuchni, łazienki oraz piwnic pod dobudowaną częścią - zlokalizowanej na terenie działki nr 208 w R. B. Jednocześnie nałożył na inwestorkę obowiązek przedłożenia w określonym terminie odpowiednich dokumentów. Zobowiązana wymaganych dokumentów nie przedłożyła, w związku z czym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nakazał Z. R. dokonanie rozbiórki części budynku mieszkalnego obejmującej dobudowane pomieszczenia: pokój, kuchnię i łazienkę oraz piwnice pod dobudowaną częścią oraz uprzątnięcie i uporządkowanie terenu po zakończeniu robót rozbiórkowych. Powyższa decyzja w trybie odwoławczym została decyzją Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Znak: [...] uchylona w całości a sprawa przekazania do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ponownym postępowaniu organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] od której odwołanie złożyła Z. R. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że zgłoszenie dokonane w dniu 23.11.1996r. przez Z. R. a podpisane także przez M. B. obejmowało wykonanie robót budowlanych polegających na wybiciu otworu drzwiowego w miejscu otworu okiennego i dobudowaniu do istniejącego budynku ganku (bez podania wymiarów), na które odpowiedni organ nie wniósł sprzeciwu. Jak wykazało przeprowadzone postępowanie administracyjne inwestorka do istniejącego budynku mieszkalnego dobudowała częściowo podpiwniczone pomieszczenia pokoju, sieni, kuchni i łazienki o łącznych wymiarach 3,98 x 9,04 m oraz taras wejściowy (posiadający osłaniającą go od strony zachodniej ścianę z niewielkim otworem okiennym) wraz ze schodami z jednospadowym dachem pokrytym eternitem (wymiary poszczególnych przeznaczonych do rozbiórki części budynku, określono według znajdującej się w aktach sprawy ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych, będącej załącznikiem do decyzji znak: [...] z dnia [...]). Wykonany przez inwestorkę zakres robót w świetle obowiązujących przepisów Prawa budowlanego z 1994r, wymaga pozwolenia na budowę, którego Z. R. nie uzyskała. Dobudowana część budynku stanowi zatem samowolę budowlaną. Skoro inwestorka nie wykonała obowiązku wynikającego z postanowienia organu I instancji z dnia [...] to zasadnie organ I instancji w oparciu o przepis art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego nakazał rozbiórkę części budynku mieszkalnego oraz uprzątnięcie i uporządkowanie terenu po zakończeniu robót rozbiórkowych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Z. R. zarzucając, iż jej siostra K. D. nie powinna być stroną postępowania albowiem nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości oznaczonej nr 208, a jedynie zamieszkuje w części budynku będącego przedmiotem postępowania. Skarżąca kwestionuje również ustalenia organów, iż wykonane roboty budowlane stanowią samowolę budowlaną. Podkreśliła, że dobudowę wykonała w oparciu o zgłoszenie robót budowlanych do właściwego organu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania. Z kolei art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., przewiduje, że sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do regulacji art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że jedną ze stron w rozpoznawanej sprawie była M. B. Na rozprawie w dniu 16 maja 2007r. skarżąca Z. R. oświadczyła, że jej matka M. B. zmarła 21 listopada 2006r. Pozostawiła pięcioro dzieci, a aktualnie toczy się postępowanie spadkowe. Z nadesłanego przez skarżącą odpisu skróconego aktu zgonu M. B. wynika, że uczestniczka postępowania zmarła w dniu 21 listopada 2006r., a więc przed wydaniem decyzji przez organ II instancji. Stosownie do art. 10 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W sytuacji śmierci strony w toku postępowania administracyjnego ( tak jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie), na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Stosownie bowiem do art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie śmierci strony w toku postępowania administracyjnego na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Brak udziału w postępowaniu następców prawnych zmarłej strony stanowi oczywistą przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Naruszenie zasady udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez Sąd Administracyjny bez względu na to czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy. Dla zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. nie ma przy tym znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (wyr. SN z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200/01, OSNAPiUS 2003, nr 24, poz. 582, Kabat A. Komentarz do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Zakamycze, 2005). Wniosek taki wypływa zarówno z treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a., jak też jest akceptowany w doktrynie postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 stycznia 1999 r., syg. akt. III SA 979/98, LEX nr 39458, wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 1997 r., sygn. akt. III SA 1795/95, LEX nr 29916 oraz wyrok NSA w Warszawie z 2 lutego 2006r., sygn. akt. II OSK 496/05). Powyższy przepis nakazuje Sądowi Administracyjnemu uchylenie decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 maja 1998 r., II SA 915/97, Glosa 1999/1/28). Wykazane naruszenie prawa powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych brak dowodów potwierdzających ustalenia organu odwoławczego w zakresie kręgu osób będących stronami w sprawie. Z wypisu ewidencji gruntów wynika bowiem, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr 208 stanowiła współwłasność nie żyjącego S. B. Zachodzi zatem konieczność prawidłowego ustalenia pełnego kręgu osób posiadających przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b ustawy p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku uzasadnia art. 152 tej ustawy.