II SA/Ke 110/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019r. przy udziale Wiesławy Klimontowicz Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zmiany wysokości zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego K. K. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu wniosku K.D. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy z [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa utrzymało w mocy decyzję z [...]. W uzasadnieniu organ podał, że wnioskiem z 2 sierpnia 2018 r. K.D. zwrócił się do SKO o stwierdzenie nieważności między innymi decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy z [...] orzekającej o zmianie wysokości zasiłku stałego od 1 października 2015 r. z 389,00 zł na 481,00 zł. W uzasadnieniu stwierdził, że nie ma podstaw do tego, aby pomniejszać wysokość wypłacanego mu zasiłku stałego o kwotę pobieranego zasiłku pielęgnacyjnego. W związku z tym stwierdził zaistnienie przesłanki rażącego naruszenia prawa określonej w art. 156 kpa. Wniósł o ustalenie, że przysługuje mu zasiłek stały w pełnej wysokości równej kryterium dochodowemu dla osoby samotnie gospodarującej oraz o wypłatę wyrównania świadczenia. Po wszczęciu postępowania w sprawie, [...] została wydana decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium podzieliło stanowisko poprzedniego składu orzekającego, że kontrolowana w trybie nadzoru decyzja z [...], nie jest obarczona wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wskazało, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 163, ze zm.), dalej zwanej "ustawą", obowiązującą na dzień wydania badanej decyzji, zasiłek stały przysługiwał pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód był niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z kolei w myśl § 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058), z dniem 1 października 2015 r. ustalono kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej - w wysokości 634,00 zł, a maksymalną kwotę zasiłku stałego - w wysokości 604,00 zł. Cytując treść art. 8 ust. 3 i 4 ustawy Kolegium podało, że zasiłek pielęgnacyjny nie podlega wyłączeniu z zaliczania do dochodu, gdyż katalog źródeł dochodu, wymieniony w art. 8 ust. 4 ustawy, ma charakter zamknięty. Natomiast zasiłek stały, stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy, ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604,00 zł miesięcznie. Skoro zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł wlicza się do dochodu wnioskodawcy, to był on uprawniony do zasiłku stałego w wysokości 481,00 zł (634 - 153 = 481). Mając na uwadze powyższe, Kolegium ponownie dokonując oceny pod kątem przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, podzieliło argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że decyzja z [...], ustalająca wysokość zasiłku w takiej wysokości, tj. 481 zł nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jak również nie narusza pozostałych przesłanek wynikających z art. 156 § 1 kpa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł K.D.. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego zarzucił, że nie ma podstaw do przyjęcia, że art. 8 ust. 4 ustawy uniemożliwia pomniejszenie dochodu o zasiłek pielęgnacyjny. Podniósł, że kwestia ta była przedmiotem interpelacji poselskiej i wiadome mu jest, że trwają prace nad zmianą tego przepisu, polegającą na dodaniu do niego zasiłku pielęgnacyjnego. Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach delegowana do Prokuratury Okręgowej w Kielcach, która zgłosiła swój udział w postępowaniu, wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy do dochodu, o którym mowa w art. 8 ust 3 ustawy wlicza się zasiłek pielęgnacyjny jak uważa organ, czy też świadczenie to nie podlega wliczeniu jak zarzuca skarżący, domagając się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z [...] którą ustalono wysokość zasiłku stałego po uwzględnieniu jako dochodu zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego skarżącemu poczynając od 1 czerwca 2014 r. Na wstępie, w związku z zarzutem podniesionym na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego, podkreślenia wymaga, że po pierwsze, oceniając, czy decyzja w sposób rażący narusza prawo należy uwzględnić przepisy obowiązujące w dacie jej wydanie, a nie dopiero ewentualną, planowaną nowelizację ustawy, po drugie, aby stwierdzić nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa decyzja musi naruszać prawo w sposób rażący. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy zachodzi przypadek naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Rażące naruszenie prawa jest więc oczywiste, wyraźne, bezsporne. Można zatem mówić o nim tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub nałożono obowiązki lub też odmówiono ich nadania (nałożenia). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy w jej brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanej przez Kolegium decyzji Wójta, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z kolei stosownie do ust. 4 tego samego artykułu, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Sformułowanie "nie wlicza się", bez dodania "w szczególności", jednoznacznie wskazuje na to, że w ust. 4 art. 8 ustawy zostały wymienione w sposób enumeratywny świadczenia, których nie wlicza się do dochodu. Z kolei z ust. 3 wprost wynika, że do dochodu wlicza się wszystkie przychody, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Takie też stanowisko, a więc że zasiłek pielęgnacyjny jest wliczany do dochodu, o którym mowa w art. 8 ustawy, wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych (przykładowo wyrok NSA z 30 czerwca 2009 r. sygn. I OSK 1526/08, z 24 sierpnia 2016 r. sygn. I OSK 162/15 – dostępne w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych). Mając powyższe na uwadze zgodzić się należy z organem, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość zasiłku stałego z uwzględnieniem pobieranego przez skarżącego zasiłku pielęgnacyjnego, w tym w szczególności, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja Wójta Gminy z [...] narusza w sposób rażący prawo. Dlatego też skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Na podstawie art. 250 tej samej ustawy Sąd przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenie, obliczone stosownie do przepisów § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w spawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez racę prawnego z urzędu ( tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 68).