II SA/Ke 117/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2017r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. A. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia Gminy na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kpa, uchyliło zaskarżone postanowienie w części dotyczącej pkt 2, 3, 4 i 5 i w tym zakresie: 2. zobowiązało W. A. do uiszczenia kosztów w kwocie 2400 zł; 3. zobowiązało J. M. i R. M. (małżonków) do uiszczenia solidarnie kosztów postępowania w kwocie 800 zł; 4. zobowiązało Powiat - Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg władającego nieruchomością nr [...] do uiszczenia kosztów w kwocie 800 zł; 5. zobowiązało Gminę - władającą nieruchomością o nr [...] do uiszczenia kosztów w kwocie 800,00 zł - w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że Burmistrz Miasta i Gminy ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 4800 zł i zobowiązał W. A. do uiszczenia kosztów w kwocie 1200 zł, J. i R.M. w kwocie 1200 zł, (po 600 zł każde z nich), Powiatowy Zarząd Dróg w kwocie 1200 zł oraz Gminę w kwocie 1 200 zł. Dalej Kolegium stwierdziło, że decyzją z [...] Burmistrz Miasta i Gminy orzekł w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonej w miejscowości K., oznaczonej jako działka nr [...]/5 o pow. 0,21 ha stanowiącej własność W. A. z działką o nr [...] o pow. 0,14 ha, stanowiącą współwłasność małżeńską R. i J. małż. M., z działką o nr [...] o pow. 2,19 ha - drogą pozostającą we władaniu Powiatowego Zarządu Dróg oraz z działką nr [...] o pow. 0,03 ha – drogą pozostającą we władaniu Urzędu Miasta i Gminy. Zdaniem organu odwoławczego Burmistrz Miasta i Gminy był zatem uprawniony do obciążenia skarżącej kosztami postępowania rozgraniczeniowego ponieważ również w jej interesie prawnym leżało ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości a ponadto niewątpliwie była ona stroną tego postępowania. Przechodząc dalej organ podał, że w aktach sprawy znajduje się dokumentacja z wyboru geodety uprawnionego do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, wystawiony przez niego rachunek za wykonane czynności oraz dowód jego zapłacenia przez Gminę. Ponieważ kodeks postępowania administracyjnego nie określa zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, do ustalania wysokości tych kosztów oraz zasad obciążania nimi stron tego postępowania stosuje się art. 262-265 kpa. Kolegium stwierdziło, że przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa znajduje zastosowanie zasada przewidziana w art. 152 k.c., o czym jednoznacznie wypowiedział się NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 (dostępnej na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 152 k.c. właściciele nieruchomości ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych (por. wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 189/16 z 5 maja 2016 r.). Zdaniem SKO w oparciu o art. 262 § 1 pkt 2 kpa organ powinien w drodze postanowienia orzec o kosztach rozgraniczenia, poniesionych przez ten organ w postaci wynagrodzenia upoważnionego geodety (4800,00 zł) i obciążyć kosztami rozgraniczenia proporcjonalnie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 k.c. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu, że koszty postępowania rozgraniczeniowego w niniejszej sprawie winny obciążać uczestników postępowania w częściach określonych w sentencji zaskarżonego postanowienia. Jak wynika z akt sprawy rozgraniczeniu w omawianym postępowaniu podlegały: 1) nieruchomość nr [...]/5 z nieruchomością o nr [...]; 2) nieruchomość nr działki [...]/5 z nieruchomością o nr [...]; 3) nieruchomość nr [...]/5 z nieruchomością o nr [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że koszty postępowania rozgraniczeniowego ponoszą właściciele, gdy postępowanie dotyczy rozgraniczenia sąsiadujących ze sobą nieruchomości. W sprawie podlegało rozgraniczeniu w sumie 6 granic. Kwotę 4800,00 zł należy zatem podzielić przez 6, "co daje kwotę 800 zł za podział jednej granicy". W związku z tym, że postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło rozgraniczenia pomiędzy działkami nr [...]/5 z nr [...] i nr [...] z nr [...]/5; nr [...]/5 z nr [...] i [...] z nr [...]/5 oraz nr [...]/5 z nr [...] i nr [...] z nr [...]/5, należało obciążyć kosztami postępowania właścicieli/współwłaścicieli proporcjonalnie do ilości ustalanych granic nieruchomości. Koniecznym zatem była zmiana rozstrzygnięcia organu I instancji poprzez nałożenie obowiązku pokrycia kosztów postępowania rozgraniczeniowego w wysokości określonej w sentencji niniejszego postanowienia. Błędnie została również określona strona zobowiązana do zapłaty kosztów niniejszego postępowania. Obowiązek winien być bowiem nałożony na Powiat - jako osobę prawną reprezentowaną przez stationes fisci - Powiatowy Zarząd Dróg, a nie na jednostkę pomocniczą organu administracji publicznej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia w części w punktach 2,3,4 i 5, W. A. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 262 § 1 pkt 1 i 2 poprzez błędne przyjęcie, że powinna ona zostać obciążona kosztami postępowania rozgraniczeniowego działki nr [...]/5 z działkami sąsiednimi nr [...] i nr [...], w okoliczności gdy nie wnioskowała o dokonanie tego rozgraniczenia, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego sposobu rozdziału kosztów ww. postępowania (według ilości granic) i skutkowało obciążeniem jej połową kosztów całego postępowania (2400 zł), w sytuacji gdy organ powinien obciążyć wszystkich uczestników postępowania kosztami w równych częściach tj. po 1200 zł. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że 4 sierpnia 2015 r. złożyła wniosek do Burmistrza Miasta i Gminy o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy stanowiącą jej własność nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów nr [...]/5 z nieruchomością nr [...]. Organ orzekł w przedmiocie rozgraniczenia nie tylko ww. działek, ale również dokonał rozgraniczenia ponad jej żądanie tj. pomiędzy działkami o nr [...] pozostającą we władaniu Powiatowego Zarządu Dróg oraz o nr [...] pozostającą we władaniu Urzędu Miasta i Gminy. Konsekwencją dokonania rozgraniczenia ponad żądanie było ustalenie 6 granic (strona 4 ww. postanowienia), zamiast 2 granic zawartych we wniosku wszczynającym postępowanie, co wygenerowało wysokie koszty tego postępowania. Skarżąca stwierdziła, że nie może ponosić dodatkowych kosztów za czynności, które jej nie dotyczą, o czym stanowi wprost art. 262 § 1 kpa, a nadto z uwagi na brak bezpośredniego rozwiązania spraw podziału kosztów pomiędzy stronami na gruncie prawa administracyjnego należy sięgnąć do zasad funkcjonujących w prawie cywilnym a to do art. 152 k.c. tj. koszty poniesione w wyniku rozgraniczenia strony ponoszą po połowie czyli po 1200 zł. Zdaniem skarżącej nie jest zatem prawidłowe podzielenie kosztów postępowania według zasad proporcjonalności co do ilości granic jak to ustaliło Kolegium. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 728 ze zmianami), dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który jednak w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). Mając na uwadze powyższą regulację z urzędu stwierdzić należy, że nie są prawidłowe ustalenia organu odwoławczego, jakoby w sprawie doszło do rozgraniczenia działki skarżącej, oznaczonej numerem [...]/5 z działkami nr [...] i [...]. Chociaż bowiem w decyzji z [...], poprzedzającej wydanie postanowienia ustalającego koszty i zobowiązującego strony do ich uiszczenia, Burmistrz Miasta i Gminy orzekł, że rozgranicza działki [...]/5, [...], [...] i [...], ale jednocześnie ustalił tylko granicę od punktu 2p, przez punkty 7p, 25p, 26p do punktu 1p. Ze szkicu granicznego sporządzonego przez geodetę R. K., do którego odwołuje się ta decyzja, wynika jednoznacznie, że wymienione punkty znajdują się w granicy pomiędzy działką skarżącej a działką małżonków M. (nr [...]). W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wprost wskazał, że pomimo, iż geodeta ustalił granicę z działką nr [...] i [...] na całej długości, to jest on związany treścią wniosku i nie może wykraczać poza jego granice. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 1629), rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. W związku z tym w notatce służbowej Urzędu Miasta i Gminy dokonano błędnej wykładni wyroku NSA w sprawie II SA 479/98, uznając, że zawsze konieczne jest dokonywanie rozgraniczenia nieruchomości z wszystkich stron. Poza sporem pozostaje okoliczność, że W. A. domagała się tylko rozgraniczenia jej nieruchomości (działki [...]/5) z nieruchomością małżonków M.. W świetle przytoczonej wyżej decyzji organu I instancji nie może budzić wątpliwości to, że doszło do rozgraniczenia tylko tych dwóch działek. Tymczasem koszty w wysokości 4800 złotych obejmują koszty ustalenia przez uprawnionego geodetę nie tylko granicy pomiędzy działką [...]/5 a działką [...], ale także koszty związane z ustaleniem przebiegu granic pomiędzy nieruchomością skarżącej, a działkami [...] i [...], o ustalenie których to granic ani skarżąca nie występowała, ani też ostatecznie co do tych granic nie została wydana żadna z decyzji, o których mowa w art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Nie doszło także do zawarcia ugody. Zgodnie z art. 262 § 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W niniejszej sprawie ani skarżąca nie ponosi winy za powstanie kosztów związanych z ustalaniem przez biegłego przebiegu granicy z działkami będącymi w posiadaniu Powiatu i Gminy, ani też - wbrew stanowisku Kolegium - koszty te nie zostały poniesione w jej interesie, skoro nie doszło do zawarcia ugody przed geodetą ani też do wydania decyzji rozgraniczającej jej nieruchomość z tymi działkami, lub decyzji o której mowa w art. 34 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Innymi słowy, w tej części postępowanie nie zakończyło się rozgraniczeniem. Dlatego też brak jest podstaw do obciążenia jej kosztami w tej części. Mając powyższe na uwadze, zarówno zaskarżone postanowienie jak i postanowienie organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej samej ustawy zasądzono na rzecz skarżącej koszty postępowania sądowego, odpowiadające uiszczonemu przez nią wpisowi od skargi.