II SA/Ke 124/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2009r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania I. M. utrzymało w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...], odmawiającą przyznania I. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem D. M. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że I. M. wystąpiła dnia 30 lipca 2008r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki na dzieckiem niepełnosprawnym D. M., urodzonym 28 lipca 1998r., który został zaliczony do osób niepełnosprawnych na okres do ukończenia 16 roku życia. W orzeczeniu tym ustalono, że dziecko wymaga stałej lub długotrwałej opieki oraz pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ podniósł, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ podkreślił, że ustawodawca w ust. 5 pkt 2 lit. b tego przepisu wprowadził jednak ograniczenia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowiąc, że świadczenie to nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Organ wskazał, że syn wnioskodawczyni został decyzją z dnia 10 czerwca 2008r. skierowany do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 2 . Z zaświadczenia Dyrektora tego ośrodka wynika, że D. M. jest uczniem I klasy Szkoły Specjalnej Podstawowej i przebywa w internacie szkoły przez cztery doby. Dyrektor placówki oświadczył jednocześnie, że ośrodek nie zapewnia dzieciom całodobowej opieki przez 5 dni w tygodniu, gdyż sprawuje opiekę tylko od poniedziałku od godz. 7ºº do piątku do godz. 16³º. Ponadto ośrodek nie funkcjonuje w soboty, niedziele, święta, ferie i wakacje. Także w czasie choroby dziecko przebywa pod opieką rodziców. Organ odwoławczy uznał jednak, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy jest placówką zapewniającą całodobową opiekę przez okres 5 dni w tygodniu. Powołał się na treść § 32 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005r. w sprawie rodzaju i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach, zgodnie z którym specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze zapewniają wychowankom całodobową opiekę. Natomiast art. 17 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jako przesłankę negatywną nie podaje warunku zapewnienia opieki dziecku przez 5 dób, ale przez 5 dni. Jak wynika z zaświadczenia wydanego przez Dyrektora Ośrodka dzieci przebywają w placówce od 7 rano od poniedziałku do 16³º w piątek, a więc przez okres 5 dni. W tej sytuacji organ uznał, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Na powyższe nie ma wpływu fakt, ze rodzice poświęcają dodatkowy czas na opiekę nad nim. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie pomocy finansowej osobie, która z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym nie może wykonywać pracy zarobkowej i taką opiekę faktycznie sprawuje nad dzieckiem. W sytuacji, gdy przez 5 dni w tygodniu (dni robocze) funkcję opiekuna sprawuje placówka opiekuńcza osoba taka ma możliwość podjęcia pracy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła I. M. wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na dziecko D. M., względnie uchylenie obu decyzji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. Nr 105, poz. 992 ze zm.). W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nie zapewnia całodobowej opieki dla uczniów, lecz przez cztery doby. W związku z tym syn skarżącej nie mógłby korzystać z całodobowej opieki nawet wówczas, gdyby skarżąca jej oczekiwała. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tzn. ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) zwanej dalej ustawą - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego, o jakim mowa w art. 17 ust.1 ustawy jest pomoc matce lub ojcu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności (...). Istotne znaczenie dla oceny prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma właściwe rozumienie wyrażeń zawartych w powołanym przepisie, a mianowicie "placówki zapewniającej opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu" oraz właściwe wyjaśnienie charakteru placówki, w której dziecko przebywa i którego rodzic występuje z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie dokonały niewłaściwej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy. W przepisie tym chodzi o zapewnienie dziecku całodobowej opieki przez placówkę co najmniej 5 dni w tygodniu, przy czym całodobowej opieki nie sposób rozumieć inaczej, jak opieki przez całą dobę – tj. przez 24 godziny (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2001r., sygn. akt I SA 1260/01, LEX 81646, wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2008r., sygn. akt I OSK 399/07 niepubl.). O uprawnieniach do świadczenia pielęgnacyjnego decyduje możliwość (gotowość) zapewnienia opieki przez placówkę przez taki okres, a nie faktyczna liczba dni przebywania dziecka w ciągu tygodnia w placówce, czy też liczba godzin w poszczególnych dniach (por. wyroki NSA z dnia 25 lipca 2005r., sygn. akt I SA 2692/00, LEX 79347 i z dnia 23 lipca 2002r., sygn. akt I SA 587/02, LEX 160203 – dotyczące zasiłku stałego i przesłanki negatywnej, tj. przebywania dziecka w całodobowym ośrodku rehabilitacyjnym lub innej placówce zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu). W sprawie niniejszej decyzją z dnia 10 czerwca 2008r. D. M. skierowany został do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego. Z zaświadczenia Dyrektora tego ośrodka wynika, że D. M. jest uczniem I klasy Szkoły Specjalnej Podstawowej i przebywa w internacie szkoły przez cztery doby. Dyrektor placówki oświadczył jednocześnie, że ośrodek nie zapewnia dzieciom całodobowej opieki przez 5 dni w tygodniu, gdyż sprawuje opiekę tylko od poniedziałku od godz. 7ºº do piątku do godz. 16³º. Ponadto ośrodek nie funkcjonuje w soboty, niedziele, święta, ferie i wakacje. Także w czasie choroby dziecko przebywa pod opieką rodziców. Organy obu instancji uznały jednak, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr 2 jest placówką zapewniającą całodobową opiekę przez okres 5 dni w tygodniu, gdyż specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze zapewniają wychowankom całodobową opiekę, zaś art. 17 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jako przesłankę negatywną nie podaje warunku zapewnienia opieki dziecku przez 5 dób, ale przez 5 dni. Jak wynika z zaświadczenia wydanego przez Dyrektora Ośrodka dzieci przebywają w placówce od 7 rano od poniedziałku do 16³º w piątek, a więc przez okres 5 dni. Treść powołanego przez organ § 32 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005r. w sprawie rodzaju i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. Nr 52, poz. 467 ze zm.) wskazuje, że specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze zapewniają wychowankom całodobową opiekę. Jednak ze znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej fragmentu Statutu Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 2 (k. 15 i 16 akt administracyjnych) wynika, że "grupy wychowawcze funkcjonują przez cały rok szkolny od poniedziałku do piątku w czasie nauki szkolnej. Rodzice przywożą dzieci w poniedziałek przed lekcjami, a odbierają w piątek po lekcjach" (§ 26 pkt 1). Dyrektor tego Ośrodka pisemnie poinformowała, że godziny pracy Ośrodka określone są w statucie: od 7ºº w poniedziałek do 16³º w piątek. Z powyższego wynika, że po godzinie 16³º w piątek i przed godziną 7ºº w poniedziałek Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczego Nr 2 nie zapewnia opieki uczniom, a to świadczy o tym, że całodobową opieką uczniowie objęci są jedynie przez 3 dni w tygodniu (wtorek, środa, czwartek), zaś częściowo – w poniedziałek i w piątek. Nie można zatem podzielić poglądu organu, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr 2 zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Wobec tego uznać należy, że norma prawna zawarta w treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest spełniona. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ naruszył przepis prawa materialnego (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych), które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, a także dokonał błędnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, naruszając przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 77 kpa). Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c", art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.