II SA/Ke 124/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2010r. sprawy ze skargi Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w R. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [..] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. II SA/Ke 124/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 15 grudnia 2009 r. Wojewoda po rozpoznaniu odwołania Parafii w R., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 16 października 2009 r. w przedmiocie odmowy zwrotu własności nieruchomości położonej w K. przy ul. H. 4, oznaczonej w ewidencji gruntów miasta K. jako działka nr 1182/2 o pow. 0,0346 ha, stanowiącej własność Gminy K. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustalił, że orzeczeniem z dnia 30 kwietnia 1962 r., Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych, działając na podstawie art. 14 i art. 47 ustawy z dnia 17 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wywłaszczyło od kolegium kościelnego Parafii w K. nieruchomość położoną w K. przy ul. H. 4, oznaczoną wówczas jako działka nr 1, przy czym z treści orzeczenia wynika, że działka ta została przeznaczona pod budowę bloku mieszkalnego. Organ II instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 10 lutego 2009 r. Parafia wystąpiła o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej powyższym orzeczeniem, której obecnie odpowiada działka nr 1182/2 o pow. 0,0346 ha, podnosząc w uzasadnieniu, że działka nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Rozpoznając powyższy wniosek organ I instancji ustalił, że w skład dawnej działki nr 1, zgodnie z mapą ewidencyjną miasta K. wchodzą obecnie działki nr 1182/1, 1182/2, 1182/4 i część działek nr 1182/5 i 1181/2, przy czym wnioskowana do zwrotu działka nr 1182/2 zgodnie z księgą wieczystą [...] stanowi własność Gminy K. Organ odwoławczy wskazał, że z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 22 maja 2009 r. wynika, że działka nr 1182/2 jest ogrodzona od północy i wschodu metalowym ogrodzeniem sztachetowym. Znajduje się na niej blaszany garaż oraz metalowy śmietnik, użytkowany przez wspólnotę mieszkaniową. Na sąsiedniej działce nr 1181/2 znajdują się komórki, do których dostęp prowadzi przez działkę stanowiącą własność Parafii, natomiast na działce nr 1182/5 znajduje się garaż murowany. Klatka schodowa dla mieszkańców bloku mieszkalnego na działce nr 1182/1 usytuowana jest od podwórka mieszczącego się na działce nr 1182/2, a zatem dostęp do tego bloku możliwy jest tylko poprzez działkę nr 1182/2. Wjazd na wnioskowaną do zwrotu działkę jest wyłożony płytkami betonowymi i posiada bramę z metalową z furtką. Mając na uwadze powyższe ustalenia Starosta wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 16 października 2009r., od której odwołanie złożyła Parafia w R. Skarżąca Parafia zarzuciła, że na cel określony w orzeczeniu wywłaszczeniowym wykorzystano jedynie część działki, przy czym część nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1182/2 w dalszym ciągu stanowi własność Gminy K. Ponadto, organ I instancji nie wykazał, czy korzystanie z działki nr 1182/2 przez mieszkańców bloku przy ul. H. nr 4 w K. i właścicieli garaży zlokalizowanych na działkach nr 1182/4 i 1182/5, zostało usankcjonowane formalnie poprzez podpisanie z nimi przez Gminę K. umów dzierżawy i czy ich posiadanie jest posiadaniem samoistnym w złej wierze. W opinii Parafii nawet jeżeli zostały zawarte odpowiednie umowy dzierżawy z osobami faktycznie zainteresowanymi korzystaniem z działki nr 1182/2, to nie stanowi to przeszkody do zwrotu tej części niewykorzystanej na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej nieruchomości - na rzecz jej poprzedniego właściciela. Rozpoznając powyższe odwołanie Wojewoda wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone w oparciu o przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przytaczając treść przepisu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ II instancji wskazał, że przesłanką zwrotu nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z treści orzeczenia PWRN w K. z dnia 30 kwietnia 1962 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod budowę bloku mieszkalnego przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych w K. Zamiar realizacji powyższej inwestycji charakteryzowało zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wojewódzki Zarząd Architektoniczno - Budowlany w K. w dniu 11 stycznia 1956 r. Dokument ten stanowił załącznik do wniosku o wywłaszczenie nieruchomości złożony przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych w K. w dniu 19 maja 1956 r. do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Ponadto przeznaczenie w/w działki na cel określony w dacie wywłaszczenia potwierdza również plan sytuacyjny sporządzony w 1960 r. przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Geodezyjne Gospodarki Komunalnej w K., zgodnie z którym na wywłaszczonej działce Nr 1 miał powstać blok mieszkalny oraz podwórko. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z protokołem oględzin nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka Nr 1, sporządzonym w dniu 22 maja 2009 r., na wnioskowanej do zwrotu działce nr 1182/2 znajduje się podwórko, klatka schodowa dla mieszkańców bloku posadowionego na działce nr 1182/1, do której przez wnioskowaną do zwrotu działkę prowadzi chodnik betonowy. Ponadto na działce nr 1182/2 znajduje się garaż blaszany oraz śmietnik metalowy należący do wspólnoty mieszkaniowej. Działka jest ogrodzona od północy i wschodu, wjazd na nią wyłożony jest trylinką, zaś od południa w granicy działki nr 1182/2 posadowione są budynki. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ I instancji w toku oględzin, na działce nr 1182/2 parkują swoje samochody mieszkańcy bloku znajdującego się na działce nr 1182/1. W świetle powyższych okoliczności organ II instancji uznał, że wymienione powyżej obiekty stanowią niezbędne elementy infrastruktury technicznej bloku mieszkalnego posadowionego na działce nr 1182/1. Ciągi komunikacyjne znajdujące się na działce nr 1182/2 umożliwiają mieszkańcom swobodny i komfortowy dojazd do tego bloku. Ponadto przeznaczenie terenu wywłaszczonej nieruchomości pod cel zabudowy powoduje, że zgodnie z ugruntowaną wykładnią sądów administracyjnych, za infrastrukturę związaną nierozdzielnie z budownictwem mieszkaniowym, niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców, uznaje się wszelkie instalacje podziemne - linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazową, sanitarną, czy kanały deszczowe i urządzenia towarzyszące, jak również ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlową i ciągi piesze (wyrok NSA z 20 stycznia 1999r., IV S.A. 2033/96, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Po 648/07). Tym samym organ stwierdził, że budowa bloku mieszkalnego obejmuje również budowę niezbędnej infrastruktury towarzyszącej - tzw. koniecznych elementów osiedla mieszkaniowego, pozwalających na swobodny dostęp do drogi publicznej, jak również do bloku mieszkalnego dla jego mieszkańców. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Parafia w R., zarzucając naruszenie przepisów, a w szczególności art. 7 kpa, art. 8 kpa i art. 77 § 1 kpa. Skarżąca Parafia wskazała, że na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej - budowę bloku mieszkalnego przy ul. H. nr 4 - została wykorzystana tylko część nieruchomości, tj. działka obecnie oznaczona nr 1182/1 i tylko do tej działki zostało dla właścicieli lokali budynku przy ul. H. 4 w K. ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Pozostała część wywłaszczonej nieruchomości, tj. działka o nr 1182/2, będąca przedmiotem wniosku o zwrot nieruchomości w dalszym ciągu stanowi własność Gminy K. Autor skargi podkreślił, że faktem jest, że ta część wywłaszczonej nieruchomości również została objęta przez wspólnotę mieszkańców bloku przy ul. H. 4 w posiadanie, wspólnota bowiem wybudowała ogrodzenia ograniczające możliwość korzystania z tego gruntu osobom trzecim, w tym skarżącej. Parafia w R. podniosła, że w toku postępowania administracyjnego domagała się jednoznacznego wyjaśnienia, czy wspólnota bloku przy ul. H. 4 ma zawartą z właścicielem działki nr 1182/2 - Gminą K. umowę dzierżawy, formalnie sankcjonującą wyłączne z niej korzystanie przez wspólnotę, czy też jest to samoistne posiadanie w złej wierze, co nie zostało przez organy wyjaśnione i stanowi rażące naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa. W przekonaniu autora skargi, gdyby działka nr 1182/2 była niezbędna do wyłącznego korzystania przez właścicieli lokali w budynku przy ul. H. 4, zostałaby podobnie jak część działki znajdująca się pod budynkiem mieszkalnym przekazana w użytkowanie wieczyste. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie budzi w sprawie wątpliwości, podobnie jak i jego ocena w świetle przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 04.261.2603 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Tym samym, organy administracji przeprowadzając postępowanie w sprawie nie naruszyły powołanych w skardze przepisów art. 7, 8 i 77 kpa . Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ustawy. Stosownie do treści art. 136 ust. 3, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Uznanie nieruchomości za zbędną w powyższym rozumieniu następuje w przypadkach określonych i zdefiniowanych w ustawie, a konkretnie w art. 137 ust. 1. Stosownie do zapisu w nim zawartego, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Niezbędnym zatem do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie: 1. celu, na który wywłaszczona została nieruchomość objęta wnioskiem, a następnie 2. czy cel ten został zrealizowany w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy. Cel wywłaszczenia wynika w sposób nie budzący wątpliwości z treści znajdującego się w aktach niniejszej sprawy orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 30 kwietnia 1962 r., w którym wskazano, że przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została na potrzeby Wojewódzkiej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych pod budowę budynku mieszkalnego. W aktach sprawy znajduje się również zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] z dnia 11 stycznia 1956 r. wydane przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych w K., w którym wyrażono zgodę na lokalizację szczegółową budynku mieszkalnego ZOR w K. przy ul. H. 4. Prawidłowym zatem, a przy tym bezspornym jest ustalenie, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona pod budowę budynku mieszkalnego. Skarżąca Parafia w R. zarzuca natomiast, że cel, na który nieruchomość została wywłaszczona nie został zrealizowany na całej jej powierzchni, skoro pod budowę bloku mieszkalnego została wykorzystana tylko działka oznaczona nr 1182/1, natomiast działka o nr 1182/2 nadal stanowi własność Gminy K., zaś właściciele lokali znajdujących się w budynku przy ul. H. 4 w K. jedynie z niej korzystają. Jak wynika z akt sprawy, wnioskowana do zwrotu działka ogrodzona jest od północy i wschodu metalowym ogrodzeniem. Znajdują się na niej garaż murowany i zamykany śmietnik metalowy. Poza tym, na dwóch sąsiednich działkach nr 1182/4 i 1182/5 posadowione są dalsze dwa garaże dostępne od strony działki wnioskowanej do zwrotu. Podobnie wejście na klatkę schodową budynku przy ul. H. 4 znajduje się od strony tej działki. Wjazd na teren przedmiotowej nieruchomości (tj. działki nr 1182/1) ulokowany jest od ulicy H. i posiada bramę metalową z furtką. Za garażami na działkach nr 1182/4 i 1182/5 znajdują się komórki, z wejściem od strony nieruchomości należącej i użytkowanej przez skarżącą Parafię. Od strony działki Nr 1182/2 na wysokości komórek znajduje się mur. Jak widać zatem, działka nr 1182/2 stanowiąca część nieruchomości oznaczonej nr 1 w orzeczeniu wywłaszczeniowym, wykorzystana została na podwórko stanowiące niezbędną infrastrukturę umożliwiającą mieszkańcom bloku korzystanie z niego. Na działce tej usytuowana jest bowiem klatka schodowa, miejsca parkingowe oraz śmietnik i garaż. Podkreślenia wymaga, że już w planie sytuacyjnym sporządzonym w 1960 r. stanowiącym integralną cześć orzeczenia wywłaszczeniowego zaznaczono, że blok mieszkalny zostanie zrealizowany jedynie na części wywłaszczanej działki nr 1 – od strony ulicy H. Na pozostałej części tej nieruchomości przewidziano właśnie podwórko z wjazdem od ulicy. Trafnie podnosi przy tym organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż przy badaniu przesłanek z art. 137 ust.1 ustawy, nie można celu wywłaszczenia ujmować w sposób wąski, tj. ograniczyć się jedynie do skontrolowania, czy na wnioskowanej do zwrotu działce wybudowany został blok mieszkalny. Poprzez realizację tego celu należy bowiem rozumieć całość danej inwestycji wraz z urządzeniami niezbędnymi do prawidłowego korzystania z danego obiektu, a nie ulega żadnej wątpliwości, że urządzenia takie znajdują się na działce nr 1182/2. Dlatego trafnie organy obu instancji uznały, że na działce objętej wnioskiem cel wywłaszczenia został zrealizowany, a co za tym idzie nie ma prawnych podstaw do jej zwrotu. W nawiązaniu do zarzutów skargi podkreślić należy, iż słuszności oceny przedstawionej w zaskarżonej decyzji nie zmienia okoliczność, że działka nr 1182/2 stanowi własność Gminy K., podczas gdy działka nr 1182/1 na której znajduje się blok mieszkalny oddana została w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych. Stosunki cywilno-prawne pomiędzy właścicielem działki a jej faktycznymi posiadaczami pozostają bowiem bez znaczenia dla ustalenia zaistnienia przesłanek z art. 137 ust.1. Nie wpływają także na ocenę, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany czy też nie, gdyż decyduje o tym stan na gruncie i sposób wykorzystania nieruchomości, objętej wnioskiem o zwrot. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.