II SA/Ke 130/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r na posiedzeniu niejawnym wniosku H. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [....] Nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. H. P. złożył formularz urzędowy PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Ze złożonego formularza wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej wysokości 2320 zł netto miesięcznie Skarżący nie wykazał innego majątku oprócz samochodu osobowego o wartości 5000 zł. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że mieszka on w budynku w W. i ponosi opłaty za media w tym obiekcie. Wnioskodawca podał następujące stałe wydatki miesięczne: prąd i gaz -1110 zł, leki – 300 zł, wyżywienie – 760 zł, środki higieniczne – 200 zł, osobiste środki higieniczne – 120 zł. Do wniosku dołączył faktury za prąd na kwoty 468,90 zł (termin płatności 29 września 2017r.), 212,15 zł (termin płatności 15 listopada 2017r.), 281,90 zł (termin płatności 15 stycznia 2018r.) oraz za gaz na kwotę 768,77 zł (termin płatności 27 grudnia 2017r.) za usługi telekomunikacyjne na kwotę 32,36 zł zł (termin płatności 10 maja 2017r.).oraz potwierdzenie uiszczenia pierwszej raty za aparat słuchowy w wysokości 350 zł w dniu 28 lutego 2017 r. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od kosztów sądowych w całości lub w części albo przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Należy podkreślić, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W 2018 r. jest to kwota 2100 zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2017 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2018 r. -Dz.U. z 2017 r. poz. 1747) . Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. W rozpoznawanej sprawie do wymaganych na obecnym etapie postępowania opłat sądowych należy zaliczyć wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł (§ 2 ust.3 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe opłaty sądowe, które mogą ewentualnie pojawić się na późniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł. W rozpoznawanej sprawie przedstawiona skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania, tym bardziej, że stać go na korzystanie z usług adwokata z wyboru w postępowaniu sądowoadministracyjnym i utrzymanie samochodu. Wnioskodawca osiąga stały dochód z emerytury w wysokości 2320 zł netto miesięcznie, co umożliwia planowanie wydatków, zwłaszcza, że nie ma nikogo na utrzymaniu i nie posiada żadnych kredytów, a najbardziej podstawowe potrzeby, to jest potrzeba zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw, kosztów leczenia czy też potrzeba mieszkania na bieżąco są zaspokajane. Skarżący nie wykazał też, aby miał jakiekolwiek problemy z regulowaniem wysokich rachunków za media w domu, w którym mieszka. W tej sytuacji trudno uznać skarżącego za osobę ubogą, wymagającą pomocy państwa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W świetle powołanych wyżej okoliczności uznano, że wnioskodawca przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem ma możliwość zgromadzić środki finansowe na uiszczenie wpisu sądowego od skargi i pokrycie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega zatem oddaleniu. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.