II SA/Ke 131/15

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 23 kwietnia 2015 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T.W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie postanawia: I. zwolnić T. W. od wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. T. W.. złożył formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, synem i synową. Skarżący pobiera emeryturę w wysokości 1548,89 zł, jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 849zł, syn i synowa pobierają wynagrodzenia za pracę po 1450 zł – w sumie czteroosobowa rodzina osiąga miesięczny dochód w wysokości 5297,89 zł. Wnioskodawca wykazał własność domu o powierzchni użytkowej 109 m² i działki rolnej o powierzchni 0,39 ha. Skarżący oświadczył, ze ponosi koszty utrzymania domu, leczenia nadciśnienia i cukrzycy, spłaca kredyt zaciągnięty na wymianę dachu w miesięcznych ratach po 400 zł. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa osoba dochodząca swych roszczeń przed sądem. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Za każdym razem na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. Biorąc pod uwagę przedstawioną powyżej sytuację majątkową skarżącego, przede wszystkim duże wydatki na leczenie i opłaty związane z utrzymaniem domu, spłatę kredytu zaciągniętego na remont, uznano, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a zatem jego wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi wynoszącego 500 zł. Umożliwi to rozpoznanie skargi T. W. przez wojewódzki sąd administracyjny. Natomiast uwzględniając fakt, że wnioskodawca, jego żona, syn i synowa osiągają stałe dochody z emerytur i wynagrodzeń za pracę oraz posiadają nieruchomość rolną, uznano, że skarżący ma możliwość zgromadzić środki finansowe na poniesienie innych ewentualnych kosztów sądowych. Z tych samych względów oddaleniu podlega wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób prawidłowy, a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że T. W. nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze znają okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Podniesiona we wniosku okoliczność, że skarżący chce uniknąć sytuacji z innego postępowania sądowoadministracyjnego, gdzie, jego zdaniem, nie został należycie wysłuchany przez WSA, nie może być podstawą do przyznania pełnomocnika z urzędu w świetle powołanych wyżej przepisów. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.