II SA/Ke 144/14

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 7 maja 2014 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. T. Z. złożył formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 15 ha, w skład którego wchodzą grunty orne, dom wielkości 120 m², stodoła wielkości 150 m². Wnioskodawca oświadczył, że dochód z gospodarstwa rolnego wynosi 1600 zł miesięcznie, ponadto otrzymuje dopłaty unijne w wysokości 43000 zł roczni. Wnioskodawca oświadczył, że nie ma sprzętu rolniczego, musi zatrudniać ludzi do prac w gospodarstwie rolnym. Miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa rolnego wynoszą 2000 zł. Skarżący spłaca kredyty bankowe, pozostało mu do spłaty 50000 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika prawnego przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Wnioskodawca jest on właścicielem dochodowego gospodarstwa rolnego o powierzchni 15 ha, do którego przyznawane są dopłaty unijne. Skarżący zapłacił w dniu 18 lutego 2014 r. dwa wpisy od skargi w łącznej kwocie 400 zł. Wnioskodawca nie pozostaje zatem w aż tak trudniej sytuacji, która uniemożliwiałaby uiszczenie kosztów sądowych (które na obecnym etapie postępowania nie przekroczą jednorazowo kwoty 100 zł) i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, a tym samym uzasadniałaby uwzględnienie wniosku przyznanie prawa pomocy. Przy stałych miesięcznych dochodach wnioskodawca jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność, że skarżący spłaca kredyt bankowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Udzielenie kredytu musiała poprzedzać pozytywna analiza sytuacji finansowej strony w zakresie możliwości spłaty pożyczonej kwoty. Przy tym spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami postępowania sądowego, gdyż niedopuszczalna byłaby sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej prywatne zobowiązania kredytowe, a żąda by Skarb Państwa pokrywał za nią koszty postępowania sądowego. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób prawidłowy, a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że T. Z. nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.