II SA/Ke 145/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi H. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. II SA/Ke 145/16 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. znak: [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), po rozpatrzeniu wniosku H. G. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia 16 września 2015 r. o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów wniesionych w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym z dnia 25 sierpnia 2015 r. nr [...]: 1) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia; 2) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że postanowienie PINB z dnia 16 września 2015 r. zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 18 września 2015 r. Zażalenie zostało wniesione (nadane na poczcie) w dniu 1 października 2015 r., a wniosek o przywrócenie terminu w dniu 23 października 2015 r. W odpowiedzi na wezwanie organu do przedłożenia dowodów uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany wyjaśnił, że w dotychczas prowadzonym postępowaniu wydanych zostało kilka decyzji administracyjnych zawierających pouczenie o 14-dniowym terminie złożenia odwołania i był przekonany, ze taki sam termin obowiązuje w przypadku postanowienia z dnia 16 września 2015 r. Poinformował, że ma 63 lata, choruje na nadciśnienie, a kiedy otrzymuje korespondencję dotyczącą "przebiegu granicy z B." źle się czuje i ma zawroty głowy. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu WINB przywołał treść art. 58 § 1 i 2 Kpa, poglądy doktryny oraz stosowne orzecznictwo. Jako datę ustania przyczyny uchybienia przyjęto 16 października 2015 r., kiedy to zobowiązany odebrał pismo z PINB informujące o przekazaniu zażalenia do organu II instancji, w którym zamieszczono informację o uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu złożony w dniu 23 października 2015 r. został zatem złożony z zachowaniem 7- dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 Kpa. Zdaniem organu nie została natomiast spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Zobowiązany nie dopełnił bowiem obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, niedokładnie zapoznając się z treścią rozstrzygnięcia z dnia 16 września 2015 r. nazwanego "postanowieniem" a nie "decyzją", a szczególnie niedokładnie czytając pouczenie. Nadciśnienie nie jest natomiast chorobą uniemożliwiającą złożenie zażalenia. Tylko nagła choroba uniemożliwiająca np. udanie się na pocztę mogłaby stanowić usprawiedliwienie uchybienia terminu. II SA/Ke 145/16 W odniesieniu do pkt 2 rozstrzygnięcia organ powołał się na treść art. 134 Kpa i wyjaśnił, że skoro zarówno na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, jak i na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu przysługuje ten sam środek zaskarżenia (skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego), to wskazane jest w przypadku odmowy przywrócenia terminu, stwierdzenie uchybienia tego terminu w jednym postanowieniu. W tym kontekście powołano się na zasadę zaufania obywateli do organów państwa, Europejski Kodeks Dobrej Administracji i stosowne orzecznictwo. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach H. G. zarzucił organowi nietrafne i "bezduszne" potraktowanie jego wniosku o przywrócenie terminu, podnosząc, że jako człowiek "nękany" przez organy nadzoru budowlanego miał prawo się pomylić, otrzymując wcześniej pisma, w których termin do wniesienia odwołania wynosił 14 dni. Powtórzył, że choruje na nadciśnienie i przy każdym piśmie od organów nadzoru budowlanego dostaje zawrotów głowy i praktycznie nie może normalnie funkcjonować. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego II SA/Ke 145/16 i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Przepis art. 18 ustawy z dnia 17 września 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), dalej "upea", odsyła w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do odpowiedniego stosowania przepisów Kpa. I tak, zgodnie z art. 58 § 1 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r. (sygn. IV SA 1153/96, Lex 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza nieznajomość prawa czy też wybranie innej drogi obrony interesu prawnego. Podkreślić przy tym należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy podjęciu największego w danych warunkach wysiłku. II SA/Ke 145/16 We wniosku o przywrócenie terminu skarżący powołał się z jednej strony na to, że odebrane postanowienie potraktował jako kolejne rozstrzygnięcie organu, na które przysługuje 14-dniowy termin do wniesienia odwołania; z drugiej strony zdaje się sugerować, że przyczyną uchybienia terminu była jego choroba - nadciśnienie. W ocenie Sądu wskazane przez skarżącego okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Bezsporne bowiem jest, że postanowienie z dnia 16 września 2015 r. zawierało prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia zażalenia. Błędne przeświadczenie o innym niż w rzeczywistości terminie do wniesienia środka zaskarżenia, opierające się na dotychczasowym doświadczeniu z korespondencją przychodzącą od organów nadzoru budowlanego, nie może stanowić usprawiedliwienia dla niedbalstwa polegającego na niedokładnym zapoznaniu się z otrzymanym postanowieniem. Pouczenie było jasne i czytelne, nawet dla osoby bez wykształcenia prawniczego. Organ po to za każdym razem zamieszcza w rozstrzygnięciu (decyzji, postanowieniu) stosowne pouczenie, żeby nie było wątpliwości co do rodzaju środka zaskarżenia, sposobu jego wniesienia i terminu. Obowiązkiem strony dbającej należycie o swoje interesy jest zaś zapoznanie się z pouczeniem. Skarżący nie uprawdopodobnił również, by choroba nadciśnienia stanowiła przeszkodę uniemożliwiającą złożenie zażalenia w terminie. Jest to argument o tyle nieprzekonujący, że jednocześnie jako przyczynę uchybienia wskazano doświadczenia z wcześniejszymi decyzjami administracyjnymi. Poza tym stan chorobowy może w określonych okolicznościach faktycznych stanowić przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu procesowego, ale przesłanki te oceniane są zawsze indywidualnie, tj. z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, podzielany przez Sąd w rozpoznawanej sprawie, że do okoliczności faktycznych, które uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu zalicza się chorobę nagłą. Nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Jest nią z reguły nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2013 r., sygn. FZ 746/13). W rozpoznawanej sprawie okoliczności wskazane przez skarżącego w związku z chorobą są na tyle ogólne, że nie uprawdopodabniają w stopniu wystarczającym braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący nie sprecyzował na czym polega niemożność normalnego funkcjonowania pod wpływem choroby. W szczególności skarżący nie wskazał na żadne konkretne zdarzenie, które w terminie otwartym do wniesienia zażalenia uniemożliwiało mu złożenie zażalenia osobiście lub za pośrednictwem innej osoby. Zażalenie nie jest czynnością skomplikowaną, nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy, jeżeli z zażalenia wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanego postanowienia (art. 128 w zw. z art. 144 Kpa). W późniejszym terminie, po ustąpieniu dolegliwości, strona może swoje stanowisko uzupełnić. II SA/Ke 145/16 Co do rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 zaskarżonego postanowienia, to zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu na podstawie art. 134 Kpa. Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 Kpa (por. wyroki NSA z dnia 15 maja 2012 r., sygn. II GSK 496/11; z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 2079/10). Postanowienie PI NB z dnia 16 września 2015 r., zawierające prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia zażalenia, zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 września 2015 r. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem w dniu 25 września 2015 r., zaś zażalenie na to postanowienie zostało nadane na poczcie w dniu 1 października 2015 r. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na podstawie art. 151 Ppsa. 5