II SA/Ke 146/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania A. W. i S. C. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nakazującej właścicielowi A. W. całkowitą rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty związanej z działalnością tartaczną, usytuowanej od strony zachodniej nieruchomości o nr ewid. 25/2, położonej w miejscowości R. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji została podjęta na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 października 1974r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy dnia 7 lipca 1994r. (Dz.U. z 2006r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) Prawo budowlane. Organ odwoławczy uznał, że decyzja jest zasadna, lecz jej podstawę prawną uzupełnił przepisem art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 października 1974r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że przedmiotowa wiata jest samowolą budowlaną. Po sprawdzeniu zasobów archiwalnych Urząd Gminy nie stwierdził wydania decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej wiaty w latach 1987-1998, nie przedstawił jej także A. W. Organ podkreślił, że sprawa dotycząca wiaty była już przedmiotem rozstrzygania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. W wyroku z dnia 12 marca 2008r. (sygn. akt II SA/Ke 670/07), uchylającym decyzje obu organów orzekających o nakazie rozbiórki przedmiotowej wiaty, a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nakładające na inwestorów obowiązek przedstawienia określonych dokumentów Sąd uznał, że organ prawidłowo przyjął, że wiata będąca przedmiotem postępowania administracyjnego stanowi obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Wiata nie posiada fundamentów, zatem nie spełnia wymogów budynku, o jakich mowa w powołanym przepisie. Stanowi natomiast budowlę, którą jest każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury (art. 3 pkt 3 ustawy). Bezspornym jest, że wiata znajdująca się na nieruchomości A. W. wyposażona jest w instalację elektryczną (oświetlenie i gniazda) i służy do przechowywania piły tarczowej. Jest także trwale związana z gruntem, mimo że nie posiada fundamentów, stanowi zatem całość techniczno-użytkową i wraz z instalacjami jest budowlą, o jakiej mowa w art. 3 pkt 1b ustawy, a tym samym obiektem budowlanym. Sąd zalecił przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ocenę materiału dowodowego, w tym zeznań świadków złożonych w sprawie [...] Sądu Rejonowego w zakresie ustalenia daty budowy spornej wiata, co za tym idzie zastosowania właściwych przepisów prawa budowlanego. Organ ponownie rozpoznając sprawę ustalił, że wiata została wybudowana po 1991r., a przed 1995r. Ustalenie to organ przyjął po analizie zeznań świadków I. K., J. W., jak również J. D., M. W., J. W. Odmawiając wiary twierdzeniom S. C., jakoby przedmiotowy obiekt wybudowany został w całości w 2002r. organ nadzoru budowlanego oparł się na zdjęciach dokonanych w trakcie oględzin w dniu 21 lipca 2006r., na których widać, że deski bocznej ściany wiaty w jej części górnej są starsze, niż te w części dolnej, wyglądające podobnie jak ściany podłużnej wiaty, co jest potwierdzeniem, że w 2002r. A. W. dokonał podczas remontu wymiany części desek istniejącej wcześniej wiaty. W oparciu o te ustalenia organ uznał, że do przedmiotowej wiaty mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 października 1974r., w tym powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 37 ust. 1. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona bez pozwolenia na budowę i zakończona przed 1 stycznia 1995r., a więc także w stosunku do przedmiotowej wiaty mają zastosowanie przepisy dotychczasowej ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), dotyczące samowoli budowlanej. Organ I instancji stwierdził wystąpienie przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, który stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Organ I instancji ustalił na podstawie informacji uzyskanej w Urzędzie Gminy, że obecnie dla obszaru, na którym położona jest działka nr 25/2 w R. brak jest ważnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Według niekwestionowanych ustaleń organu działka nr 25/2 według planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w roku 1992, zatwierdzonego uchwałą Gminnej Rady Narodowej nr XXII/59/82 z dnia 31 maja 1982r. znajdowała się na terenach oznaczonych symbolem F5MR – tereny zabudowy zagrodowej i jednorodzinnej oraz towarzyszących usług nieuciążliwych. Plan ten został następnie zastąpiony miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy, zatwierdzonym uchwałą Nr XXVII/111/93 Rady Gminy z dnia 25 lutego 1993r., obowiązującym w dacie budowy obiektu (aż do końca 2003r.), zgodnie z którym przedmiotowa wiata położona była na terenie oznaczonym symb. MN,MR, określonym jako tereny zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej i zagrodowej. Analizując zapisy tego planu organ uznał, że niedopuszczalne było świadczenie usług o funkcjach mogących znacząco oddziaływać na środowisko, takich jak bazy, magazyny hurtowe, zakłady stolarskie i ślusarskie, rzeźnie, przetwórnie, składowiska materiałów wtórnych. Ponadto działka, na której znajduje się przedmiotowy obiekt znajduje się w strefie ochronnej (otulinie) Parku Krajobrazowego, a zgodnie z zapisem w/w planu są to tereny o szczególnych wartościach przyrodniczych, historyczno-kulturowych i krajobrazowych i podlegają umiarkowanie wzmożonej ochronie, na mocy uchwały Nr XXVIII/279/88 Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 10 czerwca 1988r. w sprawie ustanowienia zespołu Parków Krajobrazowych. Zgodnie z tą uchwała w strefie ochronnej Parku Krajobrazowego zakazuje się lokalizacji nowych i rozbudowy istniejących zakładów przemysłowych uciążliwych dla środowiska przyrodniczego. Powyższe uzasadnia, zdaniem organu odwoławczego wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowej wiaty na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 października 1974r. Prawo budowlane. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy uznał, że przedmiotowa wiata została wykonana samowolnie z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, obowiązujących w dacie jej realizacji, tj. § 12 ust. 1 i § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, stanowiąc przy tym zagrożenie pożarowe i powodując niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Obiekt wykonany jest w całości z drewna, posiada dach o konstrukcji drewnianej pokrytej blachą trapezową, nie posiada własnej ściany oddzielenia przeciwpożarowego i usytuowany jest 0,6m od granicy z działką sąsiednią. Zarówno konstrukcja, jak i usytuowanie przedmiotowego obiektu powodują niebezpieczeństwo i dla tego budynku, jak i dla znajdujących się w bliskiej odległości budynków na sąsiedniej działce, tj. 4,75m od murowanego budynku gospodarczego S. C. i w odległości 2,43m od drewnianej szopy usytuowanej przy stodole S. C., a ponadto z uwagi na to, że w przedmiotowej wiacie używana jest piła taśmowa, występuje duże niebezpieczeństwo dla pracujących w nim ludzi, z uwagi na powstałe zagrożenie pożarowe. Organ wskazał, że nie istnieją możliwości dokonania zmian i przeróbek tego obiektu, doprowadzających go do zgodności z przepisami zgodnie z przepisem art. 40 Prawa budowlanego z 1974r., gdyż przeróbki te sprowadzałyby się do wykonania nowego obiektu od podstaw, z innym jego usytuowaniem i innej funkcji, co wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że konstrukcja wiaty naruszała przepisy obowiązujące w dacie jej budowy, naruszając również obecnie obowiązujące przepisy, powodując niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych sąsiedniej działki przez stworzenie strefy zagrożenia pożarowego, spowodowanej brakiem ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Organ nadzoru wskazał także, że na przedmiotowej działce znajduje się wybudowany w latach 1992-1993 podobny obiekt budowlany, usytuowany przy granicy z działką sąsiednią, całkowicie drewniany, posiadający dach o konstrukcji drewnianej pokrytej eternitem falistym, nie posiadający własnej ściany oddzielenia przeciwpożarowego, w stosunku do którego również toczyło się w organach nadzoru budowlanego postępowanie administracyjne, zakończone ostateczną decyzją o jego rozbiórce na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974r. Skarga na tę decyzję została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2008r. (sygn. akt II SA/Ke 125/08) oddalona, a wyrok stal się prawomocny w dniu 4 sierpnia 2009r., ponieważ złożona skarga kasacyjna została wyrokiem NSA z dnia 4 sierpnia 2009r. oddalona (sygn. akt II OSK 1215/08). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. W., domagając się jej uchylenia, bądź stwierdzenia, iż została wydana z naruszeniem prawa. W skardze zarzucono naruszenie: - przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1 i 3, art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane oraz przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez ich niewłaściwą wykładnię i stosowanie do stanu faktycznego w niniejszej sprawie, a w szczególności, że mamy do czynienia z obiektem budowlanym pomimo, iż przedmiotowa wiata ma posadowienie nie na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć tę konstrukcję, a więc nietrwale związaną z gruntem, zaś zamontowana w niej instalacja elektryczna nie może przesądzać o kwalifikacji jej jako obiektu budowlanego, - przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 10 § 1, art. 28, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 kpa poprzez nie wezwanie do udziału w sprawie w charakterze strony M. W., mimo że posiada ona interes prawny do uczestniczenia w sprawie w charakterze strony, przez co pozbawiono ją czynnego udziału w postępowaniu, nie zbadanie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący wszystkiego, co mogłoby się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a w szczególności opinii biegłego z zakresu budownictwa, który jednoznacznie stwierdziłby, czy mamy do czynienia z wiatą trwale związaną z gruntem, skoro oględziny pobieżne nie pozwoliły w tym zakresie wydać jednoznacznej opinii przez pracowników Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zasady słuszności, czy też celowości nie mogą być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy. Badając legalność zaskarżonego aktu sąd administracyjny dokonuje jego oceny w odniesieniu do przepisów obowiązujących w dacie jego wydania i w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dacie jego wydawania. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawą materialnoprawną orzeczonej rozbiórki przedmiotowej wiaty był przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 20 października 1974r. Prawo budowlane, mającej zastosowanie w sprawie niniejszej na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Przedmiotowy obiekt budowlany został bowiem wybudowany po 1991r., a przed 1995r. Ustalenia tego organ prawidłowo dokonał na podstawie analizy zeznań świadków I. K., J. W., jak również J. D., M. W., J. W. Odmawiając wiary twierdzeniom S. C., że przedmiotowy obiekt wybudowany został w całości w 2002r. organ nadzoru budowlanego wskazał, że oparł się na zdjęciach dokonanych w trakcie oględzin w dniu 21 lipca 2006r., na których widać, że deski bocznej ściany wiaty w jej części górnej są starsze, niż te w części dolnej, wyglądające podobnie jak ściany podłużnej wiaty. Jak słusznie uznał organ stanowi to potwierdzenie, że w 2002r. A. W. dokonał podczas remontu wymiany części desek istniejącej wcześniej wiaty. Nie można podzielić zarzuty skargi, że przedmiotowy obiekt nie jest obiektem budowlanym. Kwestia ta została już rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 marca 2006r. (sygn. alt II SA/Ke 670/07). Sąd ten uznał, że organy prawidłowo przyjęły, że wiata będąca przedmiotem niniejszego postępowania stanowi obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Nie posiada ona fundamentów, zatem nie spełnia wymogu budynku, stanowi natomiast budowlę, którą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury (art. 3 pkt 3 ustawy). Wbrew twierdzeniom skarżącego jest trwale związana z gruntem, mimo że nie posiada fundamentów. Dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania trwałego związania z gruntem, czy wielkość zagłębienia w gruncie, gdyż istotne jest czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. Sąd uznał, że w świetle poczynionych w sprawie ustaleń dotyczących posadowienia spornej wiaty nie ulega wątpliwości, że jest ona trwale związana z gruntem. Powyższa ocena prawna i wskazania Sądu, co do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wobec tego zarzuty skargi związane z kwestionowaniem uznania przedmiotowej wiaty za obiekt budowlany trwale związany z gruntem nie mogą być uwzględnione. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (zwanej dalej ustawą), a także rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (zwane dalej rozporządzenie), poprzez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie. Skarżący nie wskazał, na czym ma polegać ta niewłaściwa wykładnia przepisów. Mając jednak na uwadze, że Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.) i jest zobowiązany zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy dokonał kontroli przedmiotowej decyzji także w tym aspekcie. Kontrola ta wykazała, że organ prawidłowo, orzekając rozbiórkę przedmiotowej wiaty, zastosował przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy. Otóż nie ulega wątpliwości, że wiata nie pozostaje w zgodzie z postanowieniami rozporządzenia, dotyczącymi usytuowania obiektów w stosunku do granic działki oraz innych obiektów, a także posiadania ściany oddzielenia przeciwpożarowego (§ 12, § 13). Naruszenie obowiązujących w czasie budowy przepisów stanowi pierwszą z przesłanek rozbiórki, określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, kolejną jest bowiem to, aby wybudowany obiekt powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy zasadnie uznał, że wiata, która wykonana jest w całości z drewna, posiada dach o konstrukcji drewnianej pokrytej blachą trapezową, nie posiada własnej ściany oddzielenia przeciwpożarowego i usytuowana jest 0,6m od granicy z działką sąsiednią stanowi niebezpieczeństwo i dla tego budynku, jak i dla znajdujących się w bliskiej odległości budynków na sąsiedniej działce (tj. 4,75m od murowanego budynku gospodarczego S. C. i w odległości 2,43m od drewnianej szopy usytuowanej przy stodole S. C.). Ponadto z uwagi na to, że w przedmiotowej wiacie używana jest piła taśmowa, występuje duże niebezpieczeństwo dla pracujących w nim ludzi, z uwagi na powstałe zagrożenie pożarowe. Powyższe uniemożliwiało zastosowanie art. 40 ustawy. Organ wskazał, że nie istnieją możliwości dokonania zmian i przeróbek tego obiektu, doprowadzających go do zgodności z przepisami, gdyż przeróbki te sprowadzałyby się do wykonania nowego obiektu od podstaw, z innym jego usytuowaniem i innej funkcji, co wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. W związku z tym organ odwoławczy prawidłowo uznał, że konstrukcja wiaty naruszała przepisy obowiązujące w dacie jej budowy, naruszając również obecnie obowiązujące przepisy, powodując niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych sąsiedniej działki przez stworzenie strefy zagrożenia pożarowego, spowodowanej brakiem ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Ponadto uznać należy, że w sprawie prawidłowo zastosowany został także przepis art. 37 ust. 1 pkt ustawy. Działka, na której znajduje się przedmiotowy obiekt znajduje się w strefie ochronnej (otulinie) Parku Krajobrazowego, a zgodnie z zapisem planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy, zatwierdzonym uchwałą Nr XXVII/111/93 Rady Gminy z dnia 25 lutego 1993r. są to tereny o szczególnych wartościach przyrodniczych, historyczno-kulturowych i krajobrazowych i podlegają umiarkowanie wzmożonej ochronie, na mocy uchwały Nr XXVIII/279/88 Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 10 czerwca 1988r. w sprawie ustanowienia zespołu Parków Krajobrazowych. Zgodnie z tą uchwałą w strefie ochronnej Parku Krajobrazowego zakazuje się lokalizacji nowych i rozbudowy istniejących zakładów przemysłowych uciążliwych dla środowiska przyrodniczego. Ponadto przedmiotowa wiata położona była na terenie oznaczonym symb. MN,MR, określonym jako tereny zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej i zagrodowej i zapisy tego planu nie dopuszczały na tym terenie świadczenia usług o funkcjach mogących znacząco oddziaływać na środowisko, takich jak bazy, magazyny hurtowe, zakłady stolarskie i ślusarskie, rzeźnie, przetwórnie, składowiska materiałów wtórnych. Podnieść należy, że wystąpienie nawet jednej z przesłanek przewidzianych w art. 37 ust. 1 pkt 1 lub art. 37 ust. 1 pkt 2 powoduje nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę.