II SA/Ke 149/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa z dnia [...] nr [...], odmawiające dopuszczenia Krajowego Stowarzyszenia Egzaminatorów Kandydatów na Kierowców i Kierowców do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. B, przeprowadzonego przez egzaminatora R. J. w dniu 9 lipca 2009 r. o godz. 8.30, w związku z ubieganiem się przez S. W. o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu organ wskazał, że utrzymane w mocy postanowienie wydane zostało w związku z wnioskiem złożonym przez Stowarzyszenie Egzaminatorów Kandydatów na Kierowców i Kierowców w dniu 6 sierpnia 2009r. o dopuszczenie do udziału na prawach strony w przywołanym wyżej postępowaniu administracyjnym, uzasadnionym przez Stowarzyszenie celami określonymi w § 8 ust. 9 Statutu Stowarzyszenia. Marszałek Województwa postanowieniem z dnia 5 października 2009r. odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału we wskazanym postępowaniu stwierdzając, że nie spełnia ono wymagań określonych w art. 31 § 1 pkt 2 kpa, w myśl którego udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym winien być uzasadniony celami statutowymi tej organizacji oraz przemawiać ma za tym interes społeczny. Celem statutowym Stowarzyszenia jest reprezentowanie egzaminatorów - członków Stowarzyszenia jak również reprezentowanie interesów członków Stowarzyszenia i udzielanie im pomocy prawnej. Cele te nie przystają w ocenie Marszałka Województwa do sprawy prowadzonej w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy, skoro egzaminator nie jest stroną tego postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując zażalenie Stowarzyszenia podtrzymało argumentację Marszałka Województwa stwierdzając, że między celami statutowymi Stowarzyszenia a materialnoprawnym przedmiotem sprawy nie zachodzi prawny związek w tym znaczeniu, że cele statutowe tej organizacji mogą mieć wpływ na sposób załatwienia sprawy, tj. na treść rozstrzygnięcia sprawy unieważnienia egzaminu na prawo jazdy. W ocenie Kolegium Stowarzyszenie nie dowiodło, że jego żądanie jest uzasadnione interesem społecznym, gdyż nie występuje o dopuszczenie do udziału w postępowaniu ze względu na ochronę grupy egzaminatorów, członków Stowarzyszenia, lecz jednego egzaminatora. Wskazany w zażaleniu argument, że rozstrzygnięcie postępowania może negatywnie wpłynąć na przebieg kariery zawodowej egzaminatora nie znalazł w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego uzasadnienia, gdyż jak stwierdza, zgodnie z art. 112 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nadzór nad przeprowadzeniem egzaminów państwowych sprawuje marszałek województwa, który może w uzasadnionych przypadkach skierować egzaminatora na egzamin, o którym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8 ustawy. Egzaminator w tym postępowaniu jest stroną i może korzystać ze wszelkich uprawnień wynikających z tego faktu, w tym z ochrony swojego dobrego imienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że cele statutowe Stowarzyszenia Egzaminatorów Kandydatów na Kierowców i Kierowców realizowane i zdefiniowane w § 8 i § 9 nie stanowią podstawy do uwzględnienia żądania udziału na prawach strony w postępowaniu dotyczącym unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy. Na powyższe rozstrzygnięcie Krajowe Stowarzyszenie Egzaminatorów Kandydatów na Kierowców i Kierowców złożyło w dniu 2 lutego 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] oraz postanowienia organu I instancji. Skarżący zarzucił wydanemu postanowieniu naruszenie: - art. 31 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że cele statutowe Stowarzyszenia nie uzasadniają dopuszczenia tej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu oraz przyjęcie, że za dopuszczeniem skarżącego do udziału w postępowaniu nie przemawia interes społeczny, - naruszenie przepisu art. 7 i 77 kpa poprzez nie zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w zakresie zbadania celów statutowych skarżącego i istnienia interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem skarżącego do udziału w postępowaniu, - naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 6-9 kpa. W uzasadnieniu skargi Krajowe Stowarzyszenie Egzaminatorów Kandydatów na Kierowców i Kierowców podniosło, iż spełnione zostały wszelkie przesłanki uzasadniające dopuszczenie skarżącego do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Skarżący wskazał, że Krajowe Stowarzyszenie Egzaminatorów Kandydatów na Kierowców i Kierowców należy zaliczyć do organizacji społecznych, jak również podniósł, że postępowanie dotyczy "innej osoby" w rozumieniu art. 31 kpa, tj. osoby egzaminowanej jako jedynej strony postępowania. Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu SKO błędne przyjęcie, że Stowarzyszenie wnosząc o dopuszczenie do udziału wystąpiło w imieniu egzaminatora - nie będącego stroną postępowania, a nie własnym, jak to wynika ze złożonego wniosku. Podniósł ponadto, że przepis art. 31 § 1 kpa nie stanowi, aby organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu musiała działać na rzecz lub w imieniu strony postępowania. W ocenie skarżącego warunkiem wystarczającym jest, aby postępowanie toczyło się w sprawie "innej osoby", który to warunek w przedmiotowej sprawie został spełniony. Krajowe Stowarzyszenie Egzaminatorów Kandydatów na Kierowców i Kierowców zarzuciło rozstrzygnięciu Samorządowego Kolegium Odwoławczego również błędne przyjęcie, że cele statutowe Stowarzyszenia nie uzasadniają dopuszczenia go do udziału w postępowaniu. Podniosło, że rozstrzygnięcie oparte zostało na rozważeniu jedynie niektórych zapisów statutu. Pominięto cele, jakimi jest między innymi działanie na rzecz kształtowania etyki zawodowej, sumiennego i rzetelnego wykonywania obowiązków zawodowych całego środowiska egzaminatorów oraz dbanie o dobre imię i interesy egzaminatorów. Skarżący wskazał, że jego udział w postępowaniu, którego dotyczy wniosek o dopuszczenie do udziału, pozwoli na realizację założonych celów Stowarzyszenia poprzez umożliwienie analizy ewentualnych nieprawidłowości w sposobie przeprowadzenia egzaminu i możliwości późniejszego wykorzystania spostrzeżeń w procesie szkolenia. Skarżący podniósł również, że udział w postępowaniu umożliwi pełniejszą kontrolę postępowania i może nie dopuścić do nieuprawnionych negatywnych ocen pracy egzaminatorów, co jest zgodne z założonym w § 44 ust. 2 Statutu Stowarzyszenia, jakim jest dbanie o dobre imię egzaminatorów. Nietrafny jest więc w ocenie skarżącego pogląd SKO oceniający działanie Stowarzyszenia jedynie w interesie jednego egzaminatora. Skarżący podnosi ponadto, że w rozpatrywanej sprawie spełniona została przesłanka istnienia interesu społecznego. Wskazuje, że udział Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu jest wyrazem dążenia do realizacji celów statutowych oraz racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem, co uznane winno być jako interes społeczny, uzasadniający jego udział w sprawie. Zdaniem Stowarzyszenia organy obu instancji nie dokonały kompleksowego rozpatrzenia sprawy, pomijając w szczególności wskazane w skardze cele statutowe, jak również nie zbadały występowania interesu społecznego przemawiającego za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu, czym naruszyły zasady postępowania administracyjnego, określone w art. 6-9 kpa, art. 77 oraz art. 31 § 1 i art. 107 § 3 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) sąd administracyjny bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną . W przedmiotowej sprawie główny przedmiot rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, czy skarżącemu - Krajowemu Stowarzyszeniu Egzaminatorów Kandydatów na Kierowców i Kierowców przysługuje prawo udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy. Zgodnie z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Ustawodawca posłużył się w tym przypadku koniunkcją, co oznacza, iż dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji społecznej musi być zarówno uzasadnione jej celami statutowymi, jak i przemawiać powinien za takim dopuszczeniem interes społeczny. Brak spełnienia powyższych przesłanek uzasadnia odmowę dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w postępowaniu (por. art. 31 § 2 k.p.a.) W odniesieniu do oceny istnienia uzasadnionego celu statutowego pozwalającego na dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu istotne znaczenie ma jego odniesienie do przedmiotu danego postępowania. Zgodnie z poglądem reprezentowanym w orzecznictwie, jeżeli między celami statutowymi organizacji społecznej, a materialnoprawnym przedmiotem sprawy nie istnieje prawny związek w tym znaczeniu, że cele statutowe tej organizacji mogą mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy, to zachodzi brak interesu statutowego organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym sprawy innej osoby na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 kpa (p. wyrok NSA z dnia 8 maja 2008r., sygn. akt I OSK 743/07). Cele Krajowego Stowarzyszenia Egzaminatorów Kandydatów na Kierowców i Kierowców określone zostały w § 8 statutu Stowarzyszenia i dotyczą one aktywności organizacji na rzecz grupy egzaminatorów. Obejmuje ona w szczególności reprezentowanie egzaminatorów – członków stowarzyszenia (§ 8 ust. 1), wzajemną wymianę informacji z zakresu działalności zawodowej (§ 8 ust. 2), działanie na rzecz kształtowania etyki zawodowej, sumiennego i rzetelnego wykonywania obowiązków zawodowych całego środowiska egzaminatorów (§ 8 ust. 5), reprezentowanie interesów członków Stowarzyszenia i udzielanie im pomocy, w tym szczególnie pomocy prawnej (§ 8 ust 9). Istotą postępowania prowadzonego w przedmiotowej sprawie jest rozstrzygnięcie dotyczące unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy. Zdaniem Sądu należy podzielić stanowisko organu, że stroną tego postępowania nie jest egzaminator. Stanowisko to znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie (p. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2005r., sygn. akt VI SA/Wa 306/05). Również skarżący przyznał tę okoliczność. Jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze udział w postępowaniu organizacji społecznej na prawach strony stanowi wyjątek od zasady, iż mogą w nim uczestniczyć podmioty mające w nim interes prawny i przyznanie uprawnień dodatkowemu podmiotowi ma istotne znaczenie dla tego postępowania. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięciu podlegała będzie indywidualna sprawa dotycząca unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. B, przeprowadzonego przez egzaminatora R. J. w dniu 9 lipca 2009r. o godz. 8.30, w związku z ubieganiem się przez S. W. o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. B, nie zaś kwestie dotyczące środowiska egzaminatorów. Skierować. Słusznie podniósł organ, że w przypadku skierowania egzaminatora na egzamin, o którym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8 ustawy, egzaminator będący w tym postępowaniu stroną może korzystać ze wszelkich uprawnień wynikających z ochrony swojego dobrego imienia, korzystając z pomocy Stowarzyszenia. Z powyższych względów nie zasługuje na uwzględnienie argument Stowarzyszenia o konieczności realizacji celu statutowego w tym postępowaniu. Druga z przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu, określona w art. 31 kpa - istnienie interesu społecznego - jest pojęciem niedookreślonym, który dotyczyć jednak winien znaczących kwestii związanych z funkcjonowaniem państwa i jego organów, który nie może stanowić uzasadnienia dla realizacji celów indywidualnych. Podnoszone argumenty w przedmiotowej sprawie wskazują na zamiar reprezentowania przez Stowarzyszenie interesów egzaminatora, przeprowadzającego egzamin praktyczny w dniu [...]. Należy również wskazać, że udział organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, jej członków lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Warunek ten nie jest spełniony w sytuacji, gdy inicjatywa skarżącego Stowarzyszenia zmierza w gruncie rzeczy do ochrony interesu faktycznego egzaminatora (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008r., sygn. akt II OSK 843/07, LEX 501062). Jak wynika z postanowienia składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2009r. (sygn. akt II GZ 55/09, publikowane w ONSAiWSA z 23 lutego 2010r.) udział organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innego podmiotu, niezależnie od postanowień statutu takiej organizacji winien służyć zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem. Z tych względów Sąd podziela stanowisko organów orzekających, że w sprawie niniejszej, dotyczącej unieważnienia egzaminu na prawo jazdy udział skarżącego Stowarzyszenia nie służy zapewnieniu kontroli społecznej nad tym postępowaniem. Należy mieć także na uwadze, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może powodować naruszenia sfery prywatności innej osoby – strony postępowania administracyjnego. Strony powinny być chronione przed swoistym "wścibstwem" organów takiej organizacji, czy też chęcią wywarcia presji przez bezpodstawne upublicznienie ich sprawy (p. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. CH Beck, W-wa 2009 s. 207-208). Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 31 § 1kpa, art. 7 i 77 kpa oraz art. 6-9 kpa nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).