II SA/Ke 162/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2008 roku sprawy ze skargi A. C. i E. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowanie oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania M. C., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...], orzekającą o wymeldowaniu małoletnich: A. C. i E. C. z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym w K. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego, a nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli przestają one obrazować stan faktyczny. Podstawą prawną do takich działań jest art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z nim jeżeli osoba która opuściła miejsce pobytu stałego nie dokonała wymeldowania z niego, to organ gminy na wniosek strony lub z urzędu wszczyna postępowanie administracyjne i orzeka o jej wymeldowaniu w drodze decyzji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym i administracyjnym, spełnienie warunków określonych w art. 15 ust. 2 następuje wówczas, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego nastąpiło dobrowolnie i trwale. Następnie organ II instancji ustalił, że zebrane w sprawie dowody nie pozostawiają wątpliwości, że A. i E. C. nie zamieszkują w K. przy ulicy [...]. Matka małoletnich – M. C. – zeznała bowiem, że w 2004 lub 2005 r. w lokalu tym został odcięty gaz i prąd i wtedy zabrała dzieci do mieszkania, które już wcześnie sama zajmowała. Z postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 8 marca 2006 r. wynika, że od sierpnia 2005 r. A. i E. C. przybywali w pogotowiu opiekuńczym, a następnie zostali umieszczeni u babci M. C., zamieszkałej w [...], gmina G.. Ponadto z notatki urzędowej sporządzonej w dniu 14 czerwca 2006 r. przez Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w Kielcach wynika, że po zakończeniu w tym dniu eksmisji J. C. (ojca A. i E. C.) z lokalu położonego w K. przy ulicy [...] i oddaniu spornego lokalu pełnomocnikowi wierzycielki M. C., ta ostatnia przybyła na miejsce czynności komornika i zaczęła uprzątać lokal z pozostawionych tam rzeczy ruchomych, nie przedstawiających żadnej wartości rynkowej oraz z pozostawionych tam śmieci. Z notatki tej wynika zdaniem organu, że w czerwcu 2006 r. w przedmiotowym lokalu nie przebywali małoletni A. i E. C., a opisany stan lokalu świadczy o trwałym jego opuszczeniu zarówno przez rodziców, jak i przez dzieci. Aczkolwiek trudno w sprawie mówić o dobrowolnym opuszczeniu przez małoletnich miejsca ich pobytu stałego, to jednak, skoro rodzice A. i E. C. tak pokierowali ich losem, należy uznać to opuszczenie za trwałe i dobrowolne. Organ zauważył również, że przedmiotowy lokal został przez nowych właścicieli wyremontowany i powiększony oraz jest użytkowany w jednej części jako zakład fryzjerski, a w drugiej jako mieszkanie właścicieli. W konkluzji organ uznał, że utrzymywanie zameldowania małoletnich A. i E. C. w przedmiotowym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową przez co należało utrzymać w mocy decyzję rozstrzygającą o ich wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w imieniu małoletnich A. i E. C. ich babcia M. C., ustanowiona ich rodziną zastępczą na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach - Sądu Rodzinnego z dnia 19 czerwca 2006 r., w sprawie III Nsm 470/05. M. C. podniosła, że odwołuje się od krzywdzącej decyzji Wojewody, ponieważ nie został wykonany wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 27 grudnia 2004 r., sygn. Akt VII C 522/02 orzekający o uprawnieniu A. i E. C. do otrzymania lokalu socjalnego. Zwróciła się w związku z tym do Wojewody o udzielenie pomocy w uzyskaniu lokalu mieszkalnego dla małoletnich skarżących. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji nie były w istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy części sporne, a ponadto były wystarczające do jej załatwienia, choć organ II instancji nie ustrzegł się w tym zakresie błędów. Otóż organ administracji II instancji, mimo wyjaśnienie w toku postępowania przed organem I instancji okoliczności i zakresu zmiany numeracji i powierzchni przedmiotowego lokalu, które nastąpiły w toku sprawy, stwierdził w uzasadnieniu swej decyzji, że przedmiotowy lokal został przez nowych właścicieli wyremontowany i powiększony i jest użytkowany w jednej części jako zakład fryzjerski, a w drugiej jako mieszkanie właścicieli. Tymczasem ze znajdujących się w aktach sprawy dowodów, tj. z aktu notarialnego z dnia 30 stycznia 2004 r. o ustanowieniu w budynku położonym w K. przy ulicy [...] odrębnej własności lokali (k. 4-12 akt administracyjnych), z aktu notarialnego z dnia 23 kwietnia 2007 r. o ustanowieniu nowego, powiększonego odrębnego lokalu mieszkalnego położonego na trzeciej kondygnacji tego samego budynku (k. 59-67) oraz z wyjaśnienia poprzedniego właściciela przedmiotowego lokalu T. G. (k. 70) jednoznacznie wynika, że będący przedmiotem sprawy lokal mieszkalny położony na poddaszu, tj, na 3 kondygnacji narożnego domu położonego przy ulicy [...] i [...], w którym zameldowani na pobyt stały byli małoletni skarżący, do stycznia 2004 r. oznaczony był numerem 20 i miał 51, 68 m² powierzchni użytkowej, przy czym oznaczenie takie w ewidencji ludności nie zostało zmienione do daty zaskarżonej decyzji. Następnie natomiast, w wyniku dokonanej inwentaryzacji i wyodrębnienia własności lokali, numer tego lokalu został zmieniony na 19, a w kwietniu 2007 r. w wyniku jego przerobienia i wyodrębnienia na nowo został powiększony do powierzchni użytkowej 103,57 m², przy czym w dalszym ciągu był położony w całości na trzeciej kondygnacji i oznaczony numerem 19 w budynku przy ulicy [...]. Zakład fryzjerski, o jakim mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie był nigdy i nie jest częścią przedmiotowego lokalu, ponieważ jest położony w lokalu znajdującym się w piwnicy od strony ulicy [...], który po tej samej inwentaryzacji oraz zmianie numeracji został oznaczony numerem 20. Ponieważ oznaczenie przedmiotowego lokalu położonego na III kondygnacji budynku przy ulicy [...], jako lokalu numer 20, mimo opisanej wyżej zmiany nie zostało w ewidencji ludności skorygowane do daty zaskarżonej decyzji, zasadne było oznaczenie lokalu objętego wnioskiem i zawiadomieniem o wszczęciu postępowania - numerem 20. Zasadne było również oznaczenie tym numerem lokalu mieszkalnego, objętego zaskarżoną decyzją i utrzymaną nią w mocy decyzją organu I instancji. Wskazane wyżej uchybienie popełnione przez organ II instancji, nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ zaskarżona decyzja, mimo błędnego w tej części uzasadnienia, dotyczyła w istocie lokalu, w którym byli zameldowani na pobyt stały A. i E. C., a nie lokalu w którym mieści się zakład fryzjerski. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy zaakceptować zaprezentowaną w niej wykładnię przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności (tekst jednolity - Dz. U. Nr 139/2006 poz. 993 ze zmianami). Zgodnie z art. 1 ust. 2 tej ustawy, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Według art. 15 ust. 2 tej ustawy w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz.U. 06, Nr 144, poz.1043) , organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Analiza cytowanych przepisów wskazuje, że tak jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu). Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności, jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu. Przez opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. W toku przeprowadzonego w sprawie dokładnego postępowania wyjaśniającego bezspornie ustalono, że małoletni A. i E. C. od co najmniej 2005 r. nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu. W skardze brak zarzutów, czy nawet twierdzeń podważających takie ustalenie. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 sierpnia 2000 r., V S.A. 108/00, LEX nr 49954), przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Z wyroku NSA z dnia 6 października 2006 r., II OSK 65/05, LEX 188693 wynika natomiast, że opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Tym bardziej więc za dobrowolne opuszczenie lokalu o jakim mowa w cytowanym przepisie należy uznać opuszczenie lokalu przez osobę, co do której zapadł wyrok eksmisyjny, jeszcze przed jego wykonaniem. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z dołączonego do akt sprawy prawomocnego wyroku eksmisyjnego z dnia 27 grudnia 2004 r. wydanego w sprawie VII C 522/02 Sądu Rejonowego w Kielcach Wydział VII Cywilny wynika, że już w 2004 r. orzeczone zostało usunięcie obojga skarżących, a także ich rodziców, z lokalu mieszkalnego numer [...] położonego w K. na rogu ulicy [...] i [...]. W sytuacji gdy zapadły wcześniej, w dniu 20 grudnia 2001 r. wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach, sygn. akt I C 1918/98 orzekający eksmisję J. C. z mieszkania położonego w K. przy ulicy [...], został przymusowo wykonany w dniu 14 czerwca 2006 r., nie może być wątpliwości, że opuszczenie tego lokalu przez skarżących, które nastąpiło po wydaniu wyroku nakazującego ich usunięcie z przedmiotowego lokalu, a przed wykonaną przez komornika sądowego eksmisję J. C., było spowodowane grożącą eksmisją. Dlatego opuszczenie lokalu przez skarżących wspólnie z matką należy uznać za zdarzenie wyczerpujące przesłankę warunkującą wymeldowanie z pobytu stałego, o jakiej mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Ponadto należy zauważyć, że ani skarżący, ani też nikt działający w ich imieniu nie skorzystał we właściwym czasie z żadnych środków prawnych umożliwiających powrót do przedmiotowego lokalu, co świadczy zarówno o trwałości, jak i dobrowolności opuszczenia tego lokalu. Odnosząc się natomiast do stwierdzeń zawartych w skardze (gdyż żadnych zarzutów ona nie zawiera) należy wyjaśnić, że w toku postępowania administracyjnego dotyczącego obowiązku meldunkowego, nie może dojść do jakichkolwiek rozstrzygnięć odnośnie realizacji orzeczonego w wyroku eksmisyjnym uprawnienia do otrzymaniu lokalu socjalnego. Ewentualne nie zrealizowanie tego uprawnienia nie ma również żadnego wpływu na możliwość wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. O wymeldowaniu przesądzają bowiem wskazane wyżej przesłanki, które w niniejszej sprawie zostały spełnione. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego jest natomiast realizowany w trybie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j. Dz. U. Nr 31/05 poz. 266 ze zm.). Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.