II SA/Ke 173/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lutego 2019 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Decyzją z dnia 6 lutego 2019 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Wójta Gminy O. z dnia 29 listopada 2018 r., znak: [...] odmawiającej w pkt 1 przyznania świadczenia wychowawczego wnioskowanego na dziecko: N. P. na okres od 1.10.2018 r. do 30.09.2019 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium przedstawiło następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Organ I instancji odmówił przyznania M. P. prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko i jednocześnie przyznał wnioskowane świadczenie wychowawcze na drugie oraz trzecie dziecko w wysokości po 500 zł miesięcznie na okres od 1.10.2018 r. do 30.09.2019 r. W odwołaniu od decyzji z dnia 29.11.2018 r. M. P. zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Kpa poprzez brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego i jednoczesny brak uzasadnienia faktycznego tj. nieodniesienie się do okoliczności istnienia strat w prowadzonym wspólnie z mężem gospodarstwie rolnym w 2017 r. jak również nieuwzględnienie całościowo sytuacji dochodowej i rodzinnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie, powołało się na art. 5 ust. 3 i 4, art. 2 pkt 1, 2 i 4, art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U.z 2018. poz. 2134), zwanej dalej jako ustawa, oraz art. 3 pkt 1 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017r. poz. 1952), jak również obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 21.09.2018r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2017r., z którego wynika że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wyniósł w 2017r. 3.399,00 zł (tj. 283,25 zł miesięcznie). W konsekwencji za prawidłowe uznano stanowisko organu I instancji o zaliczeniu do dochodu rodziny wnioskodawczyni dochodu z gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 18,3730 ha przeliczeniowych w wysokości 62.449,83 zł. Miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny wyniósł 5.204,15 zł, a tym samym, w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę 1.040,83 zł, która przekracza kryterium dochodowe na osobę wynoszące 800 zł, uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Ustosunkowując się do zarzutów strony odwołującej organ stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ I instancji ustalając dochód rodziny z gospodarstwa rolnego, prawidłowo nie uwzględnił strat poniesionych w tym gospodarstwie, w oparciu o protokoły z szacowania strat. Zdaniem SKO, przepis art. 7 ust. 5 ustawy określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, co oznacza, że dochód ten jest wyliczony jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem liczby hektarów przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Z tego względu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz, czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Powołując się na poglądy wyrażone w przywołanych przez organ wyrokach Kolegium uznało, że o włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego nie przesądza rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła M. P., kwestionując decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lutego 2019 r. jak również poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i domagając się ich uchylenia, a także zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu: - naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 11 i art. 107 § 3 Kpa poprzez nieustosunkowanie się organu do zarzutów odwołania oraz dowolność w wydaniu zaskarżonej decyzji poprzez dokonanie niedostatecznej i niepełnej oceny materiału dowodowego i nie przeprowadzenie dowodów z wszystkich załączonych przez stronę dokumentów. W ocenie skarżącej, organ nie nadał odpowiedniej wagi podnoszonym przez nią okolicznościom i nie uwzględnił wysokości strat poniesionych w gospodarstwie rolnym w 2017 r., które potwierdzają załączone protokoły: nr 8/2017 (dotyczący środków trwałych) i nr 926/2017 (dotyczący produkcji roślinnej) Komisji Szacowania Strat powołanej przy Urzędzie Gminy O . W 2017 r. straty w gospodarstwie sięgały rzędu 112855,19 zł, co stanowi ok. 62,80% jeżeli chodzi o obniżenie dochodów z produkcji roślinnej, oraz 18738,35 zł jeżeli idzie o straty w środkach trwałych gospodarstwa, czego organ nie zauważa. Skarżąca powołując się na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 250/2008 stwierdziła, że obniżenie dochodu powinno być uznane jako podstawa do ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Ponadto zarzuciła organom naruszenie art. 8 Kpa poprzez złamanie ogólnej zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Zasadniczą kwestią sporną w sprawie był sposób ustalenia dochodu rodziny z tytułu gospodarstwa rolnego, pozwalający na ocenę, czy doszło do przekroczenia kryterium dochodowego w wysokości 800zł - w przeliczeniu na osobę w rodzinie, przewidzianego w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, decydującego o możliwości przyznania pomocy na pierwsze dziecko. Organy przyjęły, że dochód z gospodarstwa rolnego o łącznej pow. 18,3730 ha przeliczeniowych wynosi 62.449,83 zł, czyli miesięcznie pięcioosobowa rodzina osiąga dochód w kwocie 5.204,15 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.040,83 zł. Natomiast w ocenie skarżącej, dochód ten został błędnie ustalony, albowiem przy jego obliczeniu nie uwzględniono strat jakie wystąpiły w 2017 r., a które znajdują potwierdzenie w załączonej do akt dokumentacji w postaci protokołów strat Komisji Szacowania Strat powołanej przy Urzędzie Gminy w O . Stanowisko prezentowane przez skarżącą nie zasługuje na uwzględnienie. Prawną zasadę ustalania dochodu rolników przewidziano w art. 7 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2017 r. poz. 1892 oraz z 2018 r. poz. 1588 i 1669). Organy w niniejszym przypadku dokonały wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego stosownie do tej reguły. Bezspornym bowiem było, że w skład majątku skarżącej wchodzi gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 18,3730 ha, zaś zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do którego wprost odsyła art. 2 pkt 1 ustawy, za dochód rodziny uważa się sumę dochodów członków rodziny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przepis art. 7 ust. 5 ustawy należy wykładać w ten sposób, że określony w nim szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego uwzględnia się niezależnie od tego, czy gospodarstwo to jest faktycznie użytkowane. Samo bowiem posiadanie gospodarstwa rolnego powoduje, że organ wydający decyzję w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, obliczając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, powinien uwzględnić fakt posiadania gospodarstwa rolnego, stosując wyliczenie przewidziane w art. 7 ust. 5 ustawy. Ustawodawca przyjął tu zatem fikcję prawną, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie. Z tego względu nie mają wpływu na wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego straty jakie zostały w nim poniesione i przyczyny tych strat. Analizowany przepis nie stanowi o dochodzie faktycznie osiąganym z działalności rolniczej lecz zawiera założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego w nim wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Uznanie, iż powyższy przepis zawiera regulację o charakterze zasady przesądza o tym, że wszelkie przewidziane w przepisach prawa odstępstwa od metody obliczania dochodu w sposób określony w art. 7 ust. 5 ustawy mają charakter wyjątku i jako takie powinny być interpretowane ściśle (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 kwietnia 2013r., sygn. II SA/Bd 233/13). Tego rodzaju wyjątkiem jest regulacja zawarta w art. 7 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie powołuje się na żaden z wymienionych wyżej przypadków. Z powyższych względów brak było podstaw do nieuwzględnienia w ramach dochodu rodziny skarżącej za 2017 rok dochodu z gospodarstwa rolnego, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W konsekwencji organy prawidłowo ustaliły dochód w rodzinie w przeliczeniu na osobę i uznały że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego wynoszącego 800 zł uzasadniającego przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.