II SA/Ke 193/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Izabela Suchenia, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2009r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], znak: [...], wydaną z upoważnienia Wójta przez p.o. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, odmówiono przyznania T. W. świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, wnioskowanego na A. J. W. W podstawie prawnej powołano art. 104, art. 108 k.p.a. oraz art. 5 i 17 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że powodem odmowy przyznania zasiłku rodzinnego jest kolejne przekroczenie kryterium dochodowego, to jest kwoty 583 zł, uprawniającego do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Powołano się przy tym na zaświadczenie Urzędu Skarbowego z dnia 07.07.2008r., z którego wynika, iż dochód uzyskany przez A. W. wyniósł 14.339,04 zł brutto. Kwotę tą pomniejszono następnie o należny podatek (607 zł) oraz ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku (obliczone w wysokości 1.290,57 zł dla celów świadczeń rodzinnych), co dało 12.441,47 zł. Po doliczeniu dochodu nieopodatkowanego w kwocie 2.442 zł organ stwierdził, iż dwuosobowa rodzina T. W. osiągnęła w 2007r. dochód w wysokości 14.883,47 zł, co w wymiarze miesięcznym dało kwotę 1.240,29 zł (14.883,47 / 12 = 1240,29 zł), wynosząc w konsekwencji 620,14 zł na osobę miesięcznie (1.240,29 zł / 2 = 620,14). Jakkolwiek zaistniałe w rodzinie wnioskodawczyni przekroczenie kryterium dochodowego jest mniejsze od najniższego zasiłku rodzinnego, to w poprzednim okresie zasiłkowym 2007/2008 T. W. otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na córkę, pomimo iż miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę przekraczał wówczas kryterium dochodowe wynosząc 600,45 zł. Z tego też względu w opinii organu pomocy społecznej na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania przepis art. 5 ust. 3 cyt. ustawy. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła T. W., oświadczając, że dochód przypadający na osobę w jej rodzinie wyniósł 621,64 zł, nie przekraczając przy tym wysokości kryterium dochodowego, powiększonego o kwotę najniższego zasiłku rodzinnego. Natomiast zaskarżone rozstrzygnięcie uważa za krzywdzące. Decyzją z dnia [...], znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy w/w decyzję – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., podzielając w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji. Organ II instancji, ustalając dochód rodziny, przytoczył również art. 3 pkt 2 ustawy, art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17.10.2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 223, poz. 1456) oraz art. 5 ust. 8 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 2.01.2009, wprowadzonym art. 1 pkt 1 b cyt. wyżej ustawy z dnia 17.10.2008r., jak również obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22.09.2008r w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2007r. (M. P. z 2008r. nr 72, poz. 656). Ustosunkowując się do twierdzeń zawartych w odwołaniu podniesiono, iż z dochodu z gospodarstwa rolnego nie podlegają odliczeniu obowiązkowe składki na ubezpieczenie społeczne rolników, a obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości odliczenia od dochodów rodziny wydatków na mieszkanie. Ponadto na gruncie niniejszej sprawy nie zachodzi żaden z przypadków przewidzianych w art. 3 ust. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kiedy można odliczyć od dochodu rodziny dochód utracony. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję organu odwoławczego wniosła T. W., domagając się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. Zdaniem skarżącej wyliczony przez organ dochód roczny z gospodarstwa rolnego został znacznie zawyżony, jako że uzyskuje z gospodarstwa jedynie niewielką ilość warzyw i ziemniaków. Natomiast rezygnując z pracy, praktycznie przez całą dobę sprawuje opiekę nad niepełnosprawną córką A.. Strona podniosła, że po odliczeniu obowiązkowej składki na ubezpieczenie rolnicze, opłat za prąd, telefon, opał, posiadany dochód – jakim jest renta rodzinna otrzymywana przez córkę – zmniejsza się o połowę w stosunku do ustalonego przez organ administracji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji organu I lub II instancji. Na wstępie należy odnieść się do zarzutów skierowanych przez skarżącą w stosunku do obliczeń dotyczących jej dochodu z gospodarstwa rolnego, dokonanych przez organy administracji publicznej. Dopiero bowiem w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny można przeprowadzić kontrolę zaskarżonej decyzji pod kątem zasadności merytorycznej. Mając na względzie powyższe wskazać trzeba, iż organy orzekające – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. – podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a. Podkreślenia wymaga, iż wielkość dochodu z gospodarstwa rolnego została ustalona stosownie do art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 02.01.2009r., wprowadzonym art. 1 pkt 1 b ustawy z dnia 17.10.2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 223, poz. 1456). Zgodnie z tym przepisem, w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu, ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15.11.1984r o podatku rolnym (Dz. U. z 2006r. nr 136, poz. 969). Jak wynika z kolei z treści obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22.09.2008r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2007r. (M. P. z 2008r. nr 72, poz. 656), dochód ten wyniósł 2.220 zł. Natomiast wielkość gospodarstwa rolnego skarżącej – to jest 1,10 ha przeliczeniowego – wynika z decyzji Wójta Gminy z dnia 14.02.2007r. w sprawie wymiaru podatku rolnego dla T. W. na rok 2007 (k. 1 akt administracyjnych). Tym samym organy administracji publicznej prawidłowo przyjęły, iż z przedmiotowego gospodarstwa rolnego skarżąca uzyskała w 2007r. dochód wynoszący 2.442 zł (2.220 zł x 1,10 ha przeliczeniowego). Podkreślenia wymaga, co słusznie zauważył organ II instancji, iż dochód z gospodarstwa rolnego nie podlega opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zatem odliczeniu od niego nie podlegają obowiązkowe składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Ponadto na gruncie rozpoznawanej sprawy nie zachodzi sytuacja określona w art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, kiedy do powierzchni gospodarstwa rolnego nie wlicza się powierzchni oddanej w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną, bądź gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Oceniając prawidłowość wyliczenia dochodu rodziny wnioskodawczyni wskazać również trzeba, iż z zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych (k. 4 – 3), wynika, że uzyskany w 2007r. przez T. W. i A. W. dochód wyniósł brutto 14.339,04 zł. Dochód ten, pomniejszony o należny podatek w wysokości 607 zł oraz o składki na ubezpieczenie zdrowotne, obliczone według wzoru zawartego w § 15 ust. 2 rozporządzenia z dnia 02.06.2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005r. nr 105, poz. 881 ze zm.), to jest o kwotę 1.290,57 zł, wyniósł netto 12.441,47 zł. Po zsumowaniu z dochodem z gospodarstwa rolnego uzyskano kwotę 14.883,47zł (12.441,47 zł + 2.442 zł), która po podzieleniu przez 12 (miesięcy) daje średni miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni 1.240,29 zł – czyli na jednego członka rodziny przypada 620,14 zł, co zostało prawidłowo ustalone w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów skargi podnieść należy, iż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości odliczenia od dochodów rodziny wydatków na mieszkanie, stanowiąc jedynie, że można odliczyć od dochodu rodziny taki dochód, który został utracony. Oznacza to, zgodnie z art. 3 ust. 23 tej ustawy, utratę dochodu spowodowaną: uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, b) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, c) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Stwierdzić trzeba, iż na gruncie rozpoznawanej sprawy nie zachodzi żadna z w/w przesłanek. Z tego też względu prawidłowo ustalony przez organy dochód rodziny T. W., uzyskany w 2007r., nie może zostać zmniejszony. Przechodząc do oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem materialnym wskazać trzeba, iż stosownie do art. 17 ust. 1 cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25.02.1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu nie- pełnosprawności. Z kolei stosownie do art. 17 ust. 2 cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy (czyli 583 zł). Przepisy art. 5 ust. 3-10 stosuje się odpowiednio (zdanie drugie art. 17 ust. 2). W świetle prawidłowych ustaleń faktycznych, poczynionych w toku postępowania administracyjnego, nie może budzić wątpliwości, iż w 2007r. – wobec uzyskania w rodzinie T. W. średniego miesięcznego dochodu na jednego członka rodziny w kwocie 620,14 zł – zostało przekroczone kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczeń rodzinnych, to jest 583 zł. W tym miejscu podnieść należy, że zgodnie z art. 5 ust. 3 cyt. ustawy, w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przypadającemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny (a zatem i świadczenie pielęgnacyjne – zdanie drugie art. 17 ust. 2) przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Mając na względzie powyższe wskazać trzeba, iż na gruncie rozpoznawanej sprawy przekroczenie kryterium dochodowego w 2007r. stanowi przekroczenie kryterium dochodowego w kolejnym roku kalendarzowym. Wynika to z faktu, iż dochód rodziny T. W. z poprzedniego okresu obliczeniowego, czyli z 2006r., przekraczał ustalone kryterium dochodowe, wynosząc w przeliczeniu na osobę 600,45 zł. Różnica była jednakże mniejsza od najniższego zasiłku rodzinnego, wobec czego organ I instancji przyznał T. W. świadczenie pielęgnacyjne na córkę w poprzednim okresie zasiłkowym. Okoliczność ta została przyznana przez skarżącą w odwołaniu. Natomiast obecne, kolejne już przekroczenie – za 2007r. – w świetle cyt. wyżej art. 5 ust. 3 zdanie drugie ustawy wyklucza możliwość ponownego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego też powodu podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż dochód za 2007r. przekracza kryterium dochodowe o kwotę mniejszą od najniższego zasiłku rodzinnego, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Tym samym organ I instancji – odmawiając T. W. przyznania świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem – orzekł prawidłowo, a organ odwoławczy zasadnie utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.