II SA/Ke 195/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Marta Bieniek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 maja 2014r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody z dnia 11 grudnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno- technicznej zameldowania na pobyt stały I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 11 grudnia 2013r. znak: [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania S. S., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 10 października 2013r. znak: [...] orzekającą o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały S. S. w lokalu położonym w K. przy ul. S. 5. Organ odwoławczy za prawidłowe uznał stanowisko organu I instancji modyfikujące przedmiot postępowania wszczętego na wniosek Z. M. o wymeldowanie ze spornego lokalu brata S. . na uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania. Jak ustaliły oba organy administracji, z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w sprawie wynika, że zameldowanie nastąpiło w dniu 3 czerwca 1996r. Na podstawie zeznań świadków: E. L., B. K. i K. M., wyjaśnień Z. S. (ojca) i Z. M. ustalono, że S. S. opuścił lokal około 30 lat temu tj. przed datą zameldowania pod tym adresem. W tej sytuacji, zdaniem Wojewody, anulowanie czynności zameldowania dokonanej wadliwie tj. bez spełnienia przesłanki koniecznej do tej czynności, a mianowicie przebywania pod określonym adresem z zamiarem stałego zamieszkiwania, jest zgodne z prawem i odpowiada regulacji wynikającej z przepisu art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jak wskazano w uzasadnieniu, zgodnie z tym przepisem organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Skargę na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 11.12.1013r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach S. S., domagając się jej uchylenia. Podjętemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił, że jest ono niezgodne ze stanem faktycznym, stronnicze, wybiórcze i narusza prawo. Zdaniem autora skargi, organ przyjął fałszywe przesłanki uznając, iż nie mieszkał w spornym lokalu, skoro jego matka, będąca właścicielem tego lokalu zameldowała go pod wskazanym adresem, jak również potwierdziła fakt przebywania w tym lokalu. Skarżący podważa ustalenia organu dokonane na podstawie zeznań świadków, którzy wynajmują lokale na terenie spornej posesji oraz wyjaśnień schorowanego ojca, poruszającego się na wózku lub balkoniku, dotkniętego demencja starczą. Twierdzi, że miejsce zameldowania stanowi dla niego centrum życiowe, gdzie spożywa posiłki, przyjmuje korespondencję, posiada swoją odzież i meble. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), dalej zwana p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 149, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej jako ustawa, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle tej regulacji, badając zasadność wniosku o wymeldowanie ustalenia wymaga, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym - w myśl utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu - przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969). Z takim żądaniem o wymeldowanie z pobytu stałego S. S. zwróciła się do organu I instancji Z. M., we wniosku z dnia 25 lipca 2013r. Zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2013r. Prezydent Miasta K. na podstawie art. 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. , poz. 267 ze zm.) wszczął na wniosek Z. M. postępowanie w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 61 § 1 kpa, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Takie określenie dwóch różnych form wszczęcia postępowania oznacza, że jeżeli postępowanie administracyjne zostało wszczęte poprzez złożenie wniosku (art. 61 § 3 kpa), to taki charakter powinno mieć do końca, chyba, że strona która zainicjowała postępowanie dokona zmiany swojego żądania. Jeżeli natomiast w toku postępowania organ dochodzi do przekonania, że żądania strony nie można rozstrzygnąć bez jednoczesnego wszczęcia innego postępowania z urzędu, winien dać temu wyraz i zawiadomić wszystkie zainteresowane osoby w oparciu o przepis art. 61 § 4 kpa. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że zachowanie ciągłości trybu, w jakim wszczęte zostało postępowanie ma niezwykle istotne znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości wydanej decyzji. Treść wniosku zakreśla bowiem granice postępowania administracyjnego zainicjowanego w określonym trybie. W postępowaniu wszczętym na wniosek, to sama strona zakreśla granice rozpoznawanej sprawy, a rozstrzygnięcie organu musi odnosić się wprost do jej żądania i nie może zawierać orzeczenia w przedmiocie, co do którego strona wniosku nie złożyła. W postępowaniu wszczętym z urzędu, granice rozpoznawanej sprawy określa natomiast organ administracji, a rozstrzygnięcie jakie wydaje dotyczy przedmiotu, który objął postępowaniem, realizując w ten sposób kompetencje przyznane organom administracji publicznej na podstawie przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie Prezydent Miasta K., mimo że z sentencji decyzji z dnia 10 października 2013r. wynika, że postępowanie wszczęte zostało na wniosek Z. M., nie uwzględnił żądania wnioskodawczyni o wymeldowanie S. S. z miejsca pobytu stałego, lecz orzekł w zakresie wnioskiem nie objętym tj. o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały S. S. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. S. 5 w K. Należy zatem zauważyć, że o ile w toku postępowania wskutek dokonanych ustaleń, organ uznał za celowe, aby zmienić przedmiot postępowania, to winien dać temu wyraz poprzez wszczęcie w tym zakresie postępowania administracyjnego z urzędu i zawiadomienie wszystkich osób będących stronami w sprawie, zgodnie z art. 61 § 1 i § 4 kpa. Orzekanie poza zakres objęty żądaniem wnioskodawczyni nastąpiło więc z naruszeniem powołanych wyżej przepisów. Wymaga również podkreślenia oczywista sprzeczność pomiędzy powołaną w decyzji Prezydenta Miasta K. podstawą prawną (art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych), a rozstrzygnięciem, odpowiadającym regulacji zawartej w art. 47 ust. 2 cyt. ustawy. W tych okolicznościach zmiana przez organ II instancji przepisów podstawy prawnej rozstrzygnięcia i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji narusza art. 138 1 pkt 1 kpa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni poczynione w uzasadnieniu przez Sąd rozważania. W szczególności zmiana przedmiotu postępowania obliguje organ do dokładnego wyjaśnienia kwestii związanych z zameldowaniem skarżącego, w tym okoliczności dotyczących potwierdzenia, że osoba dokonująca czynności zameldowania pod wskazanym adresem przebywa. Dopiero całość zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwoli organowi na właściwą jego ocenę i uznanie czy zachodzą w sprawie przesłanki przewidziane art. 47 ust. 2 ustawy, niezbędne do uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącego na pobyt stały z lokalu położonego w K. przy ul. S. 5. Wymienione wyżej naruszenia prawa procesowego, jako że miały istotny wpływ na wynik sprawy, spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponieważ uchybienia te dotyczą także rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, Sąd uznał za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy uchylenie także, w oparciu o art. 135 p.p.s.a., decyzji organu pierwszej instancji z dnia 10 października 2013r. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 p.p.s.a.