II SA/Ke 195/25

WyrokWSA w Kielcach2025-06-18

Skład orzekający: Beata Ziomek, Agnieszka Banach, Jacek Kuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego, gdy jeden ze współwłaścicieli nieruchomości nie wyraża zgody na legalizację, a toczy się postępowanie sądowe dotyczące uregulowania stanu własności i uzyskania zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, organ nadzoru budowlanego może wydać nakaz rozbiórki?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji powinny umożliwić skarżącej legalizację samowolnej rozbudowy, biorąc pod uwagę jej działania prawne zmierzające do uzyskania tytułu do dysponowania nieruchomością oraz zgodę pozostałych współwłaścicieli. Nakaz rozbiórki powinien być ostatecznością, a organy nie podjęły wszelkich działań zmierzających do umożliwienia legalizacji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku mieszkalnego o pomieszczenie kuchni. Inwestorka, J. S., wykonała rozbudowę bez pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę, uznając, że nie zostały spełnione obowiązki legalizacyjne, w tym brak zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości na dysponowanie nią na cele budowlane. Skarżąca podniosła, że toczy się postępowanie sądowe dotyczące uregulowania stanu własności i uzyskania zgody, a jeden ze współwłaścicieli nie sprzeciwia się legalizacji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji i zasądził od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz J. S. kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 20 stycznia 2025 r. znak: WOA.7721.131.2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz J. S. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Ke 195/25 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 20 stycznia 2025 r. znak: WINB-WOA.7721.131.2.2024 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (dalej też jako "ŚWINB"), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Skarżysku - Kamiennej (dalej "PINB") z 22 listopada 2024 r. znak: NB.5140.4.2.2024, nakazującą J. S. rozbiórkę samowolnie zrealizowanej rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego o pomieszczenie kuchni o wymiarach ok. 4,37 x 2,44 m, usytuowanego na działce w miejscowości G. [...] nr ewid. [...], gm. B. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia ŚWINB wskazał, że w wyniku interwencji W. O. PINB 20 sierpnia 2020 r. przeprowadził kontrolę na ww. działce. Podczas kontroli ustalono m.in., że w centralnej części działki znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, do którego od strony południowo-zachodniej dobudowano pomieszczenie o wymiarach: ok. 4,37 x 2,44 m zawierające kuchnię. Istniejący budynek jest parterowy, murowany, przykryty dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej z pokryciem z blachy dachówkowej. Dobudowane pomieszczenie kuchni ma konstrukcję murowaną, z siporeksu grubości 12 cm i ocieplone styropianem grubości 8 cm. Nad dobudowaną kuchnią wykonano dach jednospadowy, kryty blachą dachówkową. Dach budynku mieszkalnego i dobudowy jest połączony i wykonane jest orynnowanie, wody opadowe odprowadzane są na teren działki własnej. Działka posiada ogrodzenie. J. S. oświadczyła, że jest inwestorką robót, które wykonała w dp17 r. i nie ma żadnych dokumentów na okoliczność zrealizowanej rozbudowy. Oprócz niej współwłaścicielami budynku są J. L. i W. O. W wyniku wszczęcia postępowania w sprawie samowolnie zrealizowanej rozbudowy ww. budynku PINB postanowieniem z 4 września 2020 r., wydanym w trybie art. 48 ust. 2 i 3, oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), zwanej dalej "Prawo budowlane", "P.b.", nakazał wstrzymanie robót budowlanych przy samowolnej rozbudowie istniejącego budynku mieszkalnego o pomieszczenie kuchni o wymiarach ok. 4,37 x 2,44 m, usytuowanego na działce w miejscowości G. [...] gm. B., wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Jednocześnie organ na podstawie art. 48 ust. 3 P.b. nałożył na J. S. obowiązek przedłożenia w PINB w terminie do 31 maja 2021 r.: zaświadczenia Wójta Gminy B. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi wymaganymi przepisami dokumentami oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. PINB na wniosek J. S. przedłużył termin do dostarczenia ww. dokumentów z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, a następnie pismem z 20 września 2023 r. wezwał stronę do wykonania obowiązków określonych w postanowieniu z 4 września 2020 r. J. S. przy piśmie z 27 marca 2024 r. przedłożyła organowi decyzję Wójta Gminy B. z 18 listopada 2021 r. znak: PNO.6730.26.21 ustalajaca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji wraz z inwentaryzacją i ocena techniczną. Pismem z 15 kwietnia 2024 r. skierowanym do PINB W. O. oświadczyła, że nie wyraża zgody na zalegalizowanie wykonanych robót budowlanych. Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego PINB wydał decyzję z 22 listopada 2024 r. znak: NB.5140.4.2.2024, od której odwołanie wniosła J. S. Ww. na etapie postępowania odwoławczego przedłożyła odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej z 20 września 2019 r. sygn. akt I Ns [...] stwierdzającego, że spadek po T. L. i B. L. nabyli po 1/3 J. S., W. O. i J. L., a także pisemną zgodę J. L. na rozbudowę domu. Złożyła również skierowany do Sądu Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej wniosek o uwłaszczenie w trybie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1071 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych jej rodziców T. i B. L., celem uregulowania spornej nieruchomości. ŚWINB postanowieniem z 20 stycznia 2025 r. znak: WOA.7721.131.2024 odmówił zawieszenia postępowania na wniosek odwołującej się J. S. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym ŚWINB stwierdził, że skarżąca dokonała samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego bez uzyskania pozwolenia na budowę. Z uwagi na datę wszczęcia postępowania tj. 25 czerwca 2020 r. zastosowanie w sprawie znajdują przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r. Rozbudowa budynku mieszkalnego o pomieszczenie kuchni jest budową w rozumieniu art. 3 pkt 5 P.b. w związku z tym postępowanie toczy się według procedury przewidzianej w art. 48 Pb. Zgodnie z art. 48 ust. 4 P.b., w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków o których mowa w art. 48 ust. 3 P.b., organ stosuje art. 48 ust. 1 czyli nakaz rozbiórki obiektu. J. S. mimo złożonego przez nią oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie wykazała, aby zgodę na zalegalizowanie samowolnie wykonanej budowy wyrazili wszyscy współwłaściciele nieruchomości położonej w miejscowości G. [...] gm. B. Powołując się na przepisy ustawy Prawo budowlane oraz wydane na ich podstawie orzecznictwo Naczelnego Sądu i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych ŚWINB uznał, że zakwestionowanie oświadczenia inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez współwłaścicieli nieruchomości wyklucza możliwość legalizacji tej samowoli. Podsumowując organ stwierdził, że nie przedłożenie zgodnego z prawdą oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane oznacza, że nie zostały wykonane wszystkie obowiązki nałożone postanowieniem z 4 września 2020 r. w określonym terminie, a w konsekwencji organ I instancji zasadnie orzekł nakaz rozbiórki przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalnego na tej działce. Postanowieniem z 11 kwietnia 2025 r. znak: WOA.7724.23.2025 ŚWINB wstrzymał w całości wykonanie decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego z dnia 20.01.2025 r. znak: WOA.7721.131.2024. Skargę na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z 20 stycznia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła J. S., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego. Zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 48 ust. 1, 2, 3 i 4 P.b koncentrują się na uznaniu, że brak zgody W. O. nie jest przeszkodą do legalizacji, albowiem ww. nie posiada żadnego tytułu prawnego do spornej nieruchomości, a od 9 lat nie jest nawet jej użytkownikiem, nadto brak zgody może być usunięty przez sąd powszechny w postepowaniu o upoważnienie J. S. i J. L. do złożenia w imieniu W. O. oświadczenia o wyrażeniu zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane i takie postepowanie toczy się przed Sądem Rejonowym w Skarżysku-Kamiennej Wydział I Cywilny, sygn. akt I Ns [...]. Naruszenia przepisów prawa procesowego strona skarżąca upatruje w braku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wybiórczą ocenę materiału dowodowego poprzez brak zobowiązania W. O. do złożenia wyjaśnień, czy złożone przez nią pismo z 15.04.2024 r. wskazujące, że nie wyraża zgody na zalegalizowanie robót wykonanych przez skarżącą jest tożsame z zaprzeczeniem wyrażenia zgody skarżącej na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. Nie uwzględnienie okoliczności, że dokonanie rozbiórki doprowadzi do powstania znacznych zniszczeń w pierwotnej konstrukcji budynku i przywrócenie go do stanu pierwotnego będzie wymagało wykonania wielu prac budowlanych i poniesienia znacznych nakładów finansowych przez skarżącą. Zdaniem skarżącej naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polega na jego niezastosowaniu w sytuacji, gdy toczące się przed Sądem Rejonowym w Skarżysku-Kamiennej postępowanie w sprawie I Ns [...] a także I Ns [...] ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i do ich prawomocnego zakończenia niniejsze postępowanie powinno podlegać zawieszeniu. W uzasadnieniu skargi jej autorka rozwinęła podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Na rozprawie 18 czerwca 2025 r. pełnomocnik skarżącej poparła skargę i złożyła odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej sygn. akt I Ns [...] stwierdzające, że B. i T. małżonkowie L. stali się z mocy prawa z dniem 4 listopada 1971 r. współwłaścicielami na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej nieruchomości położonej w miejscowości G. [...] gmina B. (tj. m.in. działki nr [...], na której znajduje się sporna rozbudowa budynku mieszkalnego). Dodatkowo pełnomocnik podniosła, że bez tego postanowienia nie było możliwe uzyskanie zgody w Sądzie Cywilnym na złożenie oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. Oświadczyła, że W. O. nie oponowała temu wnioskowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.). Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 p.p.s.a., stanowiąc, że sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym na datę przed 18 września 2020 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm., dalej "Prawo budowlane" i "P.b."). Stosownie bowiem do art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 471 ze zm.), do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 (tj. ustawą Prawo budowlane), wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed 19.09.2020 r.), przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że postępowanie zostało wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z 13 lutego 2020 r., co nastąpiło w dniu 25 czerwca 2020 r. Zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b. (w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie) organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 2). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a nadto dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust. 3 pkt 1 i 2). Stosownie do art. 48 ust. 4 cyt. ustawy, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Jak wynika z akt, PINB postanowieniem z 4 września 2020 r. wydanym w trybie art. 48 ust. 2 i 3 P.b. nakazał skarżącej wstrzymanie robót budowlanych związanych z rozbudową przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z powodu ich zrealizowania bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i nałożył obowiązek przedłożenia następujących dokumentów: 1. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu; 2. dokumentów wymienionych w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W analizowanej sprawie nie było sporu co do tego, że doszło do samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego na działce położonej w miejscowości G. [...] gm. B. W trakcie kontroli przeprowadzonej przez pracowników PINB oraz w toku postępowania administracyjnego ustalono, że inwestorem rozbudowy polegającej na dobudowaniu do budynku mieszkalnego jednorodzinnego pomieszczenia kuchni o wymiarach ok. 4,37 x 2,44 m jest jedna ze współwłaścicieli ww. nieruchomości tj. J. S. Pozostałymi współwłaścicielami nieruchomości są J. L. oraz W. O. Kluczowe dla wyniku sprawy okazało się jednak wykazanie przez inwestorkę, że jest uprawniona do dysponowania na cele budowlane nieruchomością, na której samowolnie zrealizowano rozbudowę budynku mieszkalnego. Skarżąca została zobowiązana do złożenia dokumentu potwierdzającego posiadanie takiego prawa. Z tego obowiązku nie wywiązała się w wyznaczonym terminie. J. S. przed organem II instancji wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania administracyjnego do momentu zakończenia postępowań sądowych niezbędnych do nabycia przez nią prawa własności spornych nieruchomości. Przedłożyła skierowany do Sądu Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej wniosek o uwłaszczenie w trybie art. 1 ustawy z dnia 16 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych jej rodziców T. i B. L., który został zarejestrowany pod sygn. akt I Ns [...]. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy ŚWINB odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego, uznając, że ww. postępowanie nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie samowolnie wykonanej rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego. Należy równocześnie zauważyć, że - jak ustalono w trakcie kontroli przeprowadzonej w sierpniu 2020 r. – inwestorem wykonanych w 2017 r. robót budowlanych przy budynku była J. S. Nieruchomość, na której znajduje się sporny budynek nie miała uregulowanego stanu prawnego. Pełnomocnik skarżącej na rozprawie 18 czerwca 2025 r. przedłożyła postanowienie Sądu Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej Wydział I Cywilny z 12 czerwca 2025 r. sygn. I Ns [...] stwierdzające, że B. L. i T. L. (rodzice skarżącej) stali się z mocy prawa z dniem 4 listopada 1071 r. współwłaścicielami na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej nieruchomości położonej w miejscowości G. gmina B.n o łącznej powierzchni 0,81 ha, składającej się m,in. z działki nr [...] na której znajduje się sporny budynek mieszkalny jednorodzinny. Z postępowania przed organami administracji oraz stanowiska skarżącej wynika, że pomiędzy nią i siostrą W. O. istnieje konflikt. Wyrazem tego konfliktu jest brak zgody W. O. na legalizację samowoli budowlanej dokonanej przez skarżącą. Z kolei trzeci ze współwłaścicieli J. L. nie sprzeciwia się legalizacji. Wypada przypomnieć, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest podgląd, że decyzja nakazująca rozbiórkę może być podjęta dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji, tj. gdy nie zaistnieją przesłanki uzasadniające zalegalizowanie obiektu budowlanego w całości lub w części (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2019 r., II OSK 3266/17, Lex nr 2750571, a także wyrok NSA z 22 maja 2009 r., II OSK 795/08, Lex nr 547222 czy wyrok NSA z 17 czerwca 2016 r., II OSK 2530/14, Lex nr 2141389). Nakaz rozbiórki jest ostatecznością i można go wydać wtedy, gdy nie jest możliwe doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Co więcej, nakaz rozbiórki może mieć różny zakres. Może on dotyczyć całości lub części obiektu, przy czym musi być on adekwatny do stwierdzonego zakresu samowoli budowlanej i celu regulacji w postaci doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Dlatego jeżeli istnieje możliwość doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodności z prawem, poprzez rozbiórkę tylko części obiektu, to niedopuszczalne jest orzeczenie rozbiórki całości obiektu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2019r., sygn. akt II OSK 3266/17, Lex nr 2750571). Organy zobowiązane są zatem rozważyć wcześniej wszystkie inne możliwości przewidziane przez przepisy prawa, aby nakaz rozbiórki był ostatecznością i to tylko w takim zakresie, jaki jest niezbędny do przywrócenia stanu zgodnego z prawem (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 18 marca 2021 r., II SA/Po 1859/20, Lex nr 3176835, wyrok WSA w Olsztynie z 29 sierpnia 2017 r., II SA/Ol 526/17, Lex nr 2350837). Powyższe oznacza, że w tej sprawie organy winny, uwzględniając słuszny interes skarżącej, umożliwić jej wywiązanie się z nałożonego zobowiązania do złożenia dokumentu uprawniającego do wykonania rozbudowy spornego budynku. Zwłaszcza, że dwóch z trzech współwłaścicieli nieruchomości chce legalizacji samowoli budowlanej, a skarżąca podjęła konkretne działania prawne celem uzyskania tytułu do dysponowania nieruchomością. Nie sprzeciwia się także tej legalizacji interes publiczny, skoro użytkowanie ww. budynku mieszkalnego nie zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Skarżąca przedłożyła bowiem projekt budowlany wraz z oceną techniczną i inwentaryzacją budowlaną. Z dokumentów tych wynika, że elementy konstrukcyjne części rozbudowanej są w dobrym stanie technicznym, rozbudowa jest zgodna z przepisami oraz warunkami technicznymi ze względu na usytuowanie budynku. Wykonana rozbudowa budynku o pomieszczenia kuchni - jak stwierdził autor opinii – nie stanowi zagrożenia dla ludzi oraz ich mienia. Rozbudowana część posiada niezależną konstrukcję zdylatowaną. Część rozbudowana nie wymaga robót odnośnie dostosowania do przepisów. Organ pierwszej instancji, wyznaczając termin na uzupełnienie brakującego dokumentu, a następnie także organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie, pominęły okoliczność, że sprawy związane z uregulowaniem stanu własności po zmarłych rodzicach nie zostały załatwione, co utrudnia uzyskanie odpowiedniego dokumentu potwierdzającego własność. Dodatkowo spory rodzinne uniemożliwiają skarżącej pozasądowe załatwienie spraw formalnoprawnych dotyczących nieruchomości. Strona wywiązała się z obowiązków nałożonych postanowieniem PINB z 4 września 2020 r. tj. przedłożyła organowi I instancji decyzję Wójta Gminy B. z 18 listopada 2021 r. znak: PNO.6730.26.21 ustalającą warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, mapę do celów projektowych, projekt budowlany rozbudowy budynku wraz z inwentaryzacją i ocena techniczną. Organ odwoławczy miał ponadto wiedzę o toczącym się postępowaniu o uzyskanie zgody w Sądzie Cywilnym na złożenie oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane w zastępstwie W. O., która jako współwłaściciel nieruchomości nie wyrażała zgody na legalizacje znajdującego się na niej budynku mieszkalnego. Wszystkie te czynności świadczyły o tym, że działania skarżącej nie były pozorowane lecz realnie zmierzały do legalizacji. W tych okolicznościach bezspornie organy powinny umożliwić skarżącej legalizację zapewniając dłuższy termin na wywiązanie się z obowiązku przedłożenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Uznać zatem należy, że orzeczenie rozbiórki nastąpiło z naruszeniem zasady budowania zaufania obywateli do działalności władzy publicznej. Nie sposób również przyjąć, że organy podjęły wszelkie działania zmierzających do tego, aby nakaz rozbiórki budynku był ostatecznością. Z tych wszystkich powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania Sądu, w szczególności rozważy możliwość przedłużenia skarżącej terminu do uzupełnienia braku dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania przez nią nieruchomością na cele budowlane, aby realnie możliwe było wykonanie takiego zobowiązania. O zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis sądowego od skargi w kwocie 500 zł, 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącej obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 poz. 1935) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło