II SA/Ke 200/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 200/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie: Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant: Referent stażysta Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2003 r. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-Z., na podstawie art. 2, 2a,3 pkt 1,5 i 8, art. 4 ust. 1, art. 10 ust 1 pkt 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 38 oraz art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, przyznał A. K. świadczenie w formie zasiłku celowego na "wszystko" tj. zakup odzieży, żywności i pokrycie kosztów związanych z wymianą dowodu osobistego w wysokości 230,67 zł. W uzasadnieniu podał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zgromadzonych dokumentów wynika, że A. K. znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej z powodu bezrobocia, ubóstwa i rodziny niepełnej. Spełnia również przesłankę kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Biorąc to pod uwagę organ przyznał pomoc we wskazanej wyżej wysokości. Rozpoznając odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniesione przez A. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2004 r., utrzymało je w mocy. Organ odwoławczy ustalił, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem, który obecnie odbywa staż absolwencki i pobiera wynagrodzenie z PUP w wysokości 450,54 zł. miesięcznie. W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji uznał, że wnioskodawca spełnia wszelkie kryteria do uzyskania bezzwrotnego świadczenia z pomocy społecznej podkreślając jednocześnie, że zasiłki celowe są uznaniową formą tej pomocy co oznacza, że ustawodawca w przepisach nie określił wysokości tych zasiłków ani kryteriów ustalania tej wysokości, pozostawiając te kwestie uznaniu organu do spraw pomocy społecznej. W związku z wysokim stopniem bezrobocia i stale pogarszającą się sytuacją finansową wielu osób i rodzin, przy jednoczesnym niedostatku środków na pomoc społeczną, organy do spraw pomocy społecznej wprowadzają ograniczenia przede wszystkim w zakresie rozmiaru przyznawanych świadczeń. Wiadomo bowiem, że gmina nie może wydać więcej niż posiada, a organ winien udzielić pomocy wszędzie tam, gdzie jest ona niezbędna. Jak ustalił dalej organ odwoławczy, w miesiącu grudniu 2003 r. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B.-Z. dysponował na zasiłki celowe kwotą 22.400 zł., z której przyznał pomoc dla 217 rodzin, średnio po 103 zł. Najniższy zasiłek wynosił 40 zł., najwyższy 230,67 zł. i przyznany został A. K.. Tym samym organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. K. zarzucając, że tak małe kwoty nie wystarczają na miesięczne utrzymanie rodziny i wydatki. Zaznaczył, że syn studiuje zaocznie, a miesięczny koszt studiów to około 400 zł. W ocenie skarżącego wydając zaskarżoną decyzję naruszono Konstytucję RP ("od preambuły przez rozdział I i II - tj. do art. 86") oraz: 1. Kodeks Karny - Rozdział XVI- art. 118 § 1, art. 119 - cały, art. 120 - przestępstwa przeciwko pokojowi, ludzkości - Rozdział XIX art. 148 - 162 - przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu - Rozdział XXVI art. 206-211 przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece - Rozdział XXIX art. 222-231 przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego - Rozdział XXXV art. 278-295 przestępstwa przeciwko mieniu, 2. Kodeks Cywilny art. 415-449 dotyczące wypłaty odszkodowań z winy urzędnika państwowego. "Utrzymywanie bezrobocia i braku zabezpieczenia materialnego tej grupy ludzi, która powstała w wyniku działań Urzędnika Państwowego prowadzi do kolizji z Kodeksem Pracy i Prawem Pracy". Podniósł także , iż "dodatkowymi parafami są sprawy związane ze: 1. skutecznym zagłodzeniem społeczeństwa. Tu można dodatkowo zastosować paragrafy odnośnie eutanazji. 2. zmuszaniem do określonych zachowań - przymusowe ściąganie kredytów z poręczycieli, kradzieże, oszukiwanie aby mieć środki do życia. 3. znęcanie się nad ludźmi, w tym dziećmi - utrzymywanie przez długi okres pozbawiania środków do życia jest wymownym tego przykładem. Należy jeszcze doliczyć paragrafy odnośnie złamania: 1. prawa do życia, 2. Prawa do życia w rodzinie, 3. prawa do nauki, 4. prawa do pracy, 5. prawa do wolności słowa i wyznania. Uwzględnić należy przepisy mówiące o: 1. potwierdzaniu nieprawdy, 2. fałszowaniu dokumentów, niegospodarności, a w związku z tym dodatkowe artykuły wynikające z uprawniania takiego procederu". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organ II instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Nie ulega przy tym wątpliwości, że A. K. spełnia wszelkie kryteria określone w ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz.U.98.64.414 ze zm.), uprawniające go do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego. Kwestią budzącą sprzeciw i protest skarżącego jest natomiast wysokość udzielonej mu pomocy, nie odpowiadająca jego oczekiwaniom i treści wniosku, w którym zażądał zasiłku celowego na "organizację świąt i sylwestra", a także 1.000 zł. na wymianę dowodu osobistego. Jak podniósł już organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcie w sprawie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Przedmiotem kontroli sądowej będzie zatem w głównej mierze zbadanie, czy zakres tego uznania nie został przekroczony, a także, czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadnione zostało orzeczenie o przyznaniu A. K. zasiłku w takiej, a nie innej wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - jak wynika z art. 7 kpa - załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela ( por. wyrok NSA z 26 września 200 r., I SA 945/00, LEX 79608 ). Uszczegółowieniem tej zasady jest przepis art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z 29 listopada 1990 r., zgodnie z którym potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznając konieczność udzielenia pomocy (co w sprawie nie jest kwestionowane ), organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz konkretnej osoby środków w ramach uznania administracyjnego, rozumianego w sposób przedstawiony wyżej. Są to przede wszystkim: uzasadnione potrzeby uprawnionego, własne możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób starających się o pomoc społeczną. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Dowody zgromadzone w aktach przemawiają za przyjęciem poglądu, że w sprawie niniejszej granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone. Wprawdzie można mieć zastrzeżenia do decyzji organu I-szej instancji z powodu braku uzasadnienia w zakresie, w jakim wniosek A. K. nie został uwzględniony, jednak organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu wystrzegł się tego błędu motywując ograniczenie pomocy niewielkimi środkami finansowymi, jakimi dysponował Ośrodek Pomocy Społecznej w B.-Z.. Na potwierdzenie powyższego powołał treść informacji zawartej w piśmie znajdującym się na k. 14 akt, z której wynika, że w miesiącu grudniu 2003 r. pomocy finansowej w największym rozmiarze udzielono właśnie skarżącemu, a średni zasiłek celowy przyznawany był w kwocie 103 zł. Przy takich środkach, jakimi dysponował Ośrodek w ostatnim miesiącu 2003 r. oraz przy uwzględnieniu, że pomocy udzielił 217 rodzinom podnieść dodatkowo należy, że uwzględnienie wniosku A. K. w całości, pozbawiłoby zasiłku inne osoby potrzebujące, co pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadą solidaryzmu społecznego, ale także z celami ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organ postąpił w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Niemożność uwzględnienia wniosku w całości podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejsko -Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej w B.-Z.. Co się zaś tyczy zarzutów podniesionych w skardze, to trudno nie zauważyć, że zawierają one bardzo wiele ogólnych uwag krytycznych dotyczących działalności organów pomocy społecznej oraz polityki finansowej państwa w tym zakresie i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Przywołanie zaś przez skarżącego przepisów Kodeksu Karnego, Kodeksu Cywilnego, Kodeksu Pracy oraz powszechnie uznanych norm etycznych - jako tych, które jego zdaniem zostały naruszone - jest nieporozumieniem. Stosownie do treści art. 6 kpa, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zapis zawarty w tym przepisie jest powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej - "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". W praktyce oznacza to, że organ administracji publicznej ustala w pierwszej kolejności czy jest właściwym do rozstrzygnięcia danej sprawy w postępowaniu administracyjnym, a następnie jaka norma prawa materialnego i przepisy procedury będą miały zastosowanie. Ponieważ organy w toku postępowania administracyjnego załatwiać mogą jedynie sprawy z zakresu administracji publicznej, nie są uprawnione do stosowania prawa, które ten zakres przekraczają. Są to między innymi przepisy Kodeksu Karnego, Kodeksu Cywilnego czy Kodeksu Pracy, gdyż do rozstrzygania spraw w nim uregulowanych właściwe są sądy powszechne oraz prokuratura. Skoro tak, to nie może odnieść skutku zawarty w skardze zarzut naruszenia powołanych wyżej przepisów przez organy administracji publicznej, bo nie były one w ogóle uprawnione do ich zastosowania. Jeżeli intencją skarżącego było zaś wskazanie, że - w jego ocenie - w toku prowadzonego postępowania administracyjnego popełniony został jakiś czyn ( czyny ) wypełniający znamiona przestępstwa, to zamieszczenie takiej sugestii w skardze było chybione, albowiem sąd administracyjny powołany jest do zbadania legalności zaskarżonego aktu i do tego typu zarzutów odnieść się merytorycznie nie może. Podobnie, w zakresie kompetencji sądu administracyjnego nie jest orzekanie w przedmiocie odszkodowania z tytułu wadliwego - w ocenie skarżącego - działania organów administracji publicznej. Do rozstrzygania spraw tego rodzaju właściwym jest sąd powszechny. Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji RP, to są one zbyt ogólnikowe, aby można się było do nich odnieść. Dokonując zaś kontroli zaskarżonej decyzji z urzędu, w granicach określonych powołanym na wstępie art. 134 § 1 p.p.s.a, Sąd nie powziął żadnych wątpliwości co do tego, aby przepisy prawa materialnego na podstawie których orzekały organy obu instancji sprzeczne były z ustawą zasadniczą. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).