II SA/Ke 202/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa– Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata T. Ż. kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] orzekającą o wymeldowaniu A. P. wraz z córką N. P. z miejsca pobytu stałego, z lokalu położonego w K. przy ulicy A. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji ustalił, że A. P. oraz jej córka N. P.nie przebywają w lokalu przy ulicy A. w K. Przedmiotowy lokal został przekazany przez Spółdzielnię Mieszkaniową małżonkom J. C.–M. i K. M. na warunkach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu- domu jednorodzinnego. Wcześniej, własnościowe prawo do powyższej nieruchomości posiadali A. i H. małżonkowie P. Wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 8 września 1994 r. w sprawie o sygn. akt I C 1634/94, orzeczona została eksmisja w stosunku do H. P. wraz z osobami prawa jego reprezentującymi, którą ostatecznie wykonano w dniu 14 marca 2003 r. W tej dacie A. i H. P. nie pozostawali już w związku małżeńskim, gdyż wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 13 maja 1999 r. zostało ono rozwiązane przez rozwód. H. P. wraz z synem G. P. zajął przydzielone mu przez Urząd Miasta mieszkanie przy ul. P. i dokonał obowiązku meldunkowego, natomiast A. P. wraz z córką N.P. wyprowadziła się z ul. A. i zamieszkała u przyjaciół lecz nadal pozostawała zameldowana na ul. A. Organ II instancji podał, że już po wykonaniu eksmisji i przekazaniu mieszkania we władanie Spółdzielni Mieszkaniowej, a następnie po oddaniu przedmiotowej nieruchomości J. C. –M. i K. M., A. P. próbowała wrócić do mieszkania na ul. A. lecz zostało jej to uniemożliwione przez K. M., który wraz z żoną posiadał już spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Organ II instancji wskazał, iż w przypadku, gdy nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego, bez dokonania obowiązku meldunkowego, organ gminy orzeka z urzędu lub na wniosek strony o wymeldowaniu. Odnosząc się do okoliczności przedmiotowej sprawy organ ustalił, że A. P. i jej córka N. nie zamieszkują w K. przy ul. A. od marca 2003 r., a lokal ten nie stanowi i nie może stanowić dla nich miejsca, w którym skoncentrowane jest ich życie z uwagi na orzeczoną i wykonaną eksmisję. Nawet jeżeli opuszczenie przez A. P. i jej córkę przedmiotowego lokalu nie nastąpiło w wyniku ich suwerennej, dobrowolnej decyzji, to zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych należy ocenić, że było to opuszczenie dobrowolne, skoro eksmisja została wykonana przez umocowane do tej czynności organy i na podstawie prawomocnego wyroku sądowego. Wobec powyższego organ II instancji uznał, że ustalony stan faktyczny wypełnia dyspozycję art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] orzekająca o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ul. A. jest niesłuszna, gdyż w Sądzie Apelacyjnym w K. toczy się sprawa o przywrócenie posiadania, a obecny lokator – K. M. nie ma żadnych podstaw prawnych do wymeldowania, gdyż skarżąca jest prawowitą właścicielką tego lokalu i posiada księgę wieczystą. Skarżąca podniosła, że stosownie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 2003 r. podjętej w sprawie o sygn. II CZP 50/03, do uzyskania wpisu do księgi wieczystej konieczne jest posiadanie aktu notarialnego. K. M. natomiast aktu notarialnego nie posiada. A. P. wskazała, że nadal pozostaje właścicielem domu, a jej prawo potwierdzają wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2004 r. i 20 kwietnia 2005 r. Odnosząc się do wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 8 września 1994 r., w sprawie o sygn. akt I C1634/94, orzekającego eksmisję skarżąca podkreśliła, że wyrok ten został zaskarżony, a sprawa jest w toku. Zdaniem skarżącej nie istnieje również z mocy prawa, uchwała nr [...] z dnia [...] dotycząca wykluczenia z członkowstwa w Spółdzielni Mieszkaniowej jej byłego męża-H. P. i nie może być ona brana pod uwagę. A. P. wskazała również, że dom przy ul. A. składa się z dwóch lokali; jednego o powierzchni 130 m² i drugiego o powierzchni 109,9 m². Zaskarżona decyzja Wojewody nie określa jednoznacznie, z którego lokalu skarżąca ma być wymeldowana, co więcej decyzja rozpatruje dwa odrębne wnioski, co jest zdaniem skarżącej ewenementem, gdyż każdy z wniosków składał odrębny podmiot. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn jakie w niej wskazano. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b). u.p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, m. in. jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Według natomiast art. 145 § 1 pkt 4 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie m. in. jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie. Postępowanie administracyjnej dotyczące wymeldowania A. P. wraz z córką N. P. z lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ulicy A., zostało wszczęte z urzędu, na żądanie J. C. – M. (zawiadomienie z dnia 5 sierpnia 2003 r. o wszczęciu postępowania k. 6 akt administracyjnych). Ponieważ postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, organ gminy wszczyna na wniosek strony lub z urzędu (art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. Nr 139/06 poz.993 ze zm.), należy przyjąć, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się z urzędu, gdyż wynika to wyraźnie z treści przywołanego zawiadomienia. Sąd przyjął również, że ponieważ prawa i obowiązki stron niniejszego postępowania wynikały z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej, a ponadto właściwy do jego przeprowadzenia był ten sam organ administracji publicznej, stosownie do treści art. 62 kpa możliwe było wszczęcie i prowadzenie w tej sprawie jednego postępowania dotyczącego dwóch stron. W konsekwencji również skarga wniesiona tylko przez A. P., odnosiła skutek także co do jej córki N. P. W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, jako przedstawiciel ustawowy małoletniej N. P., urodzonej w dniu [...], działała jej matka, A. P. (art. 30 ust. 2 kpa w zw. z art.98 § 1 kro). Stosownie do treści art. 40 § 1 kpa, do rąk tego przedstawiciela ustawowego doręczane były zapadające w sprawie decyzje oraz informacje o podejmowanych w sprawie czynnościach. Organ II instancji przeoczył jednak, że w dniu [...], a więc blisko pół roku przed wydaniem zaskarżonej decyzji, N. P. upełnoletniła się (art. 10 § 1 kc). Zdolność procesowa osób fizycznych jest pochodną ich zdolności do czynności prawnych, co zgodnie z art. 30 § 1 kpa ocenia się według przepisów prawa cywilnego. Zdolność procesową pełną mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, a więc osoby pełnoletnie i nieubezwłasnowolnione (art. 11 i 12 k.c.). Mogą one we wszelkiego rodzaju postępowaniach, w których występują, podejmować wszelkiego rodzaju czynności procesowe osobiście lub przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga osobistego działania strony (art. 32 kpa). Strona przedmiotowego postępowania administracyjnego N. P., mająca pełną zdolność do czynności prawnych, a przez to i pełną zdolność procesową nie udzieliła nikomu, a w szczególności swojej matce A. P., pełnomocnictwa do działania w jej imieniu. Na rozprawie przed sądem oświadczyła, że nie została zawiadomiona o wydanej decyzji oraz zarzuciła, że postępowanie toczyło się z pominięciem jej osoby. W tej sytuacji niedoręczenie jej skierowanej również do niej, zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia [...] - stanowi naruszenie wyrażonej w art. 10 kpa ogólnej zasady postępowania administracyjnego, gwarantującej wszystkim stronom czynny w nim udział. Naruszenie prawa procesowego strony do czynnego udziału w postępowaniu jest podstawą do żądania wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 4 kpa), niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Okoliczność braku udziału strony w postępowaniu administracyjnym bez jej winy ma charakter formalny co przesądza o tym, że wojewódzki sąd administracyjny nie może merytorycznie ocenić zarzutów skargi. Koniecznym jest natomiast uchylenie decyzji organu II instancji celem przeprowadzenia ponownego postępowania z zachowaniem wymogów formalnych. W tym postępowaniu wszystkie biorące w nim udział strony będą miały prawo do zgłaszania zarzutów i wniosków, nie wyłączając zarzutów niniejszej skargi, które organ odwoławczy uczyni przedmiotem swych rozważań. Z podniesionych wyżej względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "b", art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku oparte zostało na przepisie art. 152 u.p.p.s.a. O kosztach udzielonej skarżącej z urzędu pomocy prawnej, Sąd orzekł na podstawie art. 250 u.p.p.s.a., § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c). oraz na podstawie § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).