II SA/Ke 203/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: I. zwolnić K.P. od wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego 4/5 części (do zapłaty 100 zł, słownie: sto złotych). II. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. K. P., reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru – adwokata A. W. wniosła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł złożyła urzędowy formularz PPF wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym formularzu wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Skarżąca pobiera rentę w wysokości w wysokości 657,06 zł netto miesięcznie. Jej mąż pracował w Niemczech, obecnie otrzymuje w Niemczech zasiłek chorobowy w wysokości 500 Euro miesięcznie, ubiega się o rentę. T. P. cierpi na nowotwór pęcherza, nie jest ubezpieczony w Polsce, leczy się kardiologicznie, urologicznie i endokrynologicznie na terenie Niemiec. Skarżąca nie wykazała innego majątku oprócz własności 50 m² i działki rolnej o powierzchni 0,30 ha, które zostały kupione za oszczędności zgromadzone podczas pracy jej męża w Niemczech. Obecnie nie posiadają żadnych oszczędności. Miesięczny koszt wyjazd męża wnioskodawczyni do Niemiec w celu leczenia wynosi około 200 -250 Euro, leki kosztują kwartalnie 50-60 Euro. Miesięczne wydatki na leczenie skarżącej to 150 -170 zł, natomiast koszty utrzymania domu, zakupu żywności, środków czystości i opłaty za media wynoszą 1000-1200zł. Zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 8 kwietnia 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy – w terminie 7 dni - przez przedłożenie dokumentów potwierdzających wydatki T.P. związane z wyjazdami i leczeniem na terenie Niemiec, zeznań podatkowych K.P. i T.P. za rok 2015 r. przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych w walucie polskiej i obcej należących do K.P. i T.P. okresu ostatnich 3 miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej nadesłał pismo, w którym oświadczył, że T. P. nie posiada paragonów ani faktur potwierdzających jego wydatki związane z wyjazdami i leczeniem na terenie Niemiec albowiem nie zdawał sobie sprawy, że takowe dokumenty mogą mu być potrzebne a nade wszystko wskazać należy, iż obecnie T. P. nie przebywa na stałe na terytorium Niemiec - jeździ tam jedynie na wyznaczone wizyty lekarskie i wyznaczone terminy badań, a najbliższy wyjazd jest zaplanowany w miesiącu maju i wówczas będzie mógł przywiedź i okazać stosowne dokumenty związane z leczeniem i wydatkami na leki jakie ponosi. K. P. nie posiada zeznania podatkowego za rok 2015 r. z uwagi, iż jej zeznanie podatkowe, jako pobierającej świadczenie emerytalne zostało rozliczone i złożone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jej mąż posiada obywatelstwo niemieckie, w związku z czym nie jest obowiązany do złożenia zeznania podatkowego na terenie Polski. K. P. oraz T. P. nie posiadają rachunków bankowych. Wypłata emerytury skarżącej odbywa się w formie gotówkowej za pośrednictwem przekazu pocztowego, a jej mąż również otrzymuje świadczenie chorobowe w formie gotówkowej na terytorium Niemiec Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Zawarty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Należy podkreślić, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, zwana dalej "CBOSA"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej oceniając sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawczyni oraz uwzględniając wysokie koszty związane z leczeniem jej męża za granicą oraz wydatki na leczenie jej samej w Polsce, uznano, że nie jest ona w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża, uiścić wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Natomiast biorąc pod uwagę fakt, że skarżąca i jej mąż osiągają stałe dochody z renty i zasiłku chorobowego, co umożliwia planowanie wydatków oraz stać ich korzystanie z usług adwokata z wyboru w postępowaniu sądowadministracyjnym, stwierdzono, że ma ona możliwość zapłacić część wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł i zgromadzić środki finansowe na pokrycie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi – opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a w dalszej kolejności wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł) Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.