II SA/Ke 206/16
WyrokWSA w Kielcach2016-07-20
Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Dorota Chobian, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania administracyjnego, wydając decyzję przed upływem terminu na złożenie wyjaśnień przez stronę po uzupełnieniu materiału dowodowego?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 10 § 1 K.p.a., wydając decyzję przed upływem terminu wyznaczonego stronie na złożenie wyjaśnień i wniosków dotyczących uzupełnionego operatu szacunkowego. Brak możliwości wypowiedzenia się strony co do nowych dowodów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty adiacenckiej w związku z podziałem nieruchomości. Po wcześniejszych uchyleniach decyzji przez WSA i utrzymaniu ich w mocy przez NSA, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie wydało decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, wskazując, że organ wydał decyzję przed upływem terminu na złożenie przez nich wyjaśnień do uzupełnionego operatu szacunkowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Magdalena Niźnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2016 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz [...] kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Z. i E. małż. Z. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] orzekającej o ustaleniu opłaty adiacenckiej w wysokości 13 169,10 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w miejscowości [...], oznaczonej jako działki nr:[...]/13 o powierzchni 0,3700 ha,[...]/15 o powierzchni 0,3025 ha,[...]/16 o powierzchni 0,3897 ha, na skutek ich podziału na działki nr:[...]/17 o pow. 0,2769 ha,[...]/18 o pow. 0,0868 ha,[...]/19 o pow. 0,0063 ha,[...]/20 o pow. 0,1462 ha,[...]/21 o pow. 0,1253 ha,[...]/22 o pow. 0,1182 ha,[...]/23 o pow. 0,1666 ha,[...]/24 o pow. 0,1359 ha dla Z. i E. małż. Z., właścicieli przedmiotowej nieruchomości na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca ww. podział stała się prawomocna - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja został wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zwane dalej Kolegium, decyzją z dnia 25 stycznia 2012r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 29 sierpnia 2011r. orzekającą o ustaleniu dla Z. i E. małż. Z. opłaty adiacenckiej w wysokości 13 169,10 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w miejscowości [...], oznaczonej jako działki nr:[...]/13 o powierzchni 0,3700 ha,[...]/15 o powierzchni 0,3025 ha,[...]/16 o powierzchni 0,3897 ha, na skutek ich podziału na działki nr:[...]/17 o pow. 0,2769 ha,[...]/18 o pow. 0,0868 ha,[...]/19 o pow. 0,0063 ha,[...]/20 o pow. 0,1462 ha,[...]/21 o pow. 0,1253 ha,[...]/22 o pow. 0,1182 ha,[...]/23 o pow. 0,1666 ha,[...]/24 o pow. 0,1359 ha.
W wyniku rozpoznania skargi Z. i E. Z., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 6 czerwca 2012 r. sygn. II SA/Ke 273/12 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia 25 stycznia 2012r. w przedmiocie opłaty adiacenckiej. W wyroku podniesiona została kwestia nieuwzględnienia ukształtowania terenu w operacie szacunkowym.
Decyzją z dnia 28 lutego 2013r. Kolegium ponownie utrzymało w mocy decyzję organu I-szej instancji.
W wyniku rozpoznania skargi Z. i E. Z., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 10 lipca 2013r. sygn. II SA/Ke 298/13 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia 28 lutego 2013r. w przedmiocie opłaty adiacenckiej.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2015r. sygn. akt I OSK 2295/13 oddalił skargę kasacyjną Kolegium wniesioną od powyższego wyroku WSA w Kielcach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 lipca 2013r. sygn. II SA/Ke 298/13 wskazał, że cyt.: "Badając legalność zaskarżonej decyzji, wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postępowaniu, w którym organ ten był zobligowany treścią art. 153 p.p.s.a. do wykonania zaleceń Sądu, należy zauważyć, że organ ten zmierzał do wyjaśnienia kwestii wskazanej przez Sąd w wyroku, zwracając się do rzeczoznawcy z zaleceniem wyjaśnienia, czy i jak ukształtowanie terenu nieruchomości ma wpływ na jej wartość. Jednak niejasne, nie poparte żadnymi argumentami "wyjaśnienia" rzeczoznawcy złożone w piśmie z dnia 28 lutego 2013r., które nie stanowią części operatu szacunkowego, przez co nie mogą być dowodem w sprawie (art. 80 k.p.a.), organ przyjął bezkrytycznie jako logiczne, rzeczowe i spójne. Organ nie zauważył nawet, że biegły w tym "wyjaśnieniu" powołał niewłaściwe numery działek, co słusznie podnieśli skarżący w skardze. O ile można uznać, że rzeczoznawca popełnił oczywistą omyłkę wskazując na działkę nr[...]/15 (zamiast[...]/16) podzieloną na działki nr:[...]/20,[...]/21,[...]/22, o tyle nie można wywieść takiej oczywistości, co do wskazanej na wstępie pisma działki nr[...]/16. Ta nieścisłość wymagała wyjaśnienia, ponieważ dotyczyła istotnej w sprawie okoliczności, tzn. wskazania, na których działkach występują różnice wysokości terenu, i jaki ma to wpływ na ustalenie wartości.
Wydaje się, że konieczne było w takim przypadku przeprowadzenie, sugerowanej przez WSA w wyroku, rozprawy administracyjnej z udziałem stron i rzeczoznawcy. Skarżący zarzucili, że rzeczoznawca nie przeprowadził dowodu z mapy sytuacyjno-wysokościowej do celów projektowych, wpisaną do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Ostrowcu Świętokrzyskim za nr 2343-136/2009, z której wynikają, podniesione przez nich różnice terenu na działkach nr[...]/20,[...]/21,[...]/22 (powstałych z działki nr[...]/16) i na działkach nr[...]/23 i[...]/24 (powstałych z działki nr[...]/15), których rzeczoznawca w swym "wyjaśnieniu" nie stwierdza. Zdaniem Sądu, rzeczoznawca powinien zapoznać się z tym dokumentem, odnieść jego zapisy do stanu faktycznego na gruncie, ocenić i ustosunkować się do zarzutów właścicieli nieruchomości.
Zauważyć należy, że w skardze obecnie rozpatrywanej przez Sąd, skarżący nadal eksponują powyższą okoliczność, zarzucając także przyjęcie przez rzeczoznawcę jako materiału porównawczego nieruchomości o innym, niż przedmiotowe działki ukształtowaniu terenu. Zarzut ten należy uznać za uzasadniony, gdyż z operatu szacunkowego nie wynika, czy przyjęte do porównania działki miały podobne ukształtowanie terenu.
Te okoliczności, wbrew zaleceniom WSA, nie zostały wyjaśnione przez organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonej decyzji, co oznacza że naruszony został przez ten organ przepis art. 153 p.p.s.a. Należy uznać, że z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ odwoławczy orzekł bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Podmiot, na który zostaje nałożony obowiązek uiszczenia opłaty ma prawo oczekiwać wyjaśnienia przez organ orzekający, czy opinia o wartości nieruchomości nie zawiera wadliwości rzutujących w konsekwencji na ustalenie jej wysokości. Powyższe braki nie pozwalają na wyjaśnienie, czy podział przedmiotowej nieruchomości skarżących rzeczywiście wpłynął na wzrost jej wartości w zakresie przyjętym przez organ".
Kolegium wydając zaskarżoną obecnie decyzję wskazało, że rozpoznając ponownie sprawę, zwróciło się do organu I- szej instancji celem uzupełnienia materiału dowodowego o okoliczności wskazane w wyroku WSA z dnia 10 lipca 2013r., poprzez zlecenie przez organ biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu [...] pisemnego odniesienia się do wskazań zawartych w ww. wyroku, w szczególności do faktu, iż biegły nie zawarł w operacie opisu nieruchomości wskazującego na różnice w ukształtowaniu terenu, a przyjął, że ukształtowanie terenu ma zasadniczy wpływ na wartość działek po podziale, skoro odnośnie działki oznaczonej nr[...]/17 uznał, że jej wartość rynkowa po podziale, z uwagi na ukształtowanie terenu nie wzrosła.
Kolegium podniosło, że biegły pismem z dnia 29 grudnia 2015r.( data wpływu) przesłał poprawiony operat szacunkowy uzupełniony o wskazania zawarte w wyroku z uwzględnieniem topografii terenu wycenianych działek.
Następnie Kolegium powołało treść, mającego w sprawie zastosowanie przepisu art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 65 ze zm.):
ust. 1. - jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, który wniósł opłaty roczne za cały okres użytkowania tego prawa, wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić, w drodze decyzji, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwały, w wysokości nie większej niż 30 % różnicy wartości nieruchomości. Ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Stan nieruchomości przed podziałem przyjmuje się na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a stan nieruchomości po podziale przyjmuje się na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne, przy czym nie uwzględnia się części składowych nieruchomości. Przepisy art. 144 ust. 2, art. 146 ust. 1a, art. 147 i art. 148 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio,
ust. 1a. - ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne, obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w ust. 1. Do ustalenia opłaty adiacenckiej przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne,
2. - przepisu ust. 1 nie stosuje się przy podziale nieruchomości dokonywanym niezależnie od ustaleń planu miejscowego,
3. - jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wydzielono działki gruntu pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych, do określenia wartości nieruchomości, zarówno według stanu przed podziałem jak i po podziale, powierzchnię nieruchomości pomniejsza się o powierzchnię działek gruntu wydzielonych pod te drogi lub pod ich poszerzenie,
4. - w rozliczeniu opłaty adiacenckiej lub zaległości z tego tytułu, osoba zobowiązana do jej wniesienia może przenieść na rzecz gminy, za jej zgodą, prawa do działki gruntu wydzielonej w wyniku podziału. Przepis art. 66 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) stosuje się odpowiednio. Różnice między wartością działki gruntu wydzielonej w wyniku podziału a należnością wynikającą z opłaty adiacenckiej pokrywane są w formie dopłat.
Ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartości nieruchomości.
Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż Z. i E. małż Z., jako właściciele nieruchomości położonej w miejscowości [...], oznaczonej jako działki nr:[...]/13 o powierzchni 0,3700 ha,[...]/15 o powierzchni 0,3025 ha,[...]/16 o powierzchni 0,3897 ha złożyli wniosek o dokonanie ich podziału na działki nr:[...]/17 o pow. 0,2769 ha,[...]/18 o pow. 0,0868 ha,[...]/19 o pow. 0,0063 ha,[...]/20 o pow. 0,1462 ha,[...]/21 o pow. 0,1253,[...]/22 o pow. 0,1182 ha,[...]/23 o pow. 0,1666 ha,[...]/24 o pow. 0,1359 ha. Przedmiotowy podział został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy z dnia 06.04.2010 r. znak: TI-7430/12/2010, która stała się prawomocna w dniu 18 czerwca 2010 r.
Zawiadomieniem z dnia 29 kwietnia 2011r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej związanej ze wzrostem wartości nieruchomości na skutek dokonanego podziału. W celu ustalenia wartości gruntu przed i po podziale nieruchomości powołany został rzeczoznawca majątkowy do sporządzenia operatu szacunkowego.
Pismem z dnia 29 grudnia 2015r. (data wpływu) biegły przesłał poprawiony operat szacunkowy uzupełniony o różnice w ukształtowaniu terenu, jako istotną cechę wycenianej nieruchomości zarówno przed jak i po podziale.
Z operatu szacunkowego wynika, że wycenę wykonano przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metodą porównywania parami. Wyboru podejścia do wyceny dokonano na podstawie art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględniając cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, funkcję wyznaczoną dla niej w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach nieruchomości podobnych. Rzeczoznawca wskazał, że najbardziej istotnymi elementami wpływającymi na cenę nieruchomości gruntowych będących przedmiotem analizy była lokalizacja nieruchomości, lokalizacja szczegółowa, wielkość działki, kształt działki, topografia terenu, uzbrojenie techniczne. Dla potrzeb wyceny, analizie poddano grupy nieruchomości gruntowych, niezabudowanych, przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne - jako przedmiotu prawa własności, tj. nieruchomości gruntowe z dojazdem drogą gruntową, których ceny transakcyjne kształtowały się w granicach od 16,80 zł do 45 zł /m2.
Dokonując wyceny nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, rzeczoznawca wziął pod uwagę następujące cechy i wagi: lokalizacja (20%), lokalizacja szczegółowa (20%), wielkość działki (30%) kształt działki (10%), topografia terenu 20%, uzbrojenie techniczne 20%.
Zgodnie z opinią rzeczoznawcy, zawartą w skorygowanym operacie szacunkowym ustalono:
a) wartość nieruchomości przed podziałem
- dla działki nr[...]/13 : 23,00 zł/m2 x 3700 m², co stanowi 85 100,00 zł,
-dla działki nr[...]/15 : 23,00 zł/m2 x 3897 m², co stanowi 89 631,00 zł,
- dla działki nr[...]/16: 23,00 zł/m2 x 3025 m², co stanowi 69 575,00 zł,
razem 180 574 zł
b) wartość nieruchomości po podziale:
- dla działki nr[...]/17 :17,00 zł/m2 x 2769 m², co stanowi 47 073 zł,
- dla działki nr[...]/18 : 17,00 zł/m2 x 868 m², co stanowi 14 756,00 zł,
- dla działki nr[...]/23 :20,2 zł/m2 x 1666 m², co stanowi 33 653,20 zł,
- dla działki nr[...]/20 ; 25,8 zł/m2 x 1462 m², co stanowi 37 719,60 zł,
- dla działki nr[...]/21 : 25,8 zł/m2 x 1253 m², co stanowi 32 327,40 zł,
- dla działki nr[...]/22 ; 31,4 zł/m2 x 1182 m², co stanowi 37 114,80 zł,
- dla działki nr[...]/24 : 25,8 zł/m2 x 1359 m²,co stanowi 35 062,20 zł,
- dla działki nr[...]/19: 25,8 zł/m2 x 63 m², co stanowi 1625,40 zł,
razem 239.331,00 zł.
Wzrost wartości nieruchomości o pow. 10 622 m² jako różnicę wartości określonych lit. a) i b) wynosi 58 757,00 zł.
W ocenie Kolegium operat jest spójny, logiczny i zawiera wszystkie niezbędne elementy wymagane prawem. W związku z powyższym, Kolegium przyjęło operat szacunkowy z dnia 28 grudnia 2015r. jako dowód potwierdzający jednoznacznie, iż w wyniku podziału przedmiotowej nieruchomości nastąpił wzrost jej wartości w ujęciu gospodarczym.
W ramach poprzedniego operatu różnica wartości nieruchomości przed i po podziale zamyka się kwotą 43 897,00 zł, z czego 30%, stosownie do uchwały Nr XLV/15/2010 Rady Gminy z dnia 5 marca 2010r. stanowi kwotę 13 169,10 zł.
Skorygowany operat szacunkowy uzupełniony o cechę w postaci topografii terenu wskazuje, że wzrost wartości wskutek podziału nie wynosiłby 43 897,00 zł tylko 58 757,00 zł. Zdaniem rzeczoznawcy, przy uwzględnieniu cechy "topografii terenu" na skutek podziału nieruchomości następuje wzrost wartości do kwoty 58 757,00 zł.
Zgodnie z art. 139 K.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Kolegium uznało, że w sytuacji gdy organ I-szej instancji ustalił wysokość opłaty adiacenckiej na poziomie niższym niż wynika to ze skorygowanego operatu szacunkowego sporządzonego zgodnie ze wskazaniami WSA, decyzja reformatoryjna naruszałaby zakaz zawarty w art. 139 K.p.a. W związku z powyższym, Kolegium określiło wzrost wartości wynikający tylko i wyłącznie z podziału nieruchomości eliminując z procesu wyceny wpływ na wzrost wartości innych cech nieruchomości w tym topografii terenu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Kolegium wnieśli Z. i E. małż. Z., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I-szej instancji i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie prawa materialnego tj. art. 154 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015r., poz. 1774).
W uzasadnieniu skargi sformułowali dodatkowo zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Skarżący wskazali, że w ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium zleciło organowi I –szej instancji przeprowadzenie nowego postępowania celem uzupełnienia materiału dowodowego i powołało biegłego w celu sporządzenia operatu szacunkowego. Wraz z otrzymanym zawiadomieniem z dnia 5 stycznia 2016r. otrzymali poprawiony operat szacunkowy. Zgodnie z treścią tego zawiadomienia w terminie 7 dni od daty otrzymania operatu szacunkowego mogli złożyć dodatkowe wnioski oraz wyjaśnienia. Takowe skarżący zawarli w piśmie z dnia 14 stycznia 2016r., dołączając dokumentację zdjęciową i dochowując terminu wyznaczonego w zawiadomieniu. Zdaniem skarżących, Kolegium naruszyło przepisy postępowania, gdyż zawiadomieniem wyznaczyło tygodniowy termin do składania ewentualnych wniosków i wyjaśnień i nie czekając na jego upływ wydało w dniu 11 stycznia 2016r. zaskarżoną decyzję. W ocenie skarżących, takie działanie organu stanowi poważne naruszenie przepisów postępowania, które ma wpływ na wynik sprawy, a dodatkowo powoduje utratę zaufania obywatela do organu wydającego decyzję.
Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016r. Sąd odrzucił skargę E. Z. (k. 18 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016r., poz. 718), zwanej dalej P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Tym samym sąd administracyjny bada – w odpowiedniej kolejności – zgodność z prawem całego postępowania administracyjnego i prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego. Stwierdzenie istnienia danego typu wad może bowiem eliminować potrzebę ustalania innego rodzaju uchybień.
W pierwszej kolejności Sąd bada ewentualne istnienie wad powodujących nieważność decyzji, następnie kontroluje przestrzeganie przez organ przepisów postępowania, a dopiero w ostatniej kolejności prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego.
Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Kolegium dopuściło się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 8, art. 10 § 1 oraz art. 81 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy wskazać, że dokonując oceny zaskarżonej w sprawie niniejszej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa należy mieć na uwadze w pierwszej kolejności, że ocena prawna wyrażona w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Uregulowanie zawarte w art. 153 P.p.s.a. oznacza bowiem, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2013r., sygn. akt II OSK 1865/11).
Ze względu na powyższe, zarówno Kolegium orzekające w sprawie niniejszej, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach związani są powołanym wyżej wyrokiem WSA w Kielcach z dnia 10 lipca 2013r,. sygn. akt II SA/Ke 298/13.
Lektura akt sprawy niniejszej pozwala uznać, że Kolegium zastosowało się do wskazań w zakresie dalszego postępowania zawartych w ww. wyroku WSA z dnia 10 lipca 2013r. Z akt sprawy wynika bowiem, że Kolegium rozpoznając ponownie sprawę, zwróciło się do organu I- szej instancji celem uzupełnienia materiału dowodowego o okoliczności wskazane w wyroku WSA z dnia 10 lipca 2013r., poprzez zlecenie przez organ biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu [...] pisemnego odniesienia się do wskazań zawartych w tym wyroku ( k.89 akt). Pismem z dnia 29 grudnia 2015r. (data wpływu) biegły przesłał organowi I-szej instancji poprawiony operat szacunkowy uzupełniony o różnice w ukształtowaniu terenu, jako istotną cechę wycenianej nieruchomości zarówno przed jak i po podziale (k.115 akt adm.).
Jakkolwiek Kolegium co do istoty zastosowało się do wskazań co do dalszego postępowania zwartych w ww. wyroku WSA to jednak nie dochowało standardów proceduralnych zawartych w art. 6, art. 8 i 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 81 K.p.a.
W ramach uzupełniającego postępowania dowodowego organ I-szej instancji pismem z dnia 29 grudnia 2015r. przesłał Kolegium uzupełniony operat szacunkowy (k.116 akt adm.). Nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy operat szacunkowy jest nowym dowodem w sprawie, pozyskanym na etapie postępowania odwoławczego (art. 136 i 140 K.p.a.). Operat ten wraz z zawiadomieniem z dnia 5 stycznia 2016r. o możliwości składania wyjaśnień i wniosków w terminie 7 dni od otrzymania pisma został doręczony stronom w dniu 7 stycznia 2016r. (k. 118-119 akt adm.). Skarżący stosowne pismo, zawierające liczne zastrzeżenia do operatu szacunkowego wraz z materiałem fotograficznym, sporządził w dniu 14 stycznia 2016r. i w tym też dniu nadał przesyłką pocztową (k. 127-132 akt adm.). Organ wydał zaskarżoną decyzję w dniu 11 stycznia 2016r. (k.124 akt adm.), a więc przed upływem wyznaczonego skarżącemu terminu na ewentualne złożenie wyjaśnień i wniosków.
W ocenie Sądu, wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w sprawie przed upływem wyznaczonego stronom terminu na ewentualne złożenie wyjaśnień i wniosków, w związku z dodatkowym postępowaniem dowodowym prowadzonym w trybie art. 136 K.p.a. jest naruszeniem zasad określonych w art. 6 K.p.a. (zasada praworządności) oraz w art. 8 K.p.a. (zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej). Obowiązek organu działania na podstawie prawa oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej sprawia, że organ odwoławczy jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia w sprawie dopiero po upływie terminu wyznaczonego stronom do złożenia ewentualnych wyjaśnień i wniosków i braku odpowiedzi stron na to zawiadomienie.
W sprawie niniejszej skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a uzasadnienie skargi pozwala Sądowi uznać, że skarżący w istocie wskazał na naruszenie art. 10 § 1 K.p.a.
W ocenie Sądu, zarzut ten w realiach rozpoznawanej sprawy jest uzasadniony.
Zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. może odnieść skutek tylko wtedy, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W orzecznictwie wskazuje się, że warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest bowiem wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25.04.2005r., sygn. akt FPS 6/04, wyrok NSA z dnia 1.02.2011r., sygn. akt II OSK 1098/10, i z dnia 18.05.2006r., sygn. akt II OSK 831/05).
Z akt sprawy wynika, że skarżącemu w postępowaniu odwoławczym doręczono uzupełniony operat szacunkowy, do którego pismem z dnia 14 stycznia 2016r. zgłosił szereg zarzutów i zastrzeżeń oraz dołączył dokumentację fotograficzną. Do przedstawionych zastrzeżeń wyjaśnień i dowodów organ odwoławczy nie odniósł się (nie mógł się odnieść), gdyż przed upływem wyznaczonego stronie terminu do zgłoszenia wyjaśnień i wniosków wydał decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Podkreślić należy, że w toku postępowania strona ma prawo wypowiadania się w przedmiocie przeprowadzanych dowodów. Prawo to gwarantują stronie przepisy art.10 i art. 79 K.p.a. Z kolei zgodnie z art. 81 K.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 K.p.a. Organ prowadzący postępowanie powinien więc dać stronie realną możliwość ewentualnego zgłoszenia wyjaśnień i wniosków co do przeprowadzonych dowodów. Bez wątpienia dotyczy to również nowych dowodów pozyskanych przez organ odwoławczy w trybie art. 136 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a.
W ocenie Sądu, naruszenie zasady wyrażonej w art. 10 § 1 K.p.a. ma miejsce również wtedy, gdy organ odwoławczy zakreśla stronie termin do wypowiedzenia się w sprawie i zgłoszenia ewentualnych wniosków i wyjaśnień, a następnie przed upływem tego terminu wydaje decyzję, nie czekając na odpowiedź strony.
Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W tym stanie rzeczy, skoro organ odwoławczy naruszył wskazane wyżej przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przedwczesne jest odnoszenie się przez Sąd do zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Rozpoznając ponownie sprawę niniejszą organ odwoławczy odniesie się do zgłoszonych przez stronę zastrzeżeń do uzupełniającego operatu szacunkowego, wyrażonych w piśmie z dnia 14 stycznia 2016r., popartych materiałem fotograficznym, a następnie wyda rozstrzygnięcie w sprawie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 P.p.s.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło