II SA/Ke 230/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego we wznowionym postępowaniu oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania M.Z. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...], po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, dotyczącego uchylenia decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] w sprawie przyznania M.Z. zasiłku stałego na okres od 01.10.2014 r. do 31.10.2016 r. w wysokości 529 zł miesięcznie i przyznającej zasiłek stały na okres od 01.10.2014 r. do dnia 31.10.2016 r. w wysokości 148,12 zł miesięcznie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że M.Z. występując o przyznanie zasiłku stałego w związku z legitymowaniem się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wskazał, że nie posiada żadnych dochodów i że nie posiada gospodarstwa rolnego. W związku z tym, decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał mu zasiłek stały w wysokości 529 zł miesięcznie. Po wydaniu tej decyzji organ I instancji powziął informację, że M.Z. zgodnie z postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku oraz umowami nabycia spadku stał się właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 3,36 ha fizycznego, co stanowi 1,5755 ha przeliczeniowego. Okoliczność ta była istotna dla sprawy zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...], gdyż wnioskodawca jako właściciel gospodarstwa rolnego winien mieć uwzględniony dochód z tego gospodarstwa przy ustalaniu wysokości zasiłku stałego. Zasadnie więc, zdaniem Kolegium, organ I instancji wznowił z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, a we wznowionym postępowaniu ustalił, że M.Z. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,36 ha fizycznego, a 1,5755 ha przeliczeniowego. Zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przyjmuje się, że z 1ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 250 zł. Zatem dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,5755 ha przeliczeniowego wynosi 393,88 zł. W związku z tym wnioskodawcy przysługuje zasiłek stały w wysokości 148,12 zł, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej – 542 zł, a jego dochodem z gospodarstwa rolnego - 393,88 zł. W związku z tym organ I instancji prawidłowo uchylił, stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 kpa, tę decyzję i wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii, że wnioskodawca wydzierżawił to gospodarstwo, gdyż jako osoba niezdolna do pracy nie użytkował go, Kolegium powołało się na ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa (wyroki NSA: z dnia 28 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA 1406/00, z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 777/05, z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 724/09 oraz z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09). Kończąc organ dodał, że zasiłek stały przyznawany jest w sposób ściśle określony art. 37 ustawy o pomocy społecznej, a nie według uznania organów. Dlatego nie może on być przyznany w wyższej wysokości niż kwota różnicy między kryterium dochodowym, a dochodem wnioskodawcy z gospodarstwa rolnego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję M.Z. opisał swoją trudną sytuację zdrowotną i majątkową, wskazał, że ze względu na stan zdrowia gospodarstwo rolne, które odziedziczył w 2014 r., w dniu 2 stycznia 2014 r. wydzierżawił na okres 10 lat bez jakichkolwiek opłat. Podniósł, że gospodarstwa przez 5 lat nie może sprzedać, ale nawet gdyby mógł to nikt go nie kupi, bo są to same ugory i piaski. Zarzucił, że już wcześniej organ I obniżył mu zasiłek, ale SKO uchyliło tę decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że zarówno decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w wyniku wznowienia postępowania. Organ I instancji wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt 5 kpa, który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wcześniej toczyło się postępowanie zakończone decyzją SKO z dnia [...], uchylającą decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] i umarzającą postępowanie, toczące się na podstawie art. 106 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, a więc postępowanie o zmianę decyzji z [...]. Zaskarżona obecnie decyzja została wdana w postępowaniu wznowieniowym, tak wiec fakt umorzenia poprzednio prowadzonego postępowania o zmianę decyzji nie ma żadnego wpływu na ocenę zaskarżonej obecnie decyzji. Nie było w sprawie kwestionowane, że skarżący składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego, nie poinformował organu, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,36 ha, a przeliczeniowych 1,5755 ha. Z akt administracyjnych wynika, że organ przyznający zasiłek stały dowiedział się o tym dopiero z pisma Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 17 października 2014 r. (k. I, tom II akt administracyjnych). Wbrew twierdzeniom skarżącego, podnoszonym w trakcie postępowania administracyjnego, okoliczność ta ma istotne znaczenie dla sprawy, gdyż dochód z gospodarstwa rolnego należy uwzględnić przy rozstrzyganiu o przyznaniu prawa do zasiłku stałego. Zasiłek stały jest świadczeniem pieniężnym zależnym od spełnienia kryterium dochodowego określonego przez ustawodawcę w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015.163 ze zm.). Zgodnie z jej art. 8 ust. 3 dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z kolei z art. 8 ust. 4 wynika, że do dochodu nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Ponieważ skarżący zarzuca, że nie uzyskuje z posiadanego gospodarstwa rolnego żadnego dochodu, istotne znaczenie ma interpretacja przepisów regulujących dochód uzyskiwany z posiadanego gospodarstwa rolnego. Na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), ustawa przyjmuje założenie, że z 1ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 250 zł (stawka ta obowiązuje od dnia 1 października 2012 r.). Dochód ten ma zatem charakter ryczałtowy i wyliczany jest jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa, niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza zatem rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu (por. wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2000 r. sygn. akt I SA 1406/00 nie publ., a także wyroki NSA: z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 777/05, z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 724/09 oraz z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 1292/09 - orzeczenia dostępne w internecie - orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczności podnoszone przez skarżącego o wydzierżawieniu gruntów i nieosiąganiu z niego żadnego dochodu nie mogą zatem być podstawa dla odmiennych ustaleń. Podkreślić również należy, że dla celów udzielania świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje się na podstawie cytowanych wyzej przepisów, że z 1ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 250 zł i zarazem przepisy nie przewidują jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w art. 8 ust. 9 zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy przynosi ono dochody. Dla ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (kryterium dochodowe) należy przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości rolnej uzyskuje dochód miesięczny z 1 ha przeliczeniowego w wysokości wskazanej w rozporządzeniu określającym zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1327/10 - dostępny jw.). Stąd też, mimo że skarżący podnosi, iż nie prowadzi osobiście działalności rolniczej, to fakt posiadania tytułu własności do gruntów rolnych (gospodarstwa rolnego) uprawniał organy do ryczałtowego wyliczenia jego dochodu. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie organy prawidłowo ustaliły dochód skarżącego. Skoro bowiem wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,5755 ha przeliczeniowego, to jego miesięczny ryczałtowy dochód z tego gospodarstwa wynosić będzie 393,88 zł. W konsekwencji skoro ustawowe kryterium dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł, to różnica pomiędzy tą kwotą, a kwotą dochodu z gospodarstwa rolnego wynosi 148,12 zł. W tych okolicznościach słusznie, we wznowionym postępowaniu organ uchylił decyzję z dnia [...], która nie uwzględniała dochodu z gospodarstwa rolnego i przyznawała skarżącemu zasiłek stały w maksymalnej wysokości, i w jej miejsce przyznał skarżącemu zasiłek w wysokości 148,12 zł. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.