II SA/Ke 230/17

WyrokWSA w Kielcach2017-06-21

Skład orzekający: Jacek Kuza, Krzysztof Armański, Dorota Pędziwilk-Moskal

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły posiadacza odpadów na nieruchomości, stosując domniemanie władania powierzchnią ziemi, mimo istotnych zmian w stanie prawnym nieruchomości i faktycznym zalegania odpadów?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i 77 § 1 KPA, poprzez brak wystarczających ustaleń co do tego, kto jest posiadaczem odpadów. Stosowanie domniemania władania powierzchnią ziemi było nieuprawnione ze względu na brak jednoznacznego ustalenia aktualnego władającego nieruchomością, zwłaszcza w kontekście zmian właścicielskich i faktycznego stanu odpadów na działce. Organy nie wykazały, że skarżący jest wytwórcą odpadów ani że to on je złożył na działce, opierając się na nieuprawnionych domniemaniach i zeznaniach z przeszłości, które nie odzwierciedlały aktualnego stanu faktycznego i prawnego.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy nakazującą W. D. usunięcie odpadów z nieruchomości. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów KPA i ustawy o odpadach poprzez błędne ustalenie, że jest posiadaczem odpadów, mimo że kwestia ta nie została przesądzona w poprzednim postępowaniu sądowoadministracyjnym, a stan prawny nieruchomości uległ zmianie. Podniósł również, że na działce pojawiły się nowe rodzaje odpadów, a organy nie ustaliły, kto jest ich posiadaczem.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz W. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia 14 listopada 2016r. nakazującą W. D. usunięcie odpadów zgromadzonych na działce o nr ewid. [...] , obręb N., gm. Ł., jak również uporządkowanie działki w celu przywrócenia jej wartości użytkowej. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy podniósł, iż materialną podstawą decyzji wydanej przez organ I instancji stanowił przepis art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1[...] 87, ze zm.) zgodnie z którym, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nie przeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami. Organ zaznaczył, że sprawa dotycząca usunięcia odpadów z działki nr ewid. [...] , była już przedmiotem decyzji Wójta Gminy Ł. nakładającej na W. D. obowiązek usunięcia zgromadzonych przez niego odpadów m.in. na działce nr [...] N.. Na skutek skargi złożonej w tej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 20 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 852/ 14, uchylił zarówno w/w decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia 05.02.2014r, znak: [...], jak też decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W wydanym wyroku Sąd zajął stanowisko, że wydanie decyzji nakazującej usunięcie odpadów w trybie ustawy o odpadach może nastąpić wyłącznie po precyzyjnym ustaleniu do jakiej grupy i podgrupy, w świetle rozporządzenia Ministra Środowiska, można je zaliczyć i dlaczego, ze szczególnym uwzględnieniem substancji i przedmiotów, których nie można sklasyfikować jako odpad, w rozumieniu ustawy o odpadach. Sąd nakazał także wyjaśnienie, czy stwierdzone na działkach odpady rzeczywiście są składowane lub magazynowane w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach, w miejscach do tego nieprzeznaczonych oraz czy ich ewentualne magazynowanie nie jest dopuszczalne w myśl art. 25 ust. 2, 3 i 4 ustawy o odpadach. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji aktualnie, przed wydaniem decyzji z dnia 14 listopada 2016r., wykonał dyspozycje Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zawarte w powyższym wyroku, którymi był związany zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przede wszystkim zatem organ ten prawidłowo ustalił rodzaj odpadów znajdujących się na przedmiotowej działce, dopuszczając w tym celu dowód z opinii biegłego z zakresu górnictwa, ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa i higieny pracy. Biegły ten w sporządzonej opinii dokonał klasyfikacji odpadów w sposób wskazany w wyroku Sądu. Z ustaleń biegłego wynika także, że odpady te zostały zgromadzone z naruszeniem art. 25 a, b i c ustawy o odpadach oraz decyzji Wójta Gminy Ł. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań wydanych dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Są to odpady ze zlokalizowanego w sąsiedztwie zakładu przeróbczego. Zdaniem organu odwoławczego, kwestia tego kto jest posiadaczem tych odpadów została już przesądzona w poprzednim postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach we wspomnianym wyroku z dnia 20 listopada 2014r. za niezasadne uznał badanie kwestii posiadacza odpadów, gdyż okoliczność ta była ustalona i bezsporna. W całym postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 05 lutego 2014r. W. D. nie kwestionował, iż jest posiadaczem odpadów zalegających na działce o nr ewid. [...] , a wręcz przeciwnie – w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wskazywał, iż wszystkie zgromadzone przez niego na działce nr [...] elementy nadają się do ponownego użytku, nie zamierza się ich pozbywać i zamierza je nadal użytkować. Do protokołu przesłuchania świadka z dnia 13 listopada 2013r. W. D. zeznał, że włada w/w działką bowiem opatrzył podpisem oświadczenie o treści: "Na dzień dzisiejszy sam władam nieruchomością nr [...] w msc. N.". Także Wojewódzki Sąd Administracyjny we wspomnianym wyroku zawarł stwierdzenie, że skarżący nie kwestionował, iż jest posiadaczem odpadów zgromadzonych m.in. na działce nr ewid. [...] . Zdaniem organu zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie zwalnia posiadacza odpadów z obowiązku ich usunięcia. Jak wskazał organ II instancji, stan prawny przedmiotowej działki ustalony został już po zgromadzeniu odpadów na tej działce, w postępowaniu sądowym o sygn. Akt I Ns 47/13 prowadzonym w sprawie o zasiedzenie działki nr ewid. [...] , w którym uczestniczył także W. D.. Natomiast działka ta stanowi już współwłasność J. M, J. K. i B. M. Podsumowując, Kolegium stwierdziło, że w pełni akceptuje stanowisko organu I instancji albowiem podjęte zostało po przeprowadzeniu postępowania, zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zawartymi w wyroku z dnia 20 listopada 2014 r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach W. D., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucił: - naruszenie art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego i oceny zebranego materiału dowodowego w zakresie ustalenia, kto jest posiadaczem odpadów zalegających na działce nr [...] w miejscowości N., ze względu na wadliwe uznanie, że kwestia ta została przesądzona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 852/14, - naruszenie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach przez jego zastosowanie i nałożenie obowiązków na skarżącego pomimo tego, że nie jest on posiadaczem odpadów znajdujących się na działce nr [...] . Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podniósł, że błędny jest pogląd jakoby kwestia tego kto jest posiadaczem odpadów została już przesądzona uprzednią decyzją Wójta Gminy Ł. z dnia [...]. Decyzja ta została bowiem uchylona w/w wyrokiem Sądu. Nie jest też zasadny pogląd, że kwestia ta została objęta orzeczeniem WSA w Kielcach. Sąd ten w swoim orzeczeniu w ogóle nie podejmował zagadnienia związanego z ustaleniem posiadacza odpadów. W uzasadnieniu nie ma - wbrew temu, co podaje SKO - stwierdzenia, "iż skarżący nie kwestionował, iż jest posiadaczem odpadów zgromadzonych m.in. na działce nr ewid. [...] ". Jak podniósł skarżący, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stwierdza się, że tylko te kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, nie mogą być ponownie oceniane. Ocena sądu jest dla organu wiążąca tylko wtedy, gdy dana kwestia (np. zarzut braku przymiotu strony) była przedmiotem rozważań sądu orzekającego w sprawie i okoliczność ta znalazła swój wyraz w uzasadnieniu orzeczenia sądu, albo w inny sposób w aktach sprawy. Skarżący powołał na tę okoliczność stosowne orzeczenia sądów administracyjnych wywodząc z nich, że SKO bezpodstawnie wyprowadza z milczenia WSA w temacie ustalenia posiadacza odpadów wniosek, iż w tym zakresie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organy administracji prawidłowo i nie można już podnosić zarzutów w tym zakresie. Skarżący podniósł też, że wyrok WSA w Kielcach został wydany w momencie, gdy stan prawny działki nr [...] nie był ustalony. Obecnie, jak stwierdziło SKO w uzasadnieniu swojej decyzji, działka nr [...] w N. S. stanowi współwłasność J. M., J. K. oraz B. M. Nastąpiła więc istotna zmiana okoliczności faktycznych, mająca wpływ na zasadę związania organu oceną prawną zawartą w wyroku sądu administracyjnego. Zdaniem skarżącego w istocie organy administracji publicznej nie sprostały wymogom art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa w zakresie ustalenia kto jest posiadaczem odpadów i w stosunku i do kogo należy zastosować art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. Skoro aktualnie, na czas wydania decyzji przez organ I instancji, współwłaścicielami przedmiotowej działki są w/w osoby, domniemanie przewidziane w art. 3 ust. 1 pkt 1[...] ustawy o odpadach, zgodnie z którym władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości, nie może wywierać negatywnych dla niego skutków. W tej sytuacji obowiązkiem organów administracji było dowiedzenie, kto jest posiadaczem odpadów zgromadzonych na działce nr [...] . Organy nie ustaliły ponadto do kogo należy zakład przeróbczy, który sąsiaduje z działką nr [...] . Organ I instancji stwierdził, że skoro firma [...] ma podpisaną umowę współpracy z firmą P.P.H.U. [...]. z siedzibą w T. w zakresie częściowej pracy w ruchu zakładu górniczego Ł. V i Ł. III, to musi to wskazywać na to, że to skarżący jest posiadaczem odpadów. Ustalenie to jest błędne i oparte na domniemaniu, a nie wykazaniu okoliczności faktycznej zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa. Zakład ten nie należy ani do skarżącego ani do firmy [...]. Działki nr 15/2 i 16, na których znajduje się ów zakład, zostały sprzedane w lutym 2015r. na rzecz [...] SP. z o.o. Sam skarżący z kolei od 2013r. ani w N. ani w Ł. nie prowadzi działalności gospodarczej (koncesja na wydobywanie wapieni z części złoża Ł. V została przeniesiona przez niego na spółkę [...] Przedsiębiorstwo Projektowo-Budowlano-Handlowe Sp. z o.o. decyzją Marszałka Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...].). W dniu 29 kwietnia 2013r. zmienił miejsce prowadzenia działalności gospodarczej z N. na T. Obecnie zaś nie prowadzi w ogóle działalności gospodarczej. Dodatkowo skarżący podniósł, że istnieje zasadnicza różnica między ustaleniami organów administracji co do odpadów zalegających na działce nr [...] w okresie poprzedzającym wydanie decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia 5 lutego 2014r. a sytuacją na działce w dniu oględzin 17 sierpnia 2016r., kiedy stwierdzono na działce nr [...] o wiele więcej odpadów niż poprzednio (np. szkło - kod 16 01 20, silnik elektryczny - kod 16 02 14). Rolą organu było ustalenie, kto jest posiadaczem tych pierwotnych odpadów, oraz złożonych na działce w późniejszym okresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zagadnieniem spornym w niniejszym postępowaniu, mając na uwadze treść zarzutów podniesionych w skardze, była kwestia prawidłowości ustaleń organów obu instancji co do osoby posiadacza odpadów. Zgodnie bowiem z treścią art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 1[...] 87 ze zm.), dalej jako ustawa o odpadach, to posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania a w przypadku ich nieusunięcia wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami. Nie były kwestionowane ustalenia dotyczące samego faktu zalegania odpadów na działce nr [...] w miejscowości N., ich rodzaju i klasyfikacji, jak i samego obowiązku ich usunięcia. Organ I instancji w tym zakresie wykonał wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 listopada 2014r., sygn. akt II SA/Ke 852/14, opierając się w głównej mierze na ustaleniach opinii powołanego w sprawie biegłego, która nie była podważana. Nie można zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego co do tego, że kwestia ustalenia posiadacza odpadów została już jednoznacznie i bezsprzecznie przesądzona przez WSA w Kielcach we wspomnianym wyżej wyroku z dnia 20 listopada 2014r., co powoduje brak możliwości dokonywania odmiennych ustaleń w tym zakresie. Po pierwsze w/w Sąd w swoich rozważaniach zawartych w uzasadnieniu wyroku do zagadnienia tego w ogóle się nie odniósł z uwagi na fakt, że treść ówczesnej skargi dotyczyła innego zagadnienia, tj. tego, czy stwierdzone przedmioty można w ogóle uznać za odpady i nałożyć obowiązek ich usunięcia. Trudno tu zatem mówić o tym, że Sąd wyraził w omawianym zakresie swoją ocenę prawną czy udzielił wskazań w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., którymi organy byłyby związane. Po drugie zaś, jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, aktualność i moc wiążąca uzasadnienia wojewódzkiego sądu administracyjnego ustaje w sytuacji gdy dochodzi do istotnych zmian w stanie faktycznym czy prawnym (por. m.in. wyrok NSA z 11 stycznia 2011r., sygn. akt II OSK 205[...] /0[...] , opubl. Lex nr [...] 53021, wyrok NSA z 11 czerwca 2015r., sygn. akt I OSK 5[...] 6/15, opubl. Lex nr 1733578). Aktualnie zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, w której nakazano W. D. usunięcie z działki nr [...] w miejscowości N. odpadów o określonym kodzie, zgrupowanych w 14 pozycjach. Jak słusznie zwrócił uwagę skarżący, porównując te odpady z wymienionymi w poprzedniej decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia 5 lutego 2014 roku, która to decyzja (wraz z utrzymującą ją w mocy decyzją SKO w Kielcach z dnia 30 lipca 2014 roku) została uchylona wspomnianym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 listopada 2014r., nie sposób nie dostrzec, że aktualnie decyzją wydaną na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach objęto częściowo inne odpady, nie wymienione uprzednio w decyzji z dnia 5 lutego 2014 roku. Skarżący wymienił w skardze jedynie dwa rodzaje takich odpadów, tj. szkło (kod 16 01 20) i silnik elektryczny (kod 16 02 14), jednak analiza decyzji wskazuje, że analogiczna sytuacja ma miejsce także w przypadku: odpadów z przemysłu gumowego i produkcji gumy, tj. kawałków taśm gumowych wzmacnianych tekstyliami, wężów gumowych (kod 07 02 80), opakowań wielomateriałowych, tj. pojemników typu mauser (kod 15 01 05), sorbentów, materiałów filtracyjnych, tkanin do wycierania (np. szmaty, ścierki) i ubrań ochronnych innych niż wymienione w 15 02 02, tj. tkanin do wycierania oraz zużytych ubrań i rękawic roboczych (kod 15 02 03), odpadów z betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów, tj. elementu prefabrykowanego z betonu (kod 17 01 01), kabli elektrycznych (kod 17 04 11). Ogółem sytuacja ta dotyczy zatem siedmiu pozycji, czyli połowy z wszystkich objętych decyzją organu I instancji z dnia 14 listopada 2016r. Skoro zaś – w stosunku do poprzednich decyzji, uchylonych wyrokiem WSA w Kielcach z dnia 20 listopada 2014r. – aktualnie katalog odpadów, stwierdzonych na działce nr [...] w wyniku ponownych oględzin, jest inny niż ustalono uprzednio, tym samym trudno uznać za aktualne ustalenia co do posiadacza tych "nowych" odpadów. Poprzednie decyzje, a tym samym wspomniany wyrok Sądu, nie dotyczyły ich bowiem. Oczywistym jest zatem, że organy nie są uprawnione do powoływania się w tym zakresie na związanie poprzednimi ustaleniami i wyrokiem Sądu, a w konsekwencji były zobowiązane dokonać ustaleń w zakresie osoby będącej posiadaczem aktualnie stwierdzonych na działce odpadów. Skoro bowiem stan faktyczny na działce uległ zmianie, poprzednie ustalenia w tym zakresie mogą nie być aktualne, zwłaszcza, że skarżący nie prowadzi już działalności wydobywczej. Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że – jak podniósł sam organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji – obecnie stan prawny działki uległ zmianie na skutek postępowania sądowego o sygn. akt I Ns 47/13 dotyczącego stwierdzenia zasiedzenia. Aktualnie zatem, jak podnosi organ, przedmiotowa działka jest objęta współwłasnością J. M., J. K. i B. M. Analiza akt administracyjnych pozwala stwierdzić, że w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim pod sygn. [...] Sąd ten postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2015r. stwierdził, że nieruchomość składającą się z przedmiotowej działki nr [...] położone w miejscowości N. nabyli przez zasiedzenie z upływem dnia 31 grudnia 2003 roku E. N. i A. K.. Przy czym, jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Pińczowie z dnia 2[...] stycznia 2008 roku, E. N. zmarł w dniu 8 września 2004 roku, a spadek po nim nabyli J. K., R. N.i B. N. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji zawarł informację, że na podstawie zawiadomienia Starostwa Powiatowego w Kielcach z dnia 2[...] lipca 2016r. (data wpływu 5.10.2016r.) o zmianie wpisu w ewidencji gruntów ustalono, że właścicielkami przedmiotowej działki są J. M., J. K. i B. N.("postanowienie PS [...] z dnia 24.0[...] .2016r."). Pomijając fakt, że w aktach administracyjnych nie sposób doszukać się wspomnianego "zawiadomienia Starostwa Powiatowego w Kielcach z dnia 2[...] lipca 2016r.", brak jest także jakiegokolwiek innego dokumentu, w tym w szczególności orzeczenia wydanego w sprawie o sygn. [...], potwierdzającego nabycie prawa własności przedmiotowej działki, a także sposób tego nabycia, przez w/w osoby. Okoliczności te są o tyle istotne, że świadczą o kolejnych już zmianach właścicielskich odnośnie działki nr [...] i mogą mieć znaczenie dla ustalenia tego kto aktualnie włada tą działką. Zmiany te zachodziły przy tym już po wydaniu wyroku przez WSA w Kielcach w sprawie II SA/Ke 852/14. Zgodnie z art. 3 pkt 1[...] ustawy o odpadach przez posiadacza odpadów należy rozumieć wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Aby organ mógł posłużyć się domniemaniem wynikającym z tego przepisu winien najpierw w sposób niewątpliwy ustalić – według stanu na dzień wydania decyzji w trybie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach – kto jest władającym powierzchnią ziemi. Organy administracyjne orzekają bowiem według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania przez nie decyzji. Istotne znaczenie w powyższym przedmiocie mają okoliczności dotyczące tego kto jest właścicielem nieruchomości. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 140 kc w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego to właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Z kolei zgodnie z art. 222 § 1 i § 2 kc właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Przepisy powyższe określają szeroki charakter uprawnień właściciela w stosunku do rzeczy, świadczące o tym, że może on korzystać z rzeczy i rozporządzać nią, jak również żądać jej wydania od osoby faktycznie władającej. Jak wykazano, stan prawny przedmiotowej nieruchomości ulegał zmianom już po wydaniu wyroku przez WSA w Kielcach w sprawie II SA/Ke 852/14. W ocenie Sądu organy obu instancji winny uwzględnić tę okoliczność w kontekście ustaleń poczynionych w poprzednich decyzjach, gdzie ustalenie posiadacza odpadów opierano na wspomnianym domniemaniu przewidzianym w art. 3 pkt 1[...] ustawy o odpadach, odwołując się przy tym do zeznań W. D. z dnia 13 listopada 2013 roku, z których wynikało, że sam włada przedmiotową nieruchomością i jest jej samoistnym posiadaczem. Aktualnie organy w dalszym ciągu odwołują się do tych zeznań, a organ I instancji dodatkowo podaje okoliczność, że "nikt inny tylko pan W. D. mógł udostępnić nieruchomość na potrzeby przeprowadzenia czynności urzędowych tj. wizji lokalnych". Przy czym czynność taka, tj. oględziny nieruchomości, miała miejsce w dniu 17 sierpnia 2016r., zaś – jak wynika z informacji zawartych w decyzji organu I instancji – do zmiany kręgu właścicieli nieruchomości doszło na podstawie postanowienia Sądu z dnia 24 września 2016r. Okoliczność ta jest istotna o tyle, że mogła wiązać się ze zmianą osoby władającej nieruchomością – jeśli nie poprzez samą zmianę właściciela nieruchomości, to poprzez ewentualne jej wydanie na rzecz nowego właściciela. Organy nie ustaliły, naruszając przy tym przepisy art. 7, 77 § 1 kpa, czy do takiego wydania doszło, ani też w żaden sposób nie odniosły się do tego, czy i w jaki sposób zmiana właściciela wpłynęła na ustalenie tego, kto na datę wydania decyzji władał powierzchnią ziemi w rozumieniu art. 3 pkt 1[...] ustawy o odpadach. Powoływana przez organy treść zeznań W. D. prezentuje stan faktyczny na dzień 13 listopada 2013 roku. W międzyczasie mogło dojść do kolejnych zmian we władaniu gruntem, a organ – chcąc skorzystać ze wspomnianego domniemania – winien dokonać jednoznacznych ustaleń w tym zakresie na czas wydania decyzji. Wypada zauważyć, że choćby z protokołu przesłuchania J. M. z dnia 10 lutego 2017r. (k. 368a) wynika, że stała się ona właścicielem działki nr [...] zgodnie z postanowieniem sądowym, tj. od 24 września 2014r., a do tej daty była samoistnym posiadaczem zgodnie ze złożonym oświadczeniem w Urzędzie Gminy Ł. w dniu 4 lutego 200[...] r. Organy w żaden sposób nie odniosły się do tych zeznań, mogących wskazywać na to, że – wbrew temu co twierdzą na podstawie zeznań W. D. – kto inny niż on był władającym powierzchnią ziemi w zakresie działki nr [...] . Wobec braku wystarczających ustaleń właśnie co do tego, kto jest władającym powierzchnią ziemi, tj. w tym przypadku działki o nr ewid. [...] w miejscowości N. S., oparcie się przez organy w tym stanie sprawy na domniemaniu przewidzianym w art. 3 pkt 1[...] ustawy o odpadach było nieuprawnione. W toku postępowania tym bardziej nie zostało wykazane, że W. D. jest wytwórcą odpadów w rozumieniu w/w przepisu, jak również, że to on złożył je na przedmiotowej działce. Materiał dowodowy w tym zakresie ogranicza się w zasadzie do szczątkowych informacji w postaci np. krótkich zeznań J. M (k. 150) czy oświadczeń J. K., J. M. i S. N. złożonych w czasie oględzin nieruchomości (k. 212), którym z kolei zaprzeczył wówczas sam W. D.. Także w czasie powoływanego przez organy przesłuchania w dniu 13 listopada 2013 roku W. D. nie przyznał aby wytworzył przedmiotowe odpady. Ustalenia w powyższym zakresie opierają się – jak słusznie zauważa skarżący – raczej na nieuprawnionym domniemaniu, że skoro W. D. prowadził działalność wydobywczą w pobliżu nieruchomości, a następnie świadczył usługi na rzecz ruchu zakładu górniczego Ł. V i Ł. III, to jest on posiadaczem przedmiotowych odpadów. Organ I instancji wprost używa nawet stwierdzenia, że w tej sytuacji "prawdopodobnym jest" twierdzenie świadków, że W. D. jest posiadaczem odpadów. Oczywistym jest, że samo uprawdopodobnienie pewnego faktu nie jest równoznaczne z jego udowodnieniem. Wypada także zwrócić uwagę, że jak wynika z zeznań H. C. (k. 151) kopalnie Ł. V i Ł. III są obsługiwane nie tylko przez firmę W. D., ale przez cały szereg firm zewnętrznych, które posiadają stosowne decyzje w zakresie gospodarki odpadami. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, a to przepisów art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy – poprzez brak zgromadzenia materiału dowodowego, jego analizy i dokonania istotnych ustaleń w zakresie tego kto jest posiadaczem odpadów wymienionych w decyzji – w rozumieniu art. 26 ust. 2 i 3 pkt 1[...] ustawy o odpadach. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji publicznej I instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. W szczególności, przy uwzględnieniu powyższych wskazań, zgromadzi materiał dowodowy zmierzający do ustalenia kto jest posiadaczem przedmiotowych odpadów w rozumieniu w/w przepisów, dokona należytej analizy tego materiału, a zapadłe rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie ze wskazaniami art. 107 § 3 kpa. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.) oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło