II SA/Ke 237/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2014r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania S.P. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] odmawiającej przyznania od dnia 1 września 2013 r. świadczenia pielęgnacyjnego na M. C., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że S. P. w dniu 3 września 2013 r. wystąpił z nowym wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego pasierba M. C. Poprzednio, wnioskodawca na podstawie decyzji organu I instancji z dnia [...] pobierał świadczenie pielęgnacyjne przyznane na okres od 01.01.2011 r. do 22.11.2022 r. Powyższa decyzja wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. Dalej organ odwoławczy, cytując art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych podał, że M. C. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, a niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Spełniona jest zatem przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy. Natomiast jak wynika z akt sprawy, matka osoby niepełnosprawnej O. P., żyje, nie jest pozbawiona praw rodzicielskich i nie ma orzeczonej niepełnosprawności w stopniu znacznym. Reasumując Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do uzyskania przez wnioskodawcę świadczenia pielęgnacyjnego. W skierowanej do WSA w Kielcach skardze na powyższą decyzję S. P. wskazał, że od trzech lat zwraca się z prośba do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starachowicach i do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Starachowicach o przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury. Wskazał, że jest ojczymem i opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego pasierba M. C. Matka nie może sprawować nad nim opieki z powodu choroby kręgosłupa. Świadczenie pielęgnacyjne otrzymywał do 30 czerwca 2013 r. i od tamtej chwili pozostał bez środków do życia. Kończąc swoją skargę wniósł o pomoc w przyznaniu mu prawa do wcześniejszej emerytury. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Na wstępie należy podnieść, że kontrola sądu administracyjnego sprawowana jest pod względem zgodności z prawem wydawanych przez administrację publiczną aktów administracyjnych. Dlatego Sąd nie może, tak jak domaga się tego skarżący, przyznać mu prawa do wcześniejszej emerytury. Ponadto kontrola aktów administracyjnych wydanych w sprawach dotyczących emerytur nie należy do właściwości sądów administracyjnych, ale sądów powszechnych (art. 4778. § 1\ kpc). Natomiast przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według stanu prawnego obowiązującego w chwili wydawania zaskarżonej decyzji (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1456) dalej "ustawa", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1. rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2. nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3. nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z cytowanego przepisu zatem wynika, że aby ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak i osoba sprawująca tę opiekę muszą spełnić określone ustawą przesłanki. Jeśli chodzi o osobę wymagającą opieki, to ustawodawca wymaga, aby osoba ta posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz, aby niepełnosprawność tej osoby powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (ust.1b). Bezspornym jest, że M. C. spełnia powyższe warunki Jednakże poza osobą wymagającą opieki, także osoba ją sprawująca tj. skarżący musi spełnić ustawowe przesłanki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zwrócić należy uwagę, że skarżącemu jako osobie nie spokrewnionej z M. C. w pierwszym stopniu lecz należącym do osób obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym względem pasierba na podstawie art. 144 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne tylko wtedy, gdy nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu lub legitymują się one orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie było w sprawie kwestionowane, że pasierb skarżącego ma matkę O. P. – osobę spokrewnioną z nim w pierwszym stopniu, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odnosząc się w tym miejscu do zawartego w skarze stwierdzenia, że O. P. nie jest w stanie opiekować się swoim synem z powodu schorzeń kręgosłupa, podkreślić należy, że nie ma znaczenia z jakiego powodu nie sprawuje ona opieki, okoliczność ta nie może zostać uwzględniona, gdyż pozostaje bez wpływu na wystąpienie przesłanek z art. 17 ust. 1a ustawy. Z przepisu tego jasno wynika, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu, mogłoby nastąpić wyłącznie gdyby O. P. posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy posiada ona orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W konsekwencji zgodzić należy się z organami obu instancji, że nie zachodzą podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż obowiązek sprawowania opieki nad M. C. spoczywa w pierwszej kolejności na jego matce. Podnieść przy tym wypada, że przepisy ustawy w sposób jednoznaczny określają przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie pozostawiając organom w tym zakresie żadnej uznaniowości, przy czym ustawa ta nie reguluje kwestii opieki nad niepełnosprawnym i nie obliguje do sprawowania takiej opieki żadnego z członków rodziny. Ustala natomiast w sposób precyzyjny, które z osób sprawujących opiekę i po spełnieniu jakich przesłanek mogą otrzymać rekompensatę finansową ze strony państwa za rezygnację z zatrudnienia lub podjęcia pracy w celu sprawowania takiej opieki. Odnosząc się do zarzutu skargi, że skarżący do dnia 30 czerwca 2013 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne, należy powtórzyć za organem odwoławczym, że ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012.1548), wprowadzone zostały zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych m.in. dotyczące zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w tym świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe zmiany weszły w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. W związku z tą nową regulacją wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasły z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. Wygasła zatem również decyzja z dnia 23 kwietnia 2012 r. przyznająca skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne na okres od 01.01.2011 r. do 22.11.2022 r. Mając to wszystko na uwadze stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad swoim pasierbem, a decyzje odmawiające przyznania takiego świadczenia są prawidłowe i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.