II SA/Ke 240/13

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 8 maja 2013 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem postanawia: I. zwolnić M.P. od wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, II. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie, III. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. M.P. złożył w dniu 17.IV.2013 r. formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem. Skarżący podał w formularzu, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i bezrobotnym synem (lat 40). Wnioskodawca pobiera rentę w wysokości 1241,72 zł oraz wynagrodzenie za pracę na stanowisku dozorcy w wysokości 1141,38 zł netto miesięcznie. Żona skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości 1088,93 zł netto miesięcznie. Syn nie osiąga żadnego dochodu. Skarżący nie wykazał innego majątku poza domem wielkości 150 m², działką rolną o powierzchni 0,2214 ha w Z. i działką o powierzchni 0,1766 ha w B. Wnioskodawca podał, że miesięcznie wydaje 250 zł na zakup leków, ponadto co drugi miesiąc płaci 300 zł za energię elektryczną, kwartalnie 350 zł tytułem opłaty za wodę i ścieki, 7000 zł rocznie za opał do ogrzewania domu i wody. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń przed sądem. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę wysokość dochodu osiąganego przez skarżącego i jego żonę oraz zły stan zdrowia wiążący się z wydatkami na zakup leków i leczenie, uznano, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi wynoszącego 500 zł. Umożliwi to rozpoznanie skargi M.P. przez wojewódzki sąd administracyjny. Jednocześnie należy podkreślić, że wnioskodawca osiąga stały dochód z renty i wynagrodzenia za pracę, żona pobiera emeryturę, ponadto posiadają działki rolne. Uznano zatem, że przy racjonalnym gospodarowaniu stałymi dochodami i posiadanym majątkiem skarżący ma możliwość, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść inne ewentualne koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a następnie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł) oraz wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego z wyboru. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie orzecznictwa -http://orzeczenia.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, dorosłe dziecko lub rodzeństwo. Należy podkreślić, że ze skargi do Sądu i pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że M.P. nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.