II SA/Ke 244/10

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 11 maja 2010 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków I. S. i M. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I. S. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: I. zwolnić skarżących od wpisu sądowego od skargi, II. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie, III. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. I S. i M. S. złożyli dnia 6 maja 2010 r. formularze urzędowe PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Ze złożonych formularzy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się emerytury w wysokości 969,05 zł brutto (828,84 zł) netto miesięcznie. Skarżąca nie wykazała innego majątku poza domami wielkości 108 m kw i 60 m kw oraz trzema nieruchomościami rolnymi o powierzchni: 656 m kw, 0,0666 ha i 0,02651 ha. Wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe utrzymuje się emerytury w wysokości 1274,62 zł brutto (1251 zł) netto miesięcznie. Skarżący nie wykazał innego majątku poza domem wielkości 60 m kw oraz nieruchomościami rolnymi o powierzchni: 0,666 ha i 0,02651 ha. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w taki sposób, iż nie jest on w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w rozpatrywanej sprawie skarżący I. S. i M. S. jako współwłaściciele działki numer ewidencji gruntów 93.4061 w S. mają wspólne uprawnienia i obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia. Zatem stosownie do art. 214 § 2 p.p.s.a ich skarga, jak i też inne pisma wnoszone przez nich wspólnie do sądu administracyjnego podlegają jednej opłacie. Skarżący ponoszą koszty sądowe solidarnie. Oznacza to, że uiszczenie opłaty sądowej przez jednego ze skarżących zwalnia drugą osobę z obowiązku jej uiszczenia. W rozpatrywanej sprawie wpis od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie warunków zabudowy wynosi 500 zł stosownie do § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Oceniając sytuację majątkową wnioskodawców, w tym wysokość dochodów, uznano, że nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Zatem ich wnioski zasługują na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Rozstrzygnięcie to umożliwi rozpoznanie skargi I. S. i M. S. przez wojewódzki sąd administracyjny. Ze względu na to, że oboje skarżący osiągają stałe dochody z emerytur oraz posiadają nieruchomości rolne uznano, że mają oni możliwość zgromadzenia środków finansowych na poniesienie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, (np. w wypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w wysokości 100 zł, a następnie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł). Z tych samych względów oddaleniu podlega wniosek o ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie nie obowiązuje przymus adwokacki (radcowski), skarżący mogą skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście albo przez pełnomocnika, którym może być współskarżący Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.