II SA/Ke 25/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi E. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 1 grudnia 2025 r. znak: SKO.PS-80/4582/1287/2025 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 19 stycznia 2026 r., znak: SKO.PS-80/4903/1343/2025 i umarza postępowanie zainicjowane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. II SA/Ke 25/26 Uzasadnienie Postanowieniem z 1 grudnia 2025 r. znak: SKO.PS-80/4582/1287/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej SKO, Kolegium) na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego sprostowało z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji tego organu z 6 listopada 2025 r. znak: SKO.PS-80/3182/883/2025 w ten sposób, że: na stronie 1 decyzji Kolegium, w wierszu osiemnastym zwrot "art. 138 § 2" zastępuje się zwrotem "art. 138 § 1 pkt 1"; na stronie 1 w wierszu dwudziestym pierwszym i dwudziestym drugim słowa "uchyla zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazuje sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia" zastępuje się słowami "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji". Uzasadniając postanowienie Kolegium wskazało, że cała treść uzasadnienia decyzji z 6 listopada 2025 r. znak: SKO.PS-80/3182/883/2025 oraz jej pouczenie świadczy o tym, że przedmiotową decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyjaśniając pojęcie omyłki pisarskiej w aspekcie art. 113 § 1 k.p.a. SKO podniosło, że omyłka pisarska to między innymi widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, zwrotów czy – jak w niniejszej sprawie – nie wskazanie właściwej podstawy prawnej oraz właściwej osnowy wydanej przez Kolegium decyzji. Zgodnie ze stanowiskiem organu, skoro Kolegium podjęło się utrzymania w mocy zaskarżonej przez E. C. decyzji organu I instancji z 23 lipca 2025 r. znak: OPS.ŚP.5211.113.2025 odmawiającej przyznania ww. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawna matką – M. K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. to powinno na stronie pierwszej wskazać prawidłową podstawę prawną wydanej decyzji jak również właściwą osnowę. W tej sytuacji oczywiste jest, zdaniem Kolegium, że nie wskazanie w sentencji właściwej podstawy prawnej jak również właściwej treści rozstrzygnięcia było oczywistym błędem pisarskim. Szczegółowe uzasadnienie tej decyzji oraz jej pouczenie świadczy bezsprzecznie, że Kolegium niniejszą decyzją utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Tym samym zaistniała podstawa prawna do sprostowania zaistniałej oczywistej omyłki pisarskiej w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Skargę od decyzji SKO.PS-80/3182/883/2025 z 6 listopada 2025 r. sprostowanej "decyzją z 1 grudnia 2025 roku" E. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zarzucając naruszenie: 1. 113 § 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie sprostowania zaskarżonej decyzji w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez jego zmianę, którego sprostowanie nie jest możliwe jako oczywistej omyłki pisarskiej, a które to rozstrzygnięcie prowadzi do wewnętrznej sprzeczności decyzji uniemożliwiającej je instancyjną kontrolę, w wyniku czego zaskarżone decyzje należy uznać za nieważne; 2. art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 w zw. z art. 140 k.p.a. przez zaniechanie rzetelnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności faktycznych istotnych dla stwierdzenia istnienia błędu pisarskiego lub rachunkowego, albo innej oczywistej omyłki w treści decyzji; 3. art. 124 § 1-2, art. 126 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak (wskutek pominięcia tych przepisów) prawidłowego powołania w sentencji ww. postanowienia przepisów k.p.a. określających treść i zakres zgodnego z prawem sporządzenia jego uzasadnienia; 4. art. 63 ust 1-3 ust. o świadczeniu wspierającym, poprzez jego błędne zastosowania i w konsekwencji przyjęcie, że odwołującej E. C. nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność rezygnacji z zatrudnienia - pracy w gospodarstwie rolnym - w związku ze stałym sprasowaniem opieki nad matką M. K., którą należy zaliczyć do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, niezdolnych do samodzielnej egzystencji; 5. art. 17 ust. 1 Ust o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że odwołującej E. C. nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność rezygnacji z zatrudnienia - pracy w gospodarstwie rolnym w związku ze stałym sprasowaniem opieki nad matką M. K., błędne przyjęcie, iż Odwołująca w dalszym ciągu wykonuje pracę w gospodarstwie rolnym, w sytuacji gdy bezsporne jest, że Odwołująca takiej pracy, ani w zakresie własnoręcznego wykonywania prac, jak też w zakresie nadzoru nie wykonuje; 6. art. 138 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie kompleksowej prawnej merytorycznej oceny zasadności podjętego przez Organ I Instancji rozstrzygnięcia; 7. art. 7,10 w związku z art. 77 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz wydanie zaskarżonej Decyzji z naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów Państwa poprzez utrzymanie w mocy Decyzji wprowadzającej dysonans pomiędzy wcześniejszymi rozstrzygnięciami, w sytuacji gdy bezsporne jest, że otrzymana po dacie 3 lutego 2025 roku płatność końcowa nie przesądza, iż w przypadku odwołującej nie doszło faktycznie do rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 8. art. 7 i 77 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz poprzez utrzymanie w mocy decyzji opartej na zbyt ogólnej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji błędne przyjęcie, że praca w gospodarstwie rolnym była przez Odwołującą faktycznie świadczona. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej w całości i podjęcie postępowania w sprawie przez organ, oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podnoszonych zarzutów. Zdaniem strony skarżącej, sprostowanie nie może prowadzić do ponownego rozpoznania sprawy, zmiany sentencji rozstrzygnięcia co do istoty żądania ani zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. "Z uwagi na powyższe wydane decyzje należy uznać za nieważne". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację w sprawie. Zarządzeniem z 14 stycznia 2026 r. Przewodniczącej Wydziału II skarga E. C. została rozdzielona na: 1. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 6 listopada 2025 r. znak: SKO.PS-80/3182/883/2025 w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego 2. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 1 grudnia 2025 r. znak: SKO.PS-80/4582/1287/2025 w sprawie sprostowania oczywistej omyłki - zawartych w jednym piśmie z dnia 10 grudnia 2025 r. (data wpływu do organu 15 grudnia 2025 r.). Odpis zarządzenia został przesłany organowi poprzez epuap 21 stycznia 2026 r. SKO nadesłało przy piśmie z 20 stycznia 2026 r. dodatkowe dokumenty, celem dołączenia do akt administracyjnych, w tym postanowienie Kolegium z 19 stycznia 2026 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z 1 grudnia 2025 r. znak: SKO.PS-80/4582/1287/2025. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143)., zwanej dalej "p.p.s.a". W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa została rozpoznana przez trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenia prawa skutkujące koniecznością jego uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.). Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 1 grudnia 2025 r., znak: SKO.PS-80/4582/1287/2025 (mylnie nazwanego przez skarżącą decyzją), którym SKO sprostowało z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji tego organu z 6 listopada 2025 r. znak: SKO.PS-80/3182/883/2025 w ten sposób, że: na stronie 1 decyzji Kolegium, w wierszu osiemnastym zwrot "art. 138 § 2" zastępuje się zwrotem "art. 138 § 1 pkt 1"; na stronie 1 w wierszu dwudziestym pierwszym i dwudziestym drugim słowa "uchyla zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazuje sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia" zastępuje się słowami "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji". Sąd w całości nie podziela stanowiska organu w kwestii możliwości sprostowania we wskazanym wyżej zakresie przedmiotowej decyzji SKO. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Określony w art. 113 § 1 k.p.a. tryb dotyczy usuwania nieistotnych wad decyzji administracyjnej, przybierających m.in. postać oczywistych omyłek, polegających na widocznym, niebudzącym wątpliwości niewłaściwym użyciu, czy też opuszczeniu wyrazu, mylnej pisowni, bądź też wystąpieniu błędu rachunkowego, to jest nietrafnego doboru cyfr lub wyniku obliczeń, mimo wskazania, co do zasady prawidłowego sposobu przeprowadzenia operacji matematycznych. Wady te winny mieć charakter techniczny, pozostający bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia, gdyż sprostowanie w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do zmiany merytorycznej treści rozstrzygnięcia, czy też ponownego merytorycznego, odmiennego rozpoznania sprawy. Orzeczenie prostujące nie może służyć weryfikacji wad orzeczenia o charakterze merytorycznym. Jego celem pozostaje naprawa zaburzonego związku pomiędzy wolą (zamierzeniem) organu, a jego wadliwym, błędnym uzewnętrznieniem i to wyłącznie w odniesieniu do pewnego specyficznego, nieistotnego charakteru wady zawartej w samym orzeczeniu (vide: wyrok NSA z 4 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 3192/19). Sanowanie decyzji w drodze sprostowania może więc dotyczyć w istocie jedynie jej strony formalnej, a nie błędów co do meritum rozstrzygnięcia, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a zatem co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (vide: Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - uwagi do art. 113 publ. Lex oraz wyrok WSA w Warszawie z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1883/20). Dopuszczalne jest przy tym prostowanie tego rodzaju omyłek oraz błędów zawartych zarówno w sentencji, jak i w uzasadnieniu decyzji, bowiem dopiero łącznie te elementy stanowią decyzję administracyjną (patrz: wyrok NSA z dnia 13 marca 1998 r. sygn. akt I SA/Lu 1091/96). W orzecznictwie powszechnie przyjęto, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 maja 1988 r., sygn. akt III SA 1466/87, OSP 1990, z. 11-12, poz. 398, wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 19 listopada 1991 r., sygn. akt SA/Wr 1084/91, ONSA 1991, nr 3-4, poz. 93, wyrok NSA w Katowicach z dnia 22 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Ka 2714/95, PG 1998, Nr 3, poz. 33, wyrok NSA w Gdańsku z dnia 9 czerwca 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 984/97, LEX nr 3872, wyrok NSA z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 258/07, LEX nr 505247, wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 782/12, LEX nr 1264937). Takiemu sprostowaniu nie podlegają zatem wady (błędy i omyłki) istotne, w tym przede wszystkim takie zmiany, które miałyby wpływ na zakres lub rodzaj przyznanych stronie uprawnień. Wyjaśnienia wymaga, że merytoryczny błąd rozstrzygnięcia nie może być prostowany jako oczywista omyłka pisarska czy też rachunkowa. Sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. podlegają wyłącznie błędy i omyłki nieistotne, które nie prowadzą do merytorycznej zmiany istoty rozstrzygnięcia. W tym trybie można naprawić jedynie oczywiste przeoczenie, zastosowanie niewłaściwego słowa lub omyłkę pisarską o charakterze ewidentnym, niewpływającą na treść prostowanej decyzji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 439/13 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 405/12, CBOSA). Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji, mylna kwalifikacja prawna, błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego (zob. wyrok NSA z dnia 4 maja 1988 r., sygn. akt III SA 1466/87, OSP 1990, Nr 11-12, poz. 398 z glosą aprobującą W. Tarasa). Innymi słowy, sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji czy ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od pierwotnego. Na gruncie powyższych rozważań należy uznać, że zaskarżone postanowienie Kolegium narusza przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 113 § 1 k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z jego treści Kolegium dokonało sprostowania podstawy rozstrzygnięcia jak również jego osnowy. W miejsce bowiem "art. 138 § 2" i "uchyla zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazuje sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia" nakazało orzec: "art. 138 § 1 pkt 1" i "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji". Sprostowanie takie bez wątpliwości dotyczy meritum rozstrzygnięcia zapadłego w prostowanej decyzji, i to w dodatku kluczowego dla wyniku tamtej sprawy, którym była odmowa przyznania E. C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, że powołanie podstawy prawnej i rozstrzygnięcie (osnowa) decyzji administracyjnej stanowią odrębne elementy, wymienione w art. 107 § 1 k.p.a. Podstawa prawna (art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a.) to niezbędny składnik decyzji, który wskazuje przepisy prawa stanowiące podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei rozstrzygnięcie (art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a) to niezbędny składnik decyzji, który wskazuje stanowisko właściwego organu decydujące o prawach i obowiązkach stron. Oba wyżej wymienione elementy są istotne i decydują o meritum sprawy. Natomiast tryb rektyfikacji decyzji administracyjnych o którym stanowi art. 113 § 1 k.p.a. przewidziany jest dla nieistotnych wadliwości. Nie można z zastosowaniem tego przepisu zmieniać równocześnie takich elementów jakim są podstawa prawna i rozstrzygnięcie. Sąd uznał za niezbędne wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 19 stycznia 2026 r. znak: SKO.PS-80/4903/1343/2025, którym utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia 1 grudnia 2025 r. znak: SKO.PS-80/4582/1287/2025. Podstawę do takiego rozstrzygnięcia stwarza art. 134 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakresem rozpoznania Sądu stają się więc wszystkie czynności i akty wydane w danej sprawie administracyjnej niezależnie od tego w jakim stadium postępowania i w jakim trybie zostały podjęte. Nie budzi wątpliwości, że opisane wyżej, kolejne postanowienie Kolegium z 19 stycznia 2026 r. dotyczy sprostowania tej samej decyzji Kolegium co zaskarżone niniejszą skargą postanowienie z 1 grudnia 2025 r. Wobec bezzasadności sprostowania podstawy prawnej i rozstrzygnięcia należało je zatem uchylić, a postępowanie zainicjowane wnioskiem strony o ponowne rozpatrzenie sprawy – umorzyć. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz na podstawie art. 134 w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 19 stycznia 2026 r. znak: SKO.PS-80/4903/1343/2025 i umorzył postępowanie zainicjowane wnioskiem strony o ponowne rozpatrzenie sprawy.