II SA/Ke 258/08
WyrokWSA w Kielcach2008-06-26
Skład orzekający: Anna Żak, Dorota Chobian, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, wydana na podstawie przepisów Prawa budowlanego uznanych później za niezgodne z Konstytucją, może zostać utrzymana w mocy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdzając, że podstawą prawną tych aktów były przepisy Prawa budowlanego (art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania") uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Ponadto, organ odwoławczy naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, nie uwzględniając zmiany właściciela nieruchomości, co stanowiło podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki garażu samowolnie wybudowanego przez E. B. w 2003 r. bez pozwolenia na budowę. Organ I instancji wstrzymał roboty i wezwał do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, czego E. B. nie uczyniła. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję o rozbiórce. WSA w Kielcach oddalił skargę E. B., uznając decyzję za prawidłową. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na wadliwe uwzględnienie zmiany stron postępowania administracyjnego i brak odniesienia się do tej kwestii przez Sąd I instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją akty, opierając się na niekonstytucyjności przepisów Prawa budowlanego oraz naruszeniu zasady czynnego udziału strony.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; uchylono postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego; stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; zasądzono zwrot kosztów postępowania od Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz E. B. oraz przyznano koszty nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 czerwca 2008r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. uchyla postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...]; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; IV. zasądza od Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz E. B. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; V. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz radcy prawnej E. P. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Decyzją z dnia [...]Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania E. B. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], którą organ I instancji wskazując jako podstawę swego rozstrzygnięcia art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) nakazał E. B. dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu garażowego na działce położonej przy ul. K. R. w O. Ś.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy garaż ma konstrukcję drewnianą o wymiarach 6,55 x 4,03 m, usytuowany jest wzdłuż ogrodzenia działki od strony północnej w odległości ok. 0,30 m i w odległości 5 m od strony zachodniej budynku mieszkalnego. Posiada on dach o konstrukcji drewnianej, kryty blachą trapezową ze spadkiem jednostronnym na własną działkę. Wysokość do okapu wynosi 2,60 m. Posiada instalację elektryczną. Od strony zachodniej nie posiada własnej ściany, przylegając do ściany murowanej drugiego budynku gospodarczego, a własną ścianę drewnianą posiada tylko na długości 1,45 m. Od strony wschodniej obiekt posiada bramę dwuskrzydłową otwieraną na zewnątrz. Wewnątrz istnieje wylewka betonowa, a przed bramą podjazd betonowy o wym. 1,30 m x 2,88 m.
Przedmiotowy obiekt został wybudowany samowolnie, bez pozwolenia na budowę w 2003r. i po wszczęciu postępowania organ I instancji postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2004 r. wydanym na podstawie art.48 ust.3 ustawy Prawo budowlane z 1994r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budynku garażowym, jednocześnie nakładając na E. B. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 15 października 2004 r. 4 egzemplarzy projektu budowlanego, zawierającego opinię techniczną, zaświadczenie wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zagospodarowanie zawierające część opisową i rysunkową, oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pouczono także inwestora, że po przedłożeniu dokumentów wydane zostanie postanowienie w sprawie legalizacji zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy, zaś nie spełnienie nałożonych obowiązków spowoduje wydanie, zgodnie z przepisem art. 48 ust. 1 ustawy decyzji nakazującej rozbiórkę budynku garażowego. Po bezskutecznym upływie terminu, w którym E. B. nie wykonała nałożonych obowiązków, organ I instancji nakazał jej dokonanie rozbiórki obiektu garażowego.
Organ odwoławczy uznał decyzję za prawidłową i odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu, podniósł, że jakkolwiek garaż znajdował się na przedmiotowej działce około 30 lat, to jednak jak wynika z akt sprawy obiekt ten w 2003 r. został całkowicie rozebrany i wybudowano nowy, wyższy o ok. 0,5 m.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. B., domagała się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji.
W uzasadnieniu skarżąca przyznała, że w 2003 r. rozebrała rozpadający się budynek gospodarczy z bramą wjazdową i postawiła w jego miejsce nowy obiekt na fundamencie, o około 0,50 m wyższy, nie wiedziała że na taki obiekt potrzebne jest pozwolenie na budowę. Podniosła także, że nie mogła wypełnić nałożonych na nią obowiązków, jednak obecnie zobowiązuje się uzupełnić wymagane dokumenty, jak również wnieść opłatę legalizacyjną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji.
Wyrokiem z dnia 24 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił powyższą skargę. Sąd wskazał, że bezspornym w sprawie jest fakt wybudowania przez E. B. garażu w 2003 r. bez pozwolenia na budowę, przy czym nie ma tu znaczenia okoliczność, że obiekt ten powstał w miejscu rozebranego przez nią innego obiektu budowlanego, skoro tamten został całkowicie rozebrany, a nowy jest na fundamencie i jest wyższy o 0,50 m. Prawidłowo organ nadzoru budowlanego uznał, że budowa przedmiotowego obiektu budowlanego wymaga uzyskania pozwolenia na budowę i zasadnie na podstawie art. 48 ustawy wszczął procedurę w celu zalegalizowania samowoli budowlanej, wstrzymując postanowieniem z dnia [...] prowadzenie robót budowlanych i nakładając na skarżącą określone obowiązki. pouczając o konsekwencjach ich niewykonania w wyznaczonym terminie. Skarżąca nie spełniła nałożonych na nią obowiązków, stąd organ nadzoru był zobligowany przepisem art. 48 ust. 4 ustawy do zastosowania ust. 1 tego przepisu, tj. nakazania w drodze decyzji rozbiórki obiektu budowlanego, wybudowanego bez pozwolenia na budowę.
Wyrok ten zaskarżyła w całości reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu- E. B. zarzucając naruszenie:
1. prawa materialnego, tj. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,
2. przepisów postępowania zawartych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 62 ust. 1 polegające na błędnym i niezasadnym uznaniu przez WSA, że zostały skompletowane niezbędne dokumenty w sprawie oraz, że zapoznał się ze wszystkimi prawidłowo złożonymi przez skarżącą dokumentami w sprawie,
- art. 113 § 1 polegający na niezasadnym uznaniu przez WSA, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona podczas, gdy w rzeczywistości konieczne i celowe było głębsze przeanalizowanie sprawy.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji w sposób całkowicie dowolny uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną w sytuacji, gdy winien był wnikliwie zapoznać się z dołączonymi do skargi załącznikami i dopuścić do ponownego załatwiania sprawy przed organami administracji, umożliwiając procedurę legalizacji samowoli budowlanej, bowiem żaden przepis prawa tego nie wyklucza. Ponadto przedmiotowego garażu nie można traktować jako samowoli budowlanej, ponieważ jest to budynek odtworzony na miejscu istniejącego, postawionego ponad 30 lat temu, a zatem nastąpiło przedawnienie i organ nie mógł już nakazać rozbiórki.
Niezależnie od tego wskazano, że w dniu [...] skarżąca sprzedała nieruchomość, na której znajdował się przedmiotowy budynek postawiony bez stosownych zezwoleń i dokumentów, o czym poinformowała organ administracyjny za pośrednictwem Inspektora Nadzoru Budowlanego. O fakcie tym wiedział również Sąd, jednakże w żadnym miejscu uzasadnienia nie odniósł się do powyższej kwestii.
Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 419/07 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny / NSA/ wskazał, że wprawdzie wymienione w ramach naruszenia przepisów postępowania art. 62 ust. 1 oraz art. 113 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zostały trafnie wskazane, jednakże uzasadnienie skargi kasacyjnej daje podstawę do uznania tego zarzutu za usprawiedliwiony. NSA zwrócił uwagę, że z akt administracyjnych wynika, że działka, na której wybudowany został garaż objęty zaskarżoną decyzją, w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego stanowiła współwłasność M. A., R. W. po 1/3 części oraz E. B. i D. W. po 1/6 części. Osoby te były stronami postępowania przed organami nadzoru budowlanego obu instancji, przy czym zarówno obowiązek przedłożenia określonych dokumentów w celu legalizacji samowoli budowlanej jak i nakaz rozbiórki przedmiotowego garażu skierowany został tylko do jednego ze współwłaścicieli, a to E. B., która była inwestorem przedmiotowego garażu. Z kolei z akt sądowych wynika, że aktem notarialnym z dnia [...] Repertorium "A" Nr [...], sporządzonym w Kancelarii Notarialnej W.K. w O. Ś., M. A., E. B. oraz D. W. sprzedali swoje udziały P. B. Porównując datę sporządzenia aktu notarialnego ([...]), którym przeniesiona została własność udziałów w zabudowanej garażem nieruchomości na rzecz P. B. z datą wydania decyzji przez organ odwoławczy ([...]) NSA zauważył , że w dacie orzekania przez ten organ stan własnościowy przedmiotowej działki przedstawiał się następująco: R. W. - współwłaściciel w 1/3 części oraz P. B. - w 2/3 częściach. Zatem na etapie postępowania odwoławczego, przed wydaniem decyzji, nastąpiła zmiana stron postępowania, co obligowało Inspektora Nadzoru Budowlanego do uwzględnienia tego faktu.
NSA dodał, że z akt administracyjnych nie wynika, czy organowi odwoławczemu przed wydaniem decyzji znana była okoliczność, że nastąpiła zmiana stron postępowania. Nie ulega natomiast wątpliwości, że wiedzę taką posiadał Sąd I instancji, gdyż E. B. do skargi dołączyła zarówno pełnomocnictwo udzielone przez P. B. (k.4), jak i kserokopię wypisu aktu notarialnego z [...] (k.13). Wobec tego obowiązkiem Sądu I instancji było odnieść się do zaistniałej na etapie postępowania odwoławczego zmiany stanu faktycznego i jego ewentualnego wpływu na treść zaskarżonej decyzji.
Natomiast pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne.
Na rozprawie w dniu 26 czerwca 2008 r. skarżąca złożyła kserokopię ugody zawartej w dniu 15 maja 2008 r. przed Sądem Rejonowym w O. Ś. w sprawie I Ns 1096/07 z treści, której wynika, że aktualnie P. B. jest jedynym właścicielem nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy garaż oraz kserokopię postanowienia o umorzeniu postępowania w w/w sprawie z adnotacją ,że jest ono prawomocne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej p.p.s.a, sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa, dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Ponownie badając legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach kierował się wobec tego wykładnią prawa przedstawioną w niniejszej sprawie w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego, a także nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną dokonał kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem we wszystkich aspektach, nie tylko tych podniesionych w skardze (art. 134 § 1 p.p.s.a).
Bezspornym było, że skarżąca E. B. wybudowała w 2003r. garaż o konstrukcji drewnianej, na fundamencie. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego słusznie uznał, że budowa takiego obiektu wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. W myśl bowiem przepisu art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. nr 207 poz. 2016) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30, które w sprawie niniejszej nie mają zastosowania.
Organ nadzoru budowlanego I instancji na podstawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994r. wszczął procedurę w celu zalegalizowania samowoli budowlanej. Stosownie do art. 48 ust. 2 ustawy jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
W myśl art. 48 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ I instancji, w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 stosuje się ust. 1 tego przepisu, czyli nakaz rozbiórki obiektu.
Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie wyżej cyt. przepisu art.48 ust.3 organ I instancji nałożył na skarżącą obowiązki w tym zobowiązał ją do złożenia zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponieważ skarżąca obowiązków tych nie wykonała orzeczony został nakaz rozbiórki przedmiotowego garażu.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem nie można pominąć faktu, że wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007r., w sprawie
o sygn. P 37/2006, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 48 ust. 2 pkt.1 lit. b
i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy, w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji /Dz.U. nr 247, poz.1844/ .
W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że dysponowanie decyzją o warunkach zabudowy, ostateczną w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego, ustawodawca uczynił warunkiem zalegalizowania samowoli dokonanej na terenie, na którym nie obowiązuje plan miejscowy. Równocześnie warunkiem legalizacji samowoli dokonanej na terenie, na którym obowiązuje plan miejscowy, ustawodawca uczynił uzyskanie zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami tego planu, przy czym nie ma żadnych obostrzeń co do daty takiego zaświadczenia. Oznacza to faktyczne zróżnicowanie sytuacji prawnej sprawców samowoli, według kryterium obowiązywania na danym terenie planu miejscowego. Tymczasem adresatami regulacji poświęconej legalizacji samowoli są podmioty, które wybudowały obiekty budowlane bez pozwolenia na budowę, i to właśnie ten brak stanowi cechę relewantną. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zróżnicowanie sytuacji prawnej inwestorów, wynikające z przyczyn od nich niezależnych (a do takich należy obowiązywanie, albo nieobowiązywanie, na danym terenie planu miejscowego), godzi w zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa oraz rodzi wątpliwości co do racjonalności działań prawodawcy.
Okoliczność, że stosownie do art. 190 ust.2 i 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w organie urzędowym,
w którym akt normatywny był ogłoszony, nie może jednak zmieniać oceny, iż przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. Fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego podjętego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu,
a poddanego pod osąd sądowi administracyjnemu – mimo, że generalnie sądy te orzekają o legalności aktu biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny w dacie jego wydania. Zgodnie z art. 8 Konstytucji R.P. Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej i jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba, że stanowi ona inaczej. Z tych unormowań wynika, że przepisy Konstytucji są prawem najwyższej rangi oraz, że podlegają, tak jak i przepisy innych ustaw, bezpośredniemu stosowaniu przez sąd. Przepis art. 190 ust. 4 Konstytucji stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Jak widać z powyższego, w przypadku wydania aktu w oparciu o przepis niekonstytucyjny, ustawa zasadnicza wprowadza możliwość zastosowania takich środków proceduralnych, aby zrealizować zasadę stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują w takiej sytuacji możliwość żądania wznowienia postępowania (art. 145a).
Z kolei art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a, nakazuje sądowi administracyjnemu uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Do grupy przesłanek mieszczących się w normie cytowanego przepisu należy zaliczyć także podstawę wznowienia określoną w art. 145a kpa przyjmując przy tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu, który stanowi podstawę prawną zaskarżonego aktu, przesądza o "naruszeniu prawa", o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1b p.p.sa. Racjonalnym jest bowiem wykorzystanie przez sąd administracyjny takich środków proceduralnych, które - zastosowane w ramach kontroli aktu wydanego w sprzeczności z ustawą zasadniczą - umożliwią przywrócenie porządku konstytucyjnego.
Ponieważ podstawą prawną zaskarżonej decyzji administracyjnej, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz postanowienia z dnia [...] nakładającego obowiązki, których niewykonanie skutkowało orzeczonym nakazem rozbiórki obiektu budowlanego, były przepisy ustawy niezgodne z Konstytucją, niezbędnym dla końcowego załatwienia sprawy było uchylenie wszystkich wymienionych wyżej aktów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a w zw. z art.135 p.p.s.a.
Ponadto jak to podniósł NSA w uzasadnieniu wyroku uwzględniającym skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, postępowanie administracyjne przed organem II instancji obarczone jest także wadą polegającą na tym, że strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca E. B. umową zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...] zbyła swój udział w nieruchomości, na której zrealizowała w warunkach samowoli budowlanej przedmiotowy garaż, synowi P. B. Z § 6 tej umowy notarialnej wynika, że na nabywcę przeszły wszystkie korzyści i i ciężary związane z nabyciem tego prawa. Zmiana współwłaściciela nieruchomości miała więc miejsce na etapie postępowania odwoławczego – doszło tym samym do zmiany stron postępowania administracyjnego czego organ II instancji nie wziął pod uwagę. Obecnie P. B. jest jedynym właścicielem tej nieruchomości. Organ odwoławczy pomijając go jako stronę w prowadzonym przez siebie postępowaniu naruszył wyrażoną w art. 10 § 1 kpa zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania administracyjnego, co stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego wymienioną w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Z kolei wydanie decyzji obarczonej wadą wskazaną w tym przepisie skutkuje jej uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa.
Zauważyć należy, że następca prawny inwestora, uzyskując prawo własności nieruchomości, wszedł w prawa i obowiązki wiążące się z tą nieruchomością i do niego jako strony postępowania powinny być kierowane przez organ wszelkie ewentualne rozstrzygnięcia podjęte w sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a w zw. z art.135 ppsa. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego (punkt IV i V wyroku) uzasadnia art. 200 i art. 250 ppsa.
Rozpoznając sprawę ponownie organ nadzoru budowlanego weźmie pod uwagę zmianę stron w niniejszym postępowaniu oraz wyda stosowne rozstrzygnięcie uwzględniając przy tym aktualne brzmienie przepisu art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane wynikłe z treści powoływanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło