II SA/Ke 269/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [...] w dniu [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 24.01.2018r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 16.01.2018r. A. B. zarejestrował się w PUP w [...]i na mocy decyzji z tego samego dnia uzyskał status osoby bezrobotnej z dniem 16.01.2018r. Pomimo, że pracownik PUP wyznaczył A. B. termin stawiennictwa na dzień 24.01.2018r. A. B. nie stawił się, jak również w terminie 7 dni nie poinformował Urzędu Pracy o przyczynie swej nieobecności. Mając na uwadze powyższe organ I instancji decyzją z dnia 6.02.2018r. pozbawił A. B. statusu osoby bezrobotnej z dniem 24.01.2018r. - na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017r. poz. 1065 ze zm.). W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. wyjaśnił, że powodem jego niestawiennictwa był wyjazd poza teren województwa [...] w sprawie podjęcia pracy. Wojewoda, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, stwierdził że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje na to, że strona została w prawidłowy sposób poinformowana o obowiązkach osoby zarejestrowanej jako bezrobotna, w tym o wyznaczonym na dzień 24.01.2018r. terminie stawiennictwa, a także o konsekwencjach niestawiennictwa w wyznaczonym terminie. Natomiast wyjazd poza teren województwa [...] w celu poszukiwania pracy nie może być uznany za uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa, gdyż nie jest to zdarzenie nagłe, niezaplanowane czy też niezależne od skarżącego. Dodatkowo poinformowano A. B., że ponowne nabycie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić wyłącznie na jego wniosek, po upływie 120 dni od dnia 24.01.2018r., w wyniku ponownej rejestracji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. B., wskazując że decyzja z dnia 13.03.2018r. jest dla niego krzywdząca oraz, że został ukarany dwukrotnie, gdyż utracił status osoby bezrobotnej i nie podjął pracy. Skarżący wyjaśnił, że po przyjeździe w dniu 26.01.2018r. zgłosił się w PUP w [...] i został poinformowany, że jedynym warunkiem usprawiedliwienia nieobecności jest zwolnienie lekarskie. Natomiast jego stan zdrowia nie kwalifikował go do uzyskania L4, więc nie mógł usprawiedliwić swojej nieobecności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej w dniu 23.05.2018r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w sprawie utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] - z powodu niestawiennictwa w PUP w [...] w umówionym w tym dniu terminie i niepoinformowania w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie nieobecności. Na wstępie rozważań prawnych wskazać trzeba, że zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017r. poz. 1065 ze zm.), zwanej dalej ustawą, bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. W przypadku bezrobotnego będącego dłużnikiem alimentacyjnym, w rozumieniu przepisów o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyznaczony termin nie może być dłuższy niż 90 dni. Z kolei w myśl przepisu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Ostatni z cytowanych przepisów ustawy nie odwołuje się do jakichkolwiek wyjaśnień co do przyczyny absencji w urzędzie pracy. Tym samym nie może ulegać wątpliwości, że nie każdy podany przez bezrobotnego powód może być uznany za "uzasadnioną przyczynę" niezgłoszenia się do organu zatrudnienia. Ustawa o promocji zatrudnienia nie definiuje wskazanego zwrotu i nie zawiera wskazań dotyczących sposobu interpretacji tego pojęcia. Treść tego niedookreślonego pojęcia musi ustalić organ stosujący prawo w oparciu o konkretny stan faktyczny danej sprawy. W orzecznictwie od dawna przyjmuje się, że za uzasadnione przyczyny mogą być uznane tylko okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu i którym nie mógł zapobiec nawet przy dołożeniu należytej staranności. W orzecznictwie zgodne przyjmuje się, że brak jest podstaw do takiej kwalifikacji w przypadku okoliczności powstałych na skutek lekkomyślności czy niedbalstwa zainteresowanego. Jak słusznie zauważył Wojewoda [...] do stanu hipotetycznego zapisanego w przepisie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy należy zaliczyć zdarzenia nagłe, których bezrobotny nie mógł przewidzieć. Aby zaistniały obydwie podstawy do pozbawienia osoby bezrobotnej statusu z art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z., to osoba bezrobotna musi nie stawić się w wyznaczonym terminie, oraz w terminie 7 dni liczonym od dnia, w którym miała się stawić w organie administracji, nie powiadomić o przyczynie tego niestawiennictwa. Taka właśnie sytuacja zaistniała w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Jak wynika bowiem z akt niniejszej sprawy w dniu rejestracji skarżący otrzymał "Informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy", zawierającą w swej treści pouczenie o obowiązku stawiennictwa w wyznaczonych przez urząd dniach oraz o tym, że w przypadku niestawienia się w wyznaczonym terminie i niepowiadomienia w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa zostanie pozbawiony statusu osoby bezrobotnej na okres odpowiednio 120, 180 lub 270 dni. A. B. własnoręcznym podpisem potwierdził zapoznanie się z treścią omawianej informacji oraz otrzymanie jej jednego egzemplarza. Pomimo tego w wyznaczonym dniu, tj. 24.01.2018r A. B. nie stawił się w PUP, jak również w terminie 7 dni nie poinformowało przyczynie swej nieobecności. W kontekście argumentacji strony o wyjeździe poza teren województwa [...] w sprawie podjęcia pracy (co miało uniemożliwić jego stawiennictwo w PUP) wyjaśnienia wymaga, że skoro przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy nie określa w sposób szczegółowy, o jakiego rodzaju przyczyny niestawiennictwa chodzi, to w każdym przypadku to organ ocenia, czy podana przez bezrobotnego przyczyna niestawiennictwa może być uznana za usprawiedliwioną. Takimi zaś są przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, na przykład brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji, lub inne nagłe zdarzenia typu pożar, powódź, czy też nagła choroba. W orzecznictwie podkreśla się, że roztargnienie, czy też zapomnienie o prawidłowo zakomunikowanym bezrobotnemu terminie wyznaczonej wizyty świadczy jedynie o braku wymaganej staranności w jego działaniu, albowiem ma on możliwość choćby telefonicznego ustalenia niezbędnych dla dochowania terminu danych. Jeżeli natomiast bezrobotny nie podjął jakichkolwiek działań we wskazanym zakresie, to tym samym zaniedbania jakiego się dopuścił nie można kwalifikować jako usprawiedliwionej nieobecności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7.09.2017r. sygn. akt II SA/Wa 259/17, Lex nr 2371357). Mając na uwadze powyższe oraz odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że jakkolwiek przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. dopuszcza możliwość niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, to na bezrobotnym spoczywa wówczas obowiązek usprawiedliwienia niestawiennictwa, poprzez wskazanie uzasadnionej przyczyny w okresie 7 dni. Do organu administracji należy bowiem wyznaczenie terminu stawienia się w jego siedzibie oraz dopilnowanie realizacji tego obowiązku, natomiast na bezrobotnym ciąży obowiązek stawiennictwa w siedzibie organu zatrudnienia, a w przypadku niemożności wypełnienia tego obowiązku to bezrobotny jest zobowiązany do wskazania w zawitym terminie uzasadnionej przyczyny tego niestawiennictwa. W oparciu o przedłożone przez stronę wyjaśnienia i dokumenty organ administracji uznaje bądź nie uznaje przedłożone wyjaśnienia za wystarczające. W niniejszej sprawie A. B. najpierw (w odwołaniu) podniósł, że powodem jego niestawiennictwa był wyjazd poza teren województwa [...] w sprawie podjęcia pracy. Natomiast we wniesionej na decyzję organu odwoławczego skardze strona twierdzi, że po przyjeździe w dniu 26.01.2018r. (termin stawiennictwa w PUP był wyznaczony na dzień 24.01.2018r.) zgłosił się w urzędzie, gdzie został poinformowany, że jedynym warunkiem usprawiedliwienia nieobecności jest zwolnienie lekarskie - którego nie mógł przedstawić. Tym samym organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję, nie miał możliwości dokonania oceny tych ostatnich (podniesionych dopiero w skardze) okoliczności. Natomiast sąd administracyjny, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, orzeka na podstawie stanu prawnego i faktycznego zaistniałego w dacie wydania tego rozstrzygnięcia - w związku z czym powyższa argumentacja nie mogła zostać uwzględniona. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że organ zatrudnienia, wyznaczając bezrobotnemu termin wizyty w powiatowym urzędzie pracy, nie tylko działa w celu aktywizacji bezrobotnego (której głównym celem jest znalezienie mu zatrudnienia), ale także weryfikuje jego gotowość i zdolność do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Zatem samo pozostawanie bez pracy nie oznacza jeszcze, że osoba taka korzysta ze statusu bezrobotnego, bowiem konieczna jeszcze jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Bezrobotny, zainteresowany uzyskaniem pracy, musi więc stawić się w powiatowym urzędzie pracy - co jest jego obowiązkiem - aby wykazać swą dyspozycyjność, by organ zatrudnienia mógł ocenić jego gotowość i zdolność do podjęcia pracy. W niniejszej sprawie, jak to wyżej wykazano, skarżący nie wykazał tej dyspozycyjności. Co prawda ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy", jednak takiego wymogu z pewnością nie można utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Niewątpliwie osoba dążąca do uzyskania statusu bezrobotnego w chwili rejestracji musi wprost (a nie w sposób tylko dorozumiany) i w konkretnej formie (podpisanie w obecności urzędnika formuły oświadczenia znajdującego się na karcie rejestracyjnej) uzewnętrznić wolę świadczenia pracy. Skoro skarżący nie stawił się na umówione spotkanie, to w jego interesie leżało przekonujące wskazanie uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa i wykazanie, że dołożył on należytej staranności, by stawić się w uzgodnionym terminie w urzędzie pracy. Tymczasem również i temu wymogowi strona nie zadośćuczyniła. Jakkolwiek w ocenie Sądu zaakceptować należy postawę osób bezrobotnych, które na własną rękę poszukuje pracy, to osoby te nie mogą stracić z pola widzenia ustawowego obowiązku wobec urzędu pracy (tj. stawiennictwa na wyznaczony termin), który w stosunku bezrobotnego wypełnia zobowiązania np. z tytułu ubezpieczenia. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że sformułowanie przepisu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy ("starosta pozbawia", a nie "starosta może pozbawić") jednoznacznie wskazuje na to, że decyzja starosty o pozbawieniu statusu osoby poszukującej pracy nie należy do decyzji uznaniowych. W przypadku ziszczenia się przesłanek przewidzianych w tym przepisie starosta ma obowiązek wydać decyzję o pozbawieniu statusu osoby poszukującej pracy. Mając na uwadze, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny niniejszej sprawy, a następnie w sposób niewadliwy dokonały jego subsumpcji do ustalonych w ustawie przesłanek utraty statusu osoby bezrobotnej, brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. ----------------------- Sygn. akt II SA/Ke 269/18