II SA/Ke 28/14
WyrokWSA w Kielcach2014-02-19
Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Jacek Kuza, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która podjęła zatrudnienie w trakcie postępowania odwoławczego, a następnie z niego zrezygnowała z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, może zostać uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia w celu sprawowania opieki i tym samym uzyskać prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając dokładnie żądania strony. Skoro skarżąca podjęła zatrudnienie w toku postępowania odwoławczego, a następnie z niego zrezygnowała z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem, należy rozważyć, czy nie nastąpiła modyfikacja wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zabrania dokonywania modyfikacji wniosku do czasu ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
M. B. złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na brata P. M., który jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku faktycznej rezygnacji z zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, argumentując, że M. B. nie była zatrudniona od 2009 roku, a podjęcie zatrudnienia w trakcie postępowania odwoławczego i jego późniejsza rezygnacja nie spełniają przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. M. B. wniosła skargę do WSA, podnosząc, że zrezygnowała z podjętej pracy z powodu konieczności opieki nad bratem.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2014r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania M. B. od decyzji z dnia [...], wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Z., orzekającej o odmowie przyznania M. B. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na P. M. w kwocie 520,00 zł miesięcznie - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że po rozpatrzeniu wniosku M. B. organ I instancji decyzją z dnia 3 lipca 2013r. odmówił wnioskodawczyni przyznania w okresie od dnia 1 lipca 2013r. do 31 października 2013r. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na P. M. oraz składki na ubezpieczenie społeczne opłacane za osoby pobierające specjalny zasiłek opiekuńczy wnioskowanej na P. M.. Organ I instancji stwierdził, że powodem odmowy jest niespełnienie warunków przyznania, wskazując w uzasadnieniu decyzji w szczególności, że nie jest spełniony warunek faktycznej rezygnacji M. B. z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pozostający w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem P. M.
Od decyzji organu I instancji w ustawowym terminie M. B. wniosła odwołanie nie zgadzając się z decyzją organu I instancji. W odwołaniu strona wyjaśnia, że choroba brata rozpoczęła się w 2002r. P. M. jest rozwiedziony, była żona oraz dzieci nie utrzymują z nim kontaktu, nie odwiedzają go. M. B. od 2007r. ustanowiona została przez Sąd Rejonowy w K. opiekunem prawnym brata ,który z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności wymaga pomocy drugiej osoby. M. B. wskazała również, że oprócz sprawowania opieki nad chorym bratem opiekuje się również chorą mamą Z. M., która też wymaga całodobowej opieki. Mąż wnioskodawczyni od stycznia 2013r. jest na zasiłku dla bezrobotnych, natomiast sama wnioskodawczyni w związku z zaistniałą chorobą w domu nie może podjąć żadnej pracy.
W dniu 16 października 2013r. M. B. przedłożyła bezpośrednio do Kolegium Odwoławczego kopię umowy o pracę zawartej w dniu 1 września 2013r. pomiędzy nią a [...] w K.. Z umowy tej wynika, że została ona zawarta na czasu określony – 3 miesiące w wymiarze 1/4 etatu. Odwołująca się przedłożyła ponadto kopię świadectwa pracy, z którego wynika, że stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania za wypowiedzeniem ze względu na opiekę nad niepełnosprawnym bratem.
Podstawę materialnoprawną przedmiotowej decyzji stanowi przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 - j.t. z późn. zm.)
Zgodnie z tym przepisem specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 16 a ust. 2 w/w ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 tj. 623,00 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio.
W przedmiotowej sprawie bezspornie ustalone zostało, że P. M. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. - ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2007r.).
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że M. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwiema córkami oraz przewlekle chorą matką. Strona mieszka w tym samym domu co brat, ale z osobnym wejściem. Nie pracuje od czasu urodzenia młodszej córki w 2005r. Matka wnioskodawczyni Z. M. jest również osobą przewlekle chorą, jest trwale niezdolna do pracy, specjalnej troski wymagają również dzieci M. B. P. M. jest osobą częściowo ubezwłasnowolnioną, a jego opiekunem prawnym jest M. B.. P. M. nie może samodzielnie funkcjonować, wymaga pomocy w codziennych czynnościach.
Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy wynika, że M. B. była zarejestrowana w Urzędzie Pracy jak osoba bezrobotna w okresie od 17 marca 1999r. do dnia 19 lutego 2004r. W okresie od 20 lutego 2004r. do 31 marca 2009r. M. B. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w [...]. Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązaniu umowy o pracę z upływem czasu, na który była zawarta. W okresie stosunku pracy M. B. wykorzystała urlop wychowawczy w okresie 1 kwietnia 2006r. – 31 marca 2009r.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ stwierdził, że M. B. sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym bratem P. M., posiadającym znaczny stopień niepełnosprawności. M. B. nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę nad bratem, a także nad niepełnosprawną matką. M. B. nie posiada uprawnień ani świadadczeń emerytalno - rentowych wypłacanych z ZUS i KRS, nie posiada również orzeczenia o niepełnosprawności. Jak wynika jednocześnie z dokumentów M. B. pozostawała w zatrudnieniu do dnia 31 marca 2009r., zaś stosunek pracy rozwiązano z uwagi na upływ czasu, na jaki została zawarta umowa o pracę.
Organ odwoławczy podniósł, że w toku postępowania odwoławczego M. B. przedłożyła bezpośrednio do Kolegium Odwoławczego kopię umowy o pracę zawartej w dniu 1 września 2013r. pomiędzy odwołującą a [...] z której wynika, że została ona zawarta na czasu określony - 3 miesiące w wymiarze 1/4 etatu. Odwołująca się przedłożyła ponadto kopię świadectwa pracy z którego wynika, że stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania za wypowiedzeniem umowy o pracę. W świadectwie tym zawarto uwagę, że pracownica wypowiedziała umowę o pracę ze względu na opiekę nad niepełnosprawnym bratem.
Zgodnie z cytowanym powyżej art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych celem instytucji specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży obowiązek alimentacyjny, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się niepełnosprawną osobą dorosłą. Świadczenie to jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę. Jest to bowiem określona przepisami kwota pieniężna, z którą wiąże się również opłacanie przez Państwo składek emerytalno-rentowych. Zatem, świadczenie to nie jest przyznawane z uwagi na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad taką osobą.
W świetle wskazanego art. 16a ust. 1 istotne jest, aby rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej służyła opiece nad osobą niepełnosprawną. Celem tego przepisu jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości uzyskania dochodów z tytułu pracy zarobkowej. Specjalny zasiłek opiekuńczy ma zatem zrekompensować tej osobie utratę dotychczas uzyskiwanego dochodu. Rezygnacja z zatrudnienia musi być wyłącznie spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. Jeżeli więc sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy, a także w sytuacji gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, jak np. brak pracy czy swój stan zdrowia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia będzie podstawą do przyznania świadczenia lecz wyłącznie taka, której celem jest sprawowanie opieki.
Za osobę która zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny należy uznać osobę, która będąc zatrudniona zrzekła się zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Wykładnia logiczna przepisów art. 16 a ust. 1 ustawy uzasadnia przyjęcie, że rezygnacja z zatrudnienia nie może budzić wątpliwości. W wyroku z dnia 13.08.2013 r. sygn. akt II SA/Łd 585/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podniósł, że w aktualnym stanie prawnym osoba uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można rozumieć niepodejmowania zatrudnienia. Przesłanką ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego o którym mowa w art. 16a ustawy jest faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Tym samym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do tego zasiłku zostały wykluczone osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że organy administracji zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. Nie jest dopuszczalne przyznanie żądanego świadczenia wbrew przepisom obowiązującego prawa, tj. w przypadku niespełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia pozostającej w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nawet jeśli spełnione jest kryterium dochodowe, byłoby to bowiem działanie bez podstawy prawnej.
W ocenie Kolegium, M. B. nie może zostać zaliczona do osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym bratem. Nie można bowiem mówić o istnieniu faktycznego związku między koniecznością sprawowania opieki nad bratem a rezygnacją z zatrudnienia, skoro jak wynika z akt sprawy wnioskodawczyni nie była zatrudniona od 1 kwietnia 2009r., stosunek pracy wygasł bowiem z dniem 31 marca 2009r. Znaczny stopień niepełnosprawności P. M. datuje się od 2007r. - orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Niepełnosprawności w K. z dnia 13 kwietnia 2012r.
W ocenie Kolegium, nie można również uznać za rezygnację z pracy pozostającą w ścisłym związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny rezygnacji z zatrudnienia, które jak wynika z przedłożonej przez odwołującą się kopii umowy o pracę i świadectwa pracy M. B. podjęła już w toku postępowania odwoławczego na podstawie umowy z dnia 1 września 2013r. i zrezygnowała z tego zatrudnienia w dniu 15 października 2013r. Oznacza to, że M. B. podjęła zatrudnienie pomimo, że w oświadczeniu złożonym w dniu 3 czerwca 2013r., a więc w dacie złożenia do organu I instancji wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oświadczyła, że nie pracuje i nie może podjąć żadnej pracy ponieważ opiekuje się bardzo chorym i niepełnosprawnym bratem. M. B. pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad bratem P. M. przyznane decyzją Nr [...] z dnia 27 kwietnia 2012r. wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Z. na okres od 1 kwietnia 2012r. do 30 kwietnia 2014r. Do przyznania tego świadczenia wystarczające było spełnienie przesłanki nie podejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności.
Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 1548 z 2012), tj. w oparciu o art. 11 ust. 3 tej ustawy wydawane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasły z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, tj. po dniu 30 czerwca 2013r.
W ocenie Kolegium, w sprawie nie jest spełniona przesłanka wynikająca z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z dnia 2006r. Nr 139, poz. 992 -j.t.), nie można bowiem wykazać związku pomiędzy rezygnacją przez M.B. z zatrudnienia (umowa zawarta na czas określony - 3 miesiące od dnia 1 wrzesnia 2013r.) a koniecznością sprawowania stałej opieki nad bratem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (znaczny stopień niepełnosprawności od 2007 r.).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. wniosła M. B., domagając się jej uchylenia.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że po zmianie przepisów prawa i odebraniu jej świadczenia pielęgnacyjnego, które miała przyznane na brata P. M. i związane z tym znaczne pogorszenie warunków życia, postanowiła podjąć próbę pogodzenia opieki nad bratem oraz zatrudnieniem i podjęła pracę na ¼ etatu. Jednak ciężka choroba brata i konieczność opieki nad nim spowodowały, że zmuszona była zrezygnować z tego zatrudnienia i wypowiedziała umowę o pracę. Od dnia 15 października 2013r. ponownie jest bez pracy i bez środków do życia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tzn. ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszenia prawa, skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca przyznania M. B. specjalnego zasiłku opiekuńczego, który przysługuje osobom, na których ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują one z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, zaś łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy (art. 16a ust. 1 i 2 ustawy o świadczenia rodzinnych).
W sprawie niniejszej organ ustalił, że na skarżącej ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny względem brata P. M., który jest rozwiedziony. Zgodnie bowiem z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Organ ustalił, że matka P. M. jest przewlekle chora i sama także wymaga opieki, nie może zatem spełnić obowiązku alimentacyjnego względem syna. Z ustaleń organu wynika także, że skarżąca tę opiekę nad bratem faktycznie wykonuje. P. M. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, co zostało stwierdzone orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 13 kwietnia 2012r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2007r. Wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Należy podzielić stanowisko organu, że przesłanką ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy jest faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Ustawodawca zawęził bowiem ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012r. nr 1548) krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób "rezygnujących z zatrudnienia" z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do tego zasiłku zostały wykluczone osoby "niepodejmujące zatrudnienia" z tego tytułu.
Sąd podziela także przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko organu, że świadczenie to nie jest przyznawane z uwagi na fakt sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz z powodu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad taką osobą. Celem tego przepisu jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości uzyskania dochodów z tytułu pracy zarobkowej. Specjalny zasiłek opiekuńczy ma zatem zrekompensować tej osobie utratę dotychczas uzyskiwanego dochodu. Jeżeli więc sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy, a także w sytuacji gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, jak np. brak pracy czy swój stan zdrowia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało.
W ocenie Kolegium, M. B. nie może zostać zaliczona do osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym bratem, gdyż nie była zatrudniona od 1 kwietnia 2009r., a znaczny stopień niepełnosprawności P. M. datuje się od 2007r. (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Niepełnosprawności w K. z dnia 13 kwietnia 2012r.).
W ocenie Kolegium, nie można również uznać za rezygnację z pracy pozostającą w ścisłym związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny rezygnacji z zatrudnienia, które jak wynika z przedłożonej przez skarżącą kopii umowy o pracę i świadectwa pracy M. B. podjęła już w toku postępowania odwoławczego na podstawie umowy z dnia 1 września 2013r. i zrezygnowała z tego zatrudnienia w dniu 15 października 2013r.
Z powyższego wynika, że organ nie kwestionuje faktu podjęcia pracy przez skarżącą w dniu 1 września 2013r. i rezygnacji z tego zatrudnienia w dniu 15 października 2013r. z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym, wymagającym opieki bratem, lecz uznaje, że "M. B. podjęła zatrudnienie pomimo, że we wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oświadczyła, że nie pracuje i nie może podjąć żadnej pracy, ponieważ opiekuje się bardzo chorym i niepełnosprawnym bratem, co pozbawia ją prawa do uzyskania specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego’".
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organ odwoławczy bowiem nie tylko kontroluje prawidłowość wydanej decyzji przez organ I instancji, ale ma obowiązek rozpoznać sprawę na nowo co do jej istoty, uwzględniając stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie orzekania. Skarżąca wskazała, że podjęła pracę, mając nadzieję na to, że będzie w stanie pogodzić obowiązki opiekunki brata z obowiązkami pracy zawodowej, co nie dało jednak pozytywnego rezultatu i zmuszona była do rezygnacji z zatrudnienia. Postępowanie skarżącej wskazuje na to, że "zrezygnowała z zatrudnienia" w celu sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym bratem. Zatem organ odwoławczy winien był rozważyć, czy złożenie przez skarżącą w toku postępowania odwoławczego umowy o pracę i świadectwa pracy, świadczących o podjęciu przez nią pracy i rezygnacji z zatrudnienia na etapie postępowania odwoławczego (czyli po złożeniu wniosku o specjalny zasiłek pielęgnacyjny) świadczy o tym, że skarżąca dokonała zmiany wniosku o przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Należy podkreślić, że organ właściwy w sprawie pomocy społecznej jest związany granicami wniosku, co oznacza, że organ odwoławczy winien również uwzględnić jego modyfikację, dokonaną przez stronę na etapie postępowania odwoławczego. Skarżąca bowiem domagała się przyznania jej w okresie od dnia 1 lipca 2013r. do 31 października 2013r. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na P. M. oraz składki na ubezpieczenie społeczne opłacane za osoby pobierające specjalny zasiłek opiekuńczy, zaś rezygnacja z zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym bratem, nastąpiła dnia 15 października 2013r. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, która określa zasady przyznawania pomocy społecznej, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie zabrania dokonywania modyfikacji wniosku do czasu ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż w toku postępowania organ naruszył przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., nie wyjaśniając dokładnie żądania, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1c p.p.s.a.. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien ustalić na nowo przesłanki i czasokres, na jaki wnioskowany jest przez M. B. specjalny zasiłek opiekuńczy i w zależności od tych ustaleń orzec w przedmiocie wnioskowanego świadczenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło