II SA/Ke 288/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 58 i 59 § 2 w zw. z art. 134 k.p.a., odmówił J. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty K. z dnia [...] znak: [...] (pkt I) oraz stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez J. K. po upływie terminu do jego wniesienia (pkt 2) W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w ww. decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz B. K. i J. K. w łącznej wysokości 6.622 zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Gminy K. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr 604/1 o powierzchni 0,0016 ha położonej w R., gmina K., przeznaczonej na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa ulic: O., P., Z. i W. w miejscowości R., gmina K.". Pismem z dnia 9.01.2012r., skierowanym do Wojewody, J. K. wniósł odwołanie od ww. decyzji, domagając się jednocześnie przywrócenia terminu do jego złożenia – z uwagi na doręczenie tego rozstrzygnięcia jego matce – B. K., która przekazała mu przesyłkę dopiero w dniu 5.01.2012r. Wojewoda, odmawiając stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wskazał że decyzja I – instancyjna została w dniu 29.07.2011r. doręczona matce strony – B. K. w dwóch egzemplarzach – jeden dla niej, drugi dla syna będącego domownikiem wspólnie z nią mieszkającym. Tym samym B. K. podjęła się doręczenia przesyłki, w rezultacie czego decyzja z dnia [...] została doręczona J. K. w sposób zastępczy, wskazany w art. 43 k.p.a. Natomiast brak wywiązania się przez B. K. z przyjętego obowiązku nie zwalnia J. K. z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Doręczenie zastępcze wywołuje bowiem z mocy art. 43 k.p.a. takie same skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Ponadto, zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie udowodniono, że po stronie B. K. wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca oddanie przedmiotowej przesyłki – co wynika ze złożonego przez nią oświadczenia. Z tego też względu organ stwierdził brak podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez J. K. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe postanowienie J. K. zarzucił naruszenie art. 43, art. 58 § 1, art. 134 k.p.a., wniósł o uchylenie tego rozstrzygnięcia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wbrew twierdzeniom organu, doręczenie przesyłki dorosłemu domownikowi stwarza jedynie domniemanie, że została ona doręczona adresatowi – które zostało w niniejszej sprawie obalone (wyrok NSA z dnia 3.04.1996r. sygn. akt SA/Ka 1312/95, LEX nr 26708). Do akt złożono bowiem oświadczenie, że matka J. K. nie doręczyła mu decyzji. Stało się tak, gdyż najprawdopodobniej zapomniała o wykonaniu tego o obowiązku, jako że jest osobą w podeszłym wieku. W rezultacie termin do wniesienia odwołania winien został przywrócony – wobec niedoręczenia decyzji z przyczyn niezależnych od adresata przesyłki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz.270), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody ego z dnia [...] o odmowie przywrócenia J. K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty K. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa nieruchomości pod realizację inwestycji drogowej. W zaskarżonym rozstrzygnięciu orzeczono także o stwierdzeniu niedopuszczalności ww. odwołania – złożonego przez J. K. po upływie terminu do jego wniesienia. W tym miejscu podkreślić należy, że organ II instancji w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia prawidłowo wskazał, iż zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobnił on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko wtedy, gdy strona, mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia, przy czym przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego do dokonania danej czynności (por. wyrok NSA z dnia 12.02.2008r., sygn. akt: II FSK 1704/06, LEX nr 470988). Z akt sprawy wynika, że stronami postępowania prowadzonego przez Starostę K. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa działki nr 604/1 o powierzchni 0,0016 ha położonej w R., gmina K., byli współwłaściciele tej nieruchomości – B. K. i J. K., którzy mieszkają pod tym samym adresem – ul. Podmiejska 14, R., 26-200 K.. Z tego też względu B. K., odbierając od doręczyciela w dniu 29..07.2012r. przeznaczoną dla siebie przesyłkę z decyzją organu I instancji z dnia [...], odebrała również przesyłkę z tym rozstrzygnięciem, zaadresowaną na jej syna J. K. Wobec tego w niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył Wojewoda , znajduje zastosowanie – jeżeli chodzi o zasady doręczeń pism – reżim prawny przewidziany przez przepisy art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a. Z przepisów tych wynika, że osobie fizycznej doręcza się pisma w postępowaniu administracyjnym w jej mieszkaniu lub miejscu pracy. Jeżeli nie ma możliwości doręczenia korespondencji adresatowi osobiście znajduje zastosowanie tryb tzw. doręczenia zastępczego i wówczas pisma doręcza się, za pokwitowaniem m.in. dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta podjęła się oddania przesyłki adresatowi. W rezultacie zastosowana zastępcza forma doręczenia przesyłki rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Przechodząc do oceny przesłanek z art. 58 k.p.a. wskazać trzeba, że powoływaną przez J. K. przyczyną uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu do złożenia przez niego odwołania od decyzji organu I instancji jest przekazanie mu przez matkę przesyłki z tym rozstrzygnięciem dopiero w dniu 5.01.2012r. (K-II-4). Na dowód tego do akt zostało złożone odpowiednie oświadczenie B. K., w którym strona potwierdza te okoliczności, dodając, że cyt. "zapomniałam synowi J. K. doręczyć decyzję Starosty K. z dnia 27 lipca 2011r." (K-II-7). Zdaniem Sądu, podawane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego. Według twierdzeń skarżącego powodem uchybienia temu terminowi była okoliczność, że matka przekazała mu przeznaczoną dla niego korespondencji z ponad 5 – miesięczną zwłoką od daty jej faktycznego odbioru od doręczyciela z uwagi na to, że zapomniała o przesyłce. W ocenie Sądu, tego rodzaju okoliczności nie mogły wyłączać winy skarżącego, jako że w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o obiektywnych przeszkodach, które uniemożliwiałyby jego matce – również występującej jako strona w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu – poinformowanie go o dacie odbioru przesyłki, a których to przeszkód ten dorosły domownik nie był w stanie pokonać przy dołożeniu należytej staranności, jakiej należy wymagać od osoby dorosłej mającej świadomość powagi znanej jej sprawy administracyjnej. Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że decyzja organu I instancji została doręczona J. K. w sposób zastępczy – określony w art. 43 k.p.a. – jako że czynności oddania adresatowi przesyłki z tym rozstrzygnięciem – wobec jego nieobecności – podjął się jego dorosły domownik. Takie doręczenie traktowane jest jak doręczenie bezpośrednio do rąk adresata, co powoduje, że adresata obowiązują skutki działania osoby, której decyzję doręczono tak, jakby została ona doręczona wprost. Niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego jest traktowane tak samo jak adresata decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20.02.2009r. sygn. akt: I OSK 480/08, LEX nr 515193). W sytuacji gdy miało miejsce doręczenie zastępcze, brak winy strony w uchybieniu terminowi stanowi taka okoliczność, która uniemożliwiła osobie odbierającej decyzję jej oddanie adresatowi. Okolicznością taką nie jest zapomnienie dorosłego domownika o wykonaniu tej czynności, ale niemożność działania z przyczyn niezależnych od tej osoby – z którą nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Ze względu na powyższe Wojewoda dokonał prawidłowej oceny wniosku skarżącego i działając na podstawie art. 58 § 2 k.p.a. zasadnie odmówił stronie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wydając zaskarżone postanowienie organ nie ustrzegł się jednak błędów, jako że w pkt 2 tego rozstrzygnięcia orzekł także – na podstawie art. 134 k.p.a. – o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, złożonego przez J. K. po upływie terminu do jego wniesienia. Tymczasem negatywna przesłanka niedopuszczalności odwołania obejmuje zróżnicowaną grupę przyczyn zarówno o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym – odmiennych od instytucji przywrócenia terminu, określonej w art. 58 k.p.a. Podstawowe przyczyny niedopuszczalności odwołania natury przedmiotowej to nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia (nieistnienie decyzji administracyjnej w znaczeniu prawnym, np. ze względu na jej niedoręczenie którejkolwiek ze stron postępowania, bądź sytuacja gdy czynność organu nie jest decyzją, lecz czynnością materialno-techniczną), niezaskarżalność określonych rodzajów decyzji administracyjnych wydawanych w postępowaniu jednoinstancyjnym czy ostateczny charakter decyzji organu odwoławczego. Podmiotowy charakter mają natomiast przyczyny w postaci oczywistego braku po stronie określonego podmiotu legitymacji odwoławczej, niezdolności odwołującego się do czynności prawnych (por. WSA w Krakowie z dnia 7.07.2010r., sygn. akt III SA/Kr 268/10, LEX nr 669482). Powyższe naruszenie przepisów postępowania – do jakiego doszło poprzez zawarcie w zaskarżonym postanowieniu rozstrzygnięcia w zakresie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania złożonego przez J. K. po upływie terminu do jego wniesienia (pkt 2) – nie miało istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.