II SA/Ke 295/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Dziubińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...[ w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izb Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu. Przedmiotowe rozstrzygnięcie wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Postanowieniem z dnia 14.06.2010r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych [...], nr poświadczenia rejestracji [...], należącego do S. Z przedstawionej opinii biegłego – specjalisty w zakresie elektroniki, radiokomunikacji i telekomunikacji ruchomej wynika, że zatrzymany automat realizuje ciąg informacyjno-skutkowy prowadzący do wygranej wyższej od 15 euro i w związku z tym nie spełnia wymogów technicznych ustalonych dla automatów podlegających przepisom ww. ustawy. Mając na uwadze powyższe Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia 15.10.2010r. cofnął rejestrację ww. automatu. Decyzją z dnia 21.06.2011r. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania Spółki, uchylił ww. rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wskazując m. in. na konieczność ustalenia w sposób jednoznaczny stanu faktycznego sprawy, włączenia do materiału dowodowego opinii technicznej z badania poprzedzającego rejestrację oraz uzupełnienia opinii technicznych. Postanowieniem z dnia 24.10.2011r. organ I instancji włączył do postępowania poświadczenie rejestracji ww. automatu z dnia 13.07.2006r. oraz opinię techniczną z dnia 12.06.2006r. z badania poprzedzającego rejestrację automatu do gier o niskich wygranych. W dniu 9.12.2011r. do organu I instancji wpłynął wniosek Spółki o przeprowadzenie dowodu z badania kontrolnego przedmiotowego automatu do gier – w trybie art. 23b ustawy z dnia 19.11.2009r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm.). Postanowieniem z dnia 13.08.2012r. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił przeprowadzenia dowodu w zakresie badania kontrolnego ww. automatu. W dniu 14.08.2012r. organ I instancji włączył do prowadzonego postępowania uzupełnienie opinii technicznej z dnia 17.03.2008r. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji ww. automatu do gier o niskich wygranych – na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowe urządzenie uzyskało poświadczenie rejestracji w dniu 13.07.2006r. – co zgodnie z art. 23a ust. 2 ustawy o grach hazardowych oznacza dopuszczenie go do eksploatacji – przy czym rejestracji dokonuje się na okres 6 lat. Z upływem tego okresu rejestracja wygasa (art. 23a ust. 6 tej ustawy). W rezultacie w dniu 13.07.2012r. rejestracja spornego automatu wygasła z mocy prawa. Mając na uwadze powyższe organ I instancji stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe – co przesądza o konieczności jego umorzenia. W odwołaniu od ww. rozstrzygnięcia syndyk masy upadłości S. podniósł, że organ I instancji, rozpatrując sprawę od czerwca 2010r., sześć razy wyznaczał nowy termin rozpoznania sprawy, aby w końcu po ponad dwóch latach umorzyć postępowanie z powodu wygaśnięcia zezwolenia, które było udzielone do dnia 13.07.2012r. Zdaniem strony niedopuszczalnym jest wyłączenie z rynku sprawnego automatu na ponad dwa lata czyli 1/3 okresu jego pozwolenia na użytkowanie, jak również przerwanie procedury sprawdzającej, czy automat został prawidłowo wyłączony z użytkowania. W uzasadnieniu wskazano ponadto, że dwuletni okres przerwy w użytkowaniu skutkuje konkretnymi stratami finansowymi, a syndyk masy upadłości, reprezentujący wierzycieli upadłego ma szczególny obowiązek dbałości o staranne zakończenie wszystkich jego spraw. Dyrektor Izby Celnej zwrócił się do organu I instancji z prośbą o informację, czy S. złożyła wniosek o ponowną rejestrację ww. automatu. Z odpowiedzi przesłanej w dniu 20.11.2012r. wynika, że strona nie składała do Naczelnika Urzędu Celnego wniosku o ponowną rejestrację przedmiotowego automatu do gier o niskich wygranych. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, w całości podzielił ustalenia faktyczne i argumentację prawną przedstawione przez organ I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących długiego okresu prowadzenia postępowania wskazano na konieczność przeprowadzenia czynności, o jakich mowa w decyzji z dnia 21.06.2011r. oraz podejmowanie prób wybrania odpowiedniej jednostki celem przeprowadzenia badań kontrolnych – o które wnioskowała Spółka. Ponadto Naczelnik Urzędu Celnego wystąpił do Prokuratury Apelacyjnej o wydanie przedmiotowego automatu w celu poddania go badaniom. Pismem z dnia 3.07.2012r. Prokuratura Apelacyjna wwyraziła zgodę na udostępnienie przedmiotowego urządzenia, jednakże wygaśnięcie z mocy prawa – 10 dni później – poświadczenia rejestracji automatu przerywało procedurę sprawdzającą. W rezultacie nie zdążono już ustalić terminu przeprowadzenia badania sprawdzającego, a prowadzone postępowanie w przedmiocie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu do gier stało się bezprzedmiotowe. Ze względu na powyższe fakt wygaśnięcia zezwolenia nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie. Końcowo organ II instancji wskazał, że to nie organ celny zatrzymał automat [...], a jedynie prowadził postępowanie w przedmiocie cofnięcia poświadczenia rejestracji przedmiotowego automatu w związku z faktem, iż przedmiotowy automat nie spełnia określonych przepisami prawa wymogów technicznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach syndyk masy upadłościowej S. zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 i 2a Ordynacji podatkowej – poprzez utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu – zamiast jej uchylenia i orzeczenia co do istoty sprawy. W uzasadnieniu powtórzono w całości argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. Zdaniem strony Spółka została pozbawiona możliwości użytkowania automatu przez ponad 2 lata w oparciu o dokument, który nie mógł stanowić właściwego dowodu dla oceny prawidłowości funkcjonowania automatu. Dowodem takim mogła być tylko opinia sporządzona przez odpowiednią jednostkę badającą, co wynika z art. 23b ust. 3 ustawy o grach hazardowych, a potwierdza jednolite orzecznictwo sądowoadministracyjne (m. in. wyroki NSA z 29.11.2011r., sygn. akt I GSK 1031/11 i II GSK 1262/11; wyrok WSA w Białymstoku z 29.09.2011r., sygn. akt II SA/Bk 499/11). Pomimo tego od 2010r. organy prowadzące postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji nie zleciły jej wykonania – co wynika wyłącznie z niczym nieuzasadnionej opieszałości w działaniu organu I instancji. Pomimo zlecenia przez organ odwoławczy przeprowadzenia przedmiotowego badania jeszcze w czerwcu 2011r. organ I instancji – zamiast zwrócić się od razu do odpowiedniej jednostki o wykonanie badania – zwrócił się jedynie z "prośbą o udzielenie informacji dotyczących przeprowadzenia badania (...)" – co skutkowało kolejnym przedłużaniem postępowania. Nic nie usprawiedliwia również tak późnego wystąpienia do prokuratury z wnioskiem o udostępnienie automatu. Zdaniem skarżącego, skoro organ wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji, powinien był doprowadzić je do końca, tj. merytorycznego rozstrzygnięcia. Strona powinna bowiem mieć prawo do dowiedzenia się, czy automat był sprawny i czy jego wyłączenie z użytkowania – a tym samym pozbawienie jej zarobku – było zgodne z prawem. W razie stwierdzenia nieprawidłowości skarżący miałby podstawę do żądania od Prokuratury Apelacyjnej wydania urządzenia, jak również do wystąpienia wobec Skarbu Państwa z roszczeniem odszkodowawczym. Natomiast bez stwierdzenia w postępowaniu administracyjnym, że automat działał prawidłowo skarżący nie ma możliwości wytoczenia powództwa przed sądem powszechnym. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja organu odwoławczego odpowiada przepisom prawa. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Przedmiotem kontroli sądowoadministacyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] umarzającą postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych [...], nr poświadczenia rejestracji [...] GL-7240-, należącego do S. Organy obu instancji, uzasadniając podjęte rozstrzygnięcia, powołały się na okoliczność utraty ważności rejestracji przedmiotowego automatu w dniu 13.07.2012r. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny, znajdujący odzwierciedlenie w aktach administracyjnych niniejszej sprawy, nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć. Przechodząc do rozważań prawnych, w pierwszym rzędzie podkreślić trzeba, że prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte z urzędu w sprawie cofnięcia rejestracji ww. automatu do gier o niskich wygranych (k. 2 – postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 14.06.2010r.). Jak wynika bowiem z przekazanej organowi I instancji przez Ministerstwo Finansów Departament Służby Celnej opinii biegłego – specjalisty w zakresie elektroniki, radiokomunikacji i telekomunikacji, przedmiotowe urządzenie realizuje ciąg informacyjno-skutkowy prowadzący do wygranej wyższej od 15 euro i w związku z tym nie spełnia wymogów technicznych ustalonych dla automatów podlegających przepisom ww. ustawy (k. 24). Jest to o tyle istotne, że zgodnie z obecnie obowiązującym art. 23 a ust. 7 ustawy z dnia 19.11.2009r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm.) naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Jak wynika natomiast z art. 23 a ust. 6 ww. ustawy rejestracja wygasa z upływem okresu, na jaki została dokonana, a także w przypadku wycofania z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier. Z kolei stosownie do art. 23 a ust. 2 ww. ustawy rejestracja automatu lub urządzenia do gier oznacza dopuszczenie go do eksploatacji – przy czym samej rejestracji dokonuje się na okres 6 lat. Również poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3.06.2003r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. z 2003r. nr 102, poz. 946) przewidywało, że poświadczenia rejestracji dokonuje się na sześć lat (§ 10 ust. 3). Dokonując zestawienia cyt. powyżej przepisów należy podzielić stanowisko organów obu instancji o bezprzedmiotowości prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania – co przesądziło o jego umorzeniu na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych (k. 51) automat do gier [...]o nr fabrycznym [...] uzyskał poświadczenie rejestracji w dniu 13.07.2006r., w którym wskazano że jego ważność wynosi 6 lat. W rezultacie zasadnym jest stwierdzenie organów o tym, że rejestracja ww. urządzenia wygasła ex lege w dniu 13.07.2012r. W tym miejscu wskazać trzeba, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy zostanie stwierdzony brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Jak wskazuje to pojęcie jest to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.04.2003r. o sygn. akt III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003, nr 6, s. 25). Jednocześnie wyjaśnić trzeba, że bezprzedmiotowość postępowania jest obligatoryjną przesłanką do umorzenia postępowania podatkowego. W tym zakresie organ nie może działać w ramach tzw. uznania administracyjnego. Decyzja wydana w trybie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej posiada bowiem wszelkie znamiona tzw. decyzji związanej. W przepisie tym chodzi o każdą przyczynę powodującą brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego (wyrok NSA, I FSK 1964/07, LEX nr 575392). W rezultacie w świetle zaistniałego w niniejszej sprawie stanu faktycznego nie mogła odnieść skutku argumentacja skarżącego dotycząca długości prowadzonego postępowania – zwłaszcza że organ I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu musiał dokonać nie tylko szeregu czynności, o jakich mowa w decyzji z dnia 21.06.2011r., ale również przeprowadzić (stosownie do zgłoszonego przez Spółkę żądania) dowód z badania kontrolnego przedmiotowego automatu do gier – do czego potrzebna była zgoda Prokuratury Apelacyjnej wna wydanie tego urządzenia. Należy przy tym wyjaśnić stronie, że wobec wygaśnięcia rejestracji ww. automatu w dniu 13.07.2012r. brak było podstaw, aby Naczelnik Urzędu Celnego prowadził postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji tego samego automatu. Nie sposób bowiem rozstrzygać w przedmiocie cofnięcia rejestracji w sytuacji, gdy czynność ta – wobec utraty ważności – nie wywołuje już żadnych skutków w obrocie prawnym. Dodatkowo – jak prawidłowo ustalił Dyrektor Izby Celnej (k. 103 – 104 akt administracyjnych) – S. nie składała wniosku o ponowną rejestrację przedmiotowego automatu do gier o niskich wygranych. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.