II SA/Ke 302/10

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 2 czerwca 2010 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: I. zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi, II. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie, III. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. T. M. złożył w dniu 26 maja 2010 r. formularz urzędowy PPF, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W złożonym formularzu wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwiema dorosłymi córkami. Skarżący osiąga z renty i wynagrodzenia za pracę dochód w wysokości 1500 zł, jego żona pobiera zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 600 zł miesięcznie, córki są bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku oprócz domu wielkości 47 m kw i działki o powierzchni 570 m kw. Skarżący i jego żona na podstawie aktu z dnia 5 września 2009 r. nabyli za 35.000 zł nieruchomość w miejscowości B. o powierzchni 563 metrów kwadratowych zabudowaną budynkiem mieszkalnym, murowanym piętrowym, w zniesionym w 1986 r. o powierzchni użytkowej 60 m kw do remontu (KI-19 i KI-20 akt organu I instancji). Znajdujące się w aktach administracyjnych zdjęcia pokazują, że budynek mieszkalny składa się z kondygnacji, był remontowany i został rozbudowany o dodatkowe pomieszczenia i klatkę schodową. Wnioskodawca na w/w nieruchomości wybudował budynek gospodarczy w 2003 r. i 2008 r. (protokół oględzin, KI-28 akt organu I instancji). Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie, biorąc pod uwagę zadeklarowany dochód z renty, wynagrodzenia za pracę i zasiłku dla bezrobotnych przypadający na cztery dorosłe uznano, że nie wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem jego wniosek zasługują na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Rozstrzygnięcie to umożliwi rozpoznanie skargi T. M. przez wojewódzki sąd administracyjny. Jednocześnie należy podkreślić, że skarżący i jego żona są właścicielami nieruchomości, na której w ciągu kilkunastu ostatnich lat były wykonywane inwestycje budowlane i prace remontowe wymagające dużych nakładów finansowych. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, aby stan zdrowia czy sytuacja osobista uniemożliwiała dwudziestokilkuletnim córkom wnioskodawcy podjęcie starań o znalezienie pracy stałej lub dorywczej. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności uznano, że skarżący przy pomocy rodziny ma możliwość zgromadzenia środków finansowych na poniesienie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, (np. w wypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w wysokości 100 zł, a następnie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł). Z tych samych względów oddaleniu podlega również wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Okolicznościami uzasadniającymi przyznanie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu są zła sytuacja materialna, ewentualnie nieporadność życiowa, poważne dolegliwości związane ze stanem zdrowia. Sytuacja taka nie zachodzi w rozpatrywanej sprawie. Z pism wnioskodawcy wynika, że bardzo dobrze zna on okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Brak znajomości przepisów prawa budowlanego, na który powołuje się skarżący nie stanowi podstawy do ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie jest wymagany przymus adwokacki, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być żona lub dorosła córka. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.