II SA/Ke 304/12

WyrokWSA w Kielcach2012-06-06

Skład orzekający: Mirosław Surma, Maria Grabowska, Danuta Kuchta

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło o przyznaniu zasiłku stałego, uwzględniając wszystkie zarzuty odwołania i prawidłowo ustalając dochód strony?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, rozszerzając zakres rozpoznania sprawy poza granice odwołania, a także nieprawidłowo ustalił dochód strony poprzez brak wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Niewłaściwe ustalenie dochodu mogło mieć istotny wpływ na wysokość przyznanego zasiłku stałego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przyznania zasiłku stałego Z.B. za okres od czerwca do grudnia 2007 roku. Organ I instancji przyznał zasiłek w niższej kwocie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przyznało zasiłek w wyższej kwocie, jednocześnie uchylając decyzję organu I instancji w całości. Strona skarżąca zarzucała m.in. nieprawidłowe wliczanie niektórych świadczeń do dochodu oraz nieodliczanie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kolegium.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2012r. sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Decyzją z dnia 2 lutego 2012r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania Z. B. od decyzji Wójta Gminy z 12 sierpnia 2011r.nr [...], którą organ I instancji przyznał Z. B. zasiłek stały w wysokości 109,95 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2007r. do 31 grudnia 2007r. wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne od 11 października 2007r. do 8 listopada 2007r. w wysokości 9 % zasiłku stałego, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o przyznaniu Z. B. zasiłku stałego na powyższy okres w wysokości 111,07zł miesięcznie. W odwołaniu złożonym od decyzji organu I instancji Z. B. zarzucił m.in., że Ośrodek Pomocy Społecznej nie wykonał wszystkich zaleceń Kolegium zawartych w poprzednich decyzjach. W jego ocenie zarówno zasiłku pielęgnacyjnego, jak i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego nie należy wliczać do dochodu na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku stałego, bowiem środki z tych świadczeń nie są przeznaczone na podstawowe utrzymanie rodziny. Zaznaczył także, że do dochodu wliczone zostały zasiłki chorobowe, a nie zostały odliczone składki na ubezpieczenie zdrowotne, które musiał płacić do ZUS, pomimo, że otrzymywał zwolnienie lekarskie. Podniósł, że zasiłek okresowy także nie powinien być wliczany do dochodu na potrzeby ustalenia zasiłku stałego. Podkreślił, że OPS na miesiąc wrzesień 2009r. nie wydał żadnej decyzji, ani też nie ujął tego okresu w innej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dokonując prawnej i merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji organu I instancji, wskazało, że świadczenia z pomocy społecznej są przyznawane w trybie i na zasadach określonych przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 127, poz. 1055). Kolegium zaznaczyło, że podstawą rozstrzygnięcia o przyznaniu i wysokości zasiłku stałego winna być wysokość kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 a, b rozporządzenia w wysokości 351 zł, Podstawę prawną przyznania zasiłku stałego w niniejszej sprawie stanowi art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, w myśl którego zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W myśl art. 6 ustawy całkowita niezdolność do pracy, to całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 wysokość zasiłku stałego jest zawsze różnicą matematyczną pomiędzy kwotą kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie. W myśl art. 8 ust. 3 i 4 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu, ustalonego zgodnie z ust. 3, nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ź tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Ust. 9 art. 8 stanowi, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Organ przywołał też treść przepisu art. 8 ust 5 ustawy w której zawarto definicję dochodu dla ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając przytoczoną na wstępie decyzję merytoryczno – reformacyjną wskazało, że Z. B. został zaliczony wyrokiem Sądu Rejonowego w K., Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 maja 2005r. (sygn. akt. [...]) do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres od 13 kwietnia 2004r. do 13 kwietnia 2007r. Z kolei orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 25 maja 2007r. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do 31 maja 2012r. Okoliczność ta uzasadnia przyjęcie, że Z. B. w w/w okresie spełniał przesłankę całkowitej niezdolności do pracy z powodu niepełnosprawności, uprawniającą do nabycia zasiłku stałego. Organ odwoławczy podkreślił, że regułą w sprawach przyznawania świadczeń z zakresu pomocy społecznej jest przyjęcie dochodu z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku. Natomiast w przypadku utraty dochodu, należy przyjąć dochód z miesiąca złożenia wniosku (bądź przyznania świadczenia z urzędu). Decyzją Kolegium z dnia 1 lutego 2012r. znak [...], która zreformowała decyzję organu pierwszej instancji Z. B. miał przyznany zasiłek stały do końca maja 2007r. Wobec powyższego organ winien przyznając pomoc z urzędu przyjąć na potrzeby postępowania dochód z miesiąca czerwca 2007r. W trakcie postępowania ustalono że Z. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem N. B. Dwuosobowa rodzina utrzymywała się w okresie objętym zakresem zaskarżonej decyzji z dochodu z gospodarstwa rolnego o pow. 1,07 ha fizycznych, co stanowi 0, 2885 ha przeliczeniowych - w udziale 1/2. W czerwcu 2007r. na dochód rodziny Z. B. składał się: zasiłek rodzinny w wysokości 64,00 zł, zasiłek pielęgnacyjny syna w wysokości 153,00 zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 80,00 zł, zasiłek pielęgnacyjny przyznany Z. B. w wysokości 153,00 zł, dochód z udziału w gospodarstwie rolnym - wówczas o powierzchni 0, 2885 ha przeliczeniowego w kwocie 29,86 zł (0, 2885 ha x 1/2 x 207 zł). Dochód ten wynosił 479,86zł, co w przeliczeniu na osobę dało kwotę 239,93zł, a tym samym zasiłek stały za okres od 1 czerwca 2007r. do 31 grudnia 2007r. należy przyznać w kwocie111,07zł miesięcznie. Odnosząc się do zarzutów odwołania, w których skarżący podnosił, że zasiłku pielęgnacyjnego, jak i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego nie należy wliczać do dochodu na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku stałego, Kolegium wyjaśniło, że wykaz świadczeń, które nie podlegają wliczeniu na potrzeby ustalania dochodu, wskazanych w art. 8 ust. 4 stanowi katalog zamknięty. Wobec tego tylko świadczenia tam wymienione nie podlegają doliczeniu do dochodu. Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, że aby mogło być przyznane świadczenie w postaci zasiłku stałego, zarówno dochód osoby ubiegającej się o to świadczenie, jak i dochód na członka rodziny tej osoby muszą być poniżej kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania zasiłku stałego, które obecnie dla osób w rodzinie wynosi 351,00 zł. Zasiłek rodzinny, jak i dodatki do tego zasiłku są świadczeniami przyznawanymi na pokrycie potrzeb dziecka, wobec tego nie stanowią dochodu rodzica któremu są przyznawane. Niemniej jednak zarówno zasiłek rodzinny, jak i dodatki do niego (oprócz jednorazowych) stanowią dochód rodziny osoby ubiegającej się o zasiłek stały (por. np. wyrok WSA w Kielcach z dnia 9 czerwca 2010r., sygn. akt II SA/Ke 293/10). Kolegium podkreśliło także, iż w art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawodawca wskazał, w jakiej wysokości należy przyjmować dochód w przypadku ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wynika, że skarżący w 2005r. i 2006r. wynika, że nie osiągnął z działalności żadnych przychodów, wobec czego brak jest podstaw do ich pomniejszania o składkę zdrowotną, którą, jak wynika z oświadczenia Z. B. z dnia 11 sierpnia 2011 r., uiszczać pomagała mu siostra. W ocenie organu nawet jeśliby przyjąć, że o składkę na ubezpieczenie zdrowotne należy dochód skarżącego pomniejszyć, to pomoc pieniężną od siostry należałoby potraktować jako jego dochód. Odnośnie składki na ubezpieczenie zdrowotne Kolegium wyjaśniło, że kwestie dotyczące tej składki organ I instancji rozstrzygnie w odrębnym postępowaniu. Powyższą decyzję Z. B. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wadliwie został uznany przez organ za osobę w rodzinie. Wskazał, że gospodaruje sam, mając na utrzymaniu dziecko. W jego ocenie świadczenia rodzinne przyznane na dziecko nie powinny być wliczone do dochodu. Z kolei środki, które jemu przysługują powinny być pomniejszone, co najmniej o ustawową kwotę najniższych alimentów, z racji tego, że musi sfinansować utrzymanie dziecka. Ponadto skarżący zarzucił, że organ powinien odliczyć od dochodu rodziny płacone przez niego składki na ubezpieczenie zdrowotne. W piśmie procesowym z 30 kwietnia 2012r. podtrzymał dotychczasową argumentację dotyczącą nieprawidłowego, w jego ocenie zaliczania zasiłku rodzinnego, pielęgnacyjnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, do dochodów od których uzależniona jest wysokość zasiłku stałego. Wskazał nadto, że jeżeli ustawodawca przewidział kwotę środków które mają zapewnić minimalne potrzeby życia, czyli nie mogą być niższe od kwoty 351 zł w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie, to przy ustalaniu zasiłku stałego należało uwzględnić dziecko, które jest na utrzymaniu skarżącego. Uznał, iż skoro nie zostały zaspokojone niezbędne potrzeby życiowe, to tym samym została naruszona ustawa o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Decyzja wydana z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 12 sierpnia 2011r., składa się z dwóch punktów. W punkcie pierwszym organ przyznał Z. B. zasiłek stały za okres od 1 czerwca 2007r. do 8 listopada 2007r. w kwocie 109,95zł, zaś punkcie drugim przyznał składki na ubezpieczenia zdrowotne od dnia 11 października 2007r. do 8 listopada 2007r. w wysokości 9% zasiłku stałego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie wydało decyzję którą uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przyznało zasiłek stały za okres od 1 czerwca 2007r. do 31 grudnia 2007r. w wysokości 111,07zł miesięcznie. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazało przepis art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.,j.t.) powoływanej jako k.p.a., który upoważnia organ odwoławczy do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub w części i orzekania w tym zakresie co do istoty sprawy, bądź umorzenia postępowania pierwszej instancji. Należy wskazać, że postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że organ odwoławczy nie może działać z urzędu. Organ administracji publicznej związany jest żądaniem strony i nie może zmieniać jego treści poprzez rozszerzenie zakresu odwołania przez nią złożonego. Jedynie czynność strony, którą jest wniesienie odwołania sprawia, że organ odwoławczy może korzystać ze swoich uprawnień. Wniesienie odwołania nie wymaga zachowania szczególnej formy (art. 128 k.p.a.), ale z jego treści musi wynikać w sposób jednoznaczny niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Analiza odwołania wskazuje, że skarżący daje wyraz swojemu niezadowoleniu wyłącznie w zakresie wysokości zasiłku stałego, zgłaszając zarzuty dotyczące sposobu ustalenia przez organ dochodu dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku stałego, nie zgłasza żadnych zastrzeżeń, co do rozstrzygnięcia w przedmiocie składek na ubezpieczenia zdrowotne. W przypadku, gdy z odwołania nie wynika, że strona jego zakresem objęła pkt 2 decyzji w którym organ przyznał składki na ubezpieczenia zdrowotne od dnia 11 października 2007r. do 8 listopada 2007r. rozstrzygniecie w tej części nie może być przedmiotem rozpoznania przez organ odwoławczy. Prowadzenie postępowania odwoławczego w zakresie nie objętym odwołaniem i rozpoznanie sprawy w tej części mimo braku odwołania prowadzi do naruszenia wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji. Należy też wskazać na wadliwość samego rozstrzygnięcia. Treść rozstrzygnięcia wskazuje, że organ uchylił decyzję organu I instancji w całości, orzekając co do istoty sprawy tylko co do części. Wobec takiego załatwienia sprawy z rozstrzygnięcia nie wynika, jakie są losy będącego przedmiotem prowadzonego z urzędu postępowania w przedmiocie przyznania składki na ubezpieczenia zdrowotne za okres objęty uchyloną decyzją. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu odwoławczego uchylające w całości decyzję organu I instancji a reformujące ją tylko w części, bez rozstrzygnięcia o pozostałej części postępowania, narusza przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Rozstrzygnięcie jest tym elementem decyzji, którego nie można domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia, z którego wynika, że kwestie składek na ubezpieczenia zdrowotne organ I instancji rozstrzygnie w odrębnym postępowaniu. W ocenie Sądu organ odwoławczy naruszył też przepis art. 7 i 77 § 1 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kryteria przyznania zasiłku stałego określone są w art. 37 ust. 1 ustawy. Przysługuje on m.in. pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy całkowita niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 24 maja 2005r., sygn. akt [...], Z. B. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres od 13 kwietnia 2004 r. do 13 kwietnia 2007r., zaś orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 25 maja 2007r. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do 31 maja 2012r. Nie budzi zatem wątpliwości, że spełnia przesłankę całkowitej niezdolności do pracy z powodu niepełnosprawności, uprawniającą do zasiłku stałego na mocy przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy. Skarżący, jak wynika z prawidłowych ustaleń Kolegium, spełnia także, określoną w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, przesłankę dochodową, bowiem zarówno jego dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z ustaleń organu wynika, iż Z. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem N. B. Pojęcie rodziny określa art. 6 ust. 14 ustawy, zgodnie z którym są to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Słusznie zatem Kolegium uznało, że skoro Z. B. prowadzi wspólne gospodarstwo ze swoim synem przysługuje mu status osoby w rodzinie, nie zaś osoby samotnie gospodarującej. W sprawie nie jest kwestionowane że w czerwcu 2007r., który to miesiąc prawidłowo organ odwoławczy przyjął na potrzeby postępowania dla ustalenia zasiłku, dochód skarżącego, jak również dochód na osobę w rodzinie były niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kwestią sporną jest zaniżona według Z. B. wysokość przyznanego zasiłku stałego wynikająca z nieprawidłowego wyliczenia dochodu od którego uzależniona jest kwota świadczenia. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a. sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji podlega, w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji z uwzględnieniem zarzutów podniesionych w odwołaniu. W odwołaniu skarżący zakwestionował prawidłowość ustalenia przez organ dochodu ustalanego dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku stałego przez wliczenie zasiłku pielęgnacyjnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz nieodliczenie składek na ubezpieczenia zdrowotne, pomimo ich uiszczenia na rzecz ZUS. Zgodnie z przepisem art. 8 ust 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenia wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca , w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, a także kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się natomiast jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalne, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Z kolei przepis art. 8 ust 5 ustawy zawiera legalną definicję dochodu dla ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych, którego wysokość zgodnie z art. 8 ust 6 ustawy ustala się na podstawie zaświadczenia wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego zawierającego wymienione w przepisie informacje. Wobec wskazanego uregulowania jako prawidłowe, wbrew zarzutom skargi, należy uznać stanowisko Kolegium, iż wykaz świadczeń, które nie podlegają wliczeniu na potrzeby ustalania dochodu – wskazany w art. 8 ust. 4 ustawy – stanowi katalog zamknięty i brak jest podstaw do odliczenia od dochodu innych niż wskazane w art. 8 ust. 3 i ust. 4 należności i świadczeń. Podkreślić trzeba, że zarówno zasiłek rodzinny, jak i dodatki do tego zasiłku przyznawane na pokrycie potrzeb dziecka nie stanowią dochodu rodzica, któremu są przyznawane – jest to natomiast dochód rodziny osoby ubiegającej o zasiłek stały. Z. B. w postępowaniu administracyjnym (pismo z 11 sierpnia 2011r.) jak i w odwołaniu podnosił konsekwentnie, że dochód dla celów świadczenia winien być pomniejszony o zapłacone przez niego składki na ubezpieczenia zdrowotne. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczyło się do stwierdzenia, że Z. B. w okresie od 4 października 2005r. do 10 października 2007r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 25 stycznia 2005r. oraz informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 10 października 2006r., z których wynika, że skarżący w 2005r. nie uzyskał dochodu z działalności, a także nie deklarował dochodu w roku 2006, organ ocenił, że nieosiągnięcie przychodów z działalności w 2005r. i 2006r. oznacza brak podstaw do ich pomniejszenia o składkę zdrowotną. Wskazać należy, że z powołanego przez organ przepisu art. 8 ust 5 pkt 1 ustawy nie wynika, jak twierdzi Kolegium, zależność pomiędzy brakiem przychodu a faktem opłacania składek. Jak wskazano wyżej przepis art. 8 ust 5 pkt 1 ustawy określa sposób obliczenia dochodu osób prowadzących działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych dla ustalenia prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Uzasadnienie jest elementem decydującym o przekonaniu o trafności rozstrzygnięcia i winno składać się z części omawiającej podstawy faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia.(art.107 § 3 kpa). Organ nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji istotnych ustaleń i nie odniósł się w sposób wyczerpujący do podnoszonej w odwołaniu okoliczności mogącej mieć wpływ na ustalenie wysokości dochodu dla celów przyznania zasiłku czyli opłacania składek. Zasada przekonywania nie może być uznana za zrealizowaną, gdy organ nie odniesie się w sposób wyczerpujący do faktów istotnych dla danej sprawy. Brak uzasadnienia lub uzasadnienie niekompletne powoduje, że nie wyjaśnia stronie motywów jakimi kierował się organ, nie poddaje się kontroli sądu i narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a.. Skoro skarżący konsekwentnie twierdzi, że opłacał składkę zdrowotną, a w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. brak jest informacji o składkach zdrowotnych, obowiązkiem organu było ustalenie tej okoliczności przez zwrócenie się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie stosownej informacji czy Z. B. faktycznie płacił składki na ubezpieczenia zdrowotne, z jakiego tytułu i w jakiej wysokości, jak również rozważenie czy stosownie do unormowania ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ((Dz.U z 2008r. 164.1027 j.t.) ciążył na nim taki obowiązek i przedstawienie ustaleń w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu organ nie przeprowadzając postępowania dowodowego w przedmiocie opłacania składek na ubezpieczenia zdrowotne nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości dochodu skarżącego, od którego, w kontekście przesłanek określonych przepisem art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy zależy wysokość zasiłku stałego. Brak ustaleń w tym zakresie stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a konkretnie na wysokość przyznanego Z. B. zasiłku stałego. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni poczynione w uzasadnieniu przez Sąd rozważania. Dopiero prawidłowe ustalenie dochodu skarżącego pozwoli organowi na właściwą ocenę w jakiej wysokości przysługuje skarżącemu zasiłek stały za okres od 1 czerwca 2007r. do 31 grudnia 2007r. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny Kielcach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie I i II sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło